إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ(العنکبوت/54) يوْمَ يغْشَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ وَيقُولُ ذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ(العنکبوت/55)
ترجمه: و از تو بشتاب عذاب می‌خواهند و اگر أجل معین نبود عذاب بر ایشان آمده بود و البته ناگهانی به آن خواهد رسید در حالی که بی‌خبرند(53) از تو بشتاب عذاب می‌طلبند و محققا دوزخ فراگیرندة کافرانست(54) روزی که عذاب از بالا و زیر پاهایشان فراگیردشان و خدا می‌گوید کارهائی را که می‌کردید بچشید(55). 
نکات: کفار مکه مانند نضر بن حارث اظهار می‌کردند که ما حاضریم خدا عذابمان کند ولی برای ایمان حاضر نیستیم و اگر محمد راست می‌گوید برای ما فوری عذاب را از خدا بخواهد. حق‌تعالی جواب داده که عذاب بخواست ایشان نیست و هر گاه خدا بخواهد ناگهان عذابشان خواهد کرد و باضافه دوزخ برای عذابشان کافی است. آیه 56 الی 59
متن آیه:
يا عِبَادِي الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِي وَاسِعَةٌ فَإِياي فَاعْبُدُونِ(العنکبوت/56) كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَينَا تُرْجَعُونَ(العنکبوت/57) وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفًا تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ(العنکبوت/58) الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يتَوَكَّلُونَ(العنکبوت/59)
ترجمه: ای بندگان من که ایمان آورده‌اید زمین من وسیع و گشاده است فقط مرا بپرستید(56) همه کس مرگ را می‌چشد آنگاه سوی ما بازگشت شوید(57) و آنانکه ایمان آورده و عمل‌های شایسته را انجام داده‌اند البته ایشان را در غرفه‌های بهشت جایشان می‌دهیم که جویها از زیر آن روانست و در آن بمانند، نیکو است پاداش اهل عمل(58) آنانکه صبر نموده و به پروردگارشان توکل می‌کنند(59). 
نکات: مقصود از جملة: أَرْضِي وَاسِعَةٌ، رفع عذر بندگانست که اگر در شهر و قریة خود از عهدة حفظ ایمان بر نمی‌آیند مسافرت کنند به بلاد و قرای دیگر مانند مؤمنین مستضعفین اهل مکه که آیه دربارة ایشان نازل گردیده باید هجرت کنند برای عمل به آداب دین خود و نگویند ما اگر از خانه و لانة خود برویم چه کسی ما را راه می‌دهد و یا ما را آب و طعام می‌دهد و بدانند که خدا رزاق است و وسیلة بهتری و مکان بهتری به ایشان خواهد داد چنانکه در آیة بعد بیان شده است. و جملة: مِنْ تَحْتِهَا با جملة: تَجْرِي تَحْتَهَا که بدون کلمة «من» می‌آید فرق دارد زیرا جملة تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا دلالت دارد که سر چشمة آب مبدأش زیر قصر ایشانست. اما جملة تَجْرِي تَحْتَهَا فقط دلالت دارد که آب به زیر قصور آنان جریان دارد. آیه 60 الی 62
متن آیه:
وَكَأَينْ مِنْ دَابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يرْزُقُهَا وَإِياكُمْ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ(العنکبوت/60) وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يؤْفَكُونَ(العنکبوت/61) اللَّهُ يبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيقْدِرُ لَهُ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيءٍ عَلِيمٌ(العنکبوت/62)
ترجمه: و چه بسیار جنبنده‌ای که روزی خود را بر نمی‌دارد خدا آنها و شما را روزی می‌دهد و او شنوای داناست(60) و اگر از ایشان بپرسی آسمان‌ها و زمین را که آفریده و خورشید و ماه را (که) مسخر نمود؟ خواهند گفت: خدا، پس به کجا سرگردانند(61) خدا روزی هر که را بخواهد می‌گشاید و یا برای او تنگ می‌گیرد بتحقیق خدا به هر چیزی داناست(62). 
نکات: مقصود از جملة لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا بسیاری از حیواناتند مانند کبوتر و کبک و غره و یا بچة انسان که طفل شیره‌خوار است و نمی‌تواند رزق خود را بردارد و بر دوش کشد. و جملة وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ ... دلالت دارد که مشرکین می‌گفتند: خالق آسمان‌ها و زمین الله است، ولی باز در عبادت و خواستن حوائج مانند مردم زمان ما سرگردان بودند و به غیر خدا رجوع می‌کردند. آیه 63 الی 66
متن آیه:
وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ نَزَّلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهَا لَيقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يعْقِلُونَ(العنکبوت/63) وَمَا هَذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِي الْحَيوَانُ لَوْ كَانُوا يعْلَمُونَ(العنکبوت/64) فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يشْرِكُونَ(العنکبوت/65) لِيكْفُرُوا بِمَا آتَينَاهُمْ وَلِيتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ يعْلَمُونَ(العنکبوت/66)
ترجمه: و اگر از آنان بپرسی که از آسمان آبی نازل کرد. که زمین را پس از موات بودنش إحیا کند؟ البته خواهند گفت الله بگو الحمد الله بلکه بیشترشان بی‌خردند(63) و زندگی این دنیا جز بازیچه و سرگرمی نیست و براستی که سرای دیگر همان زندگی حقیقی و حیاتست اگر می‌دانستند(64) پس چون به کشتی سوار شوند خدا را بخوانند و دین را خاص او کنند پس چون به سوی خشکی نجاتشان دهد ناگاه همانان شرک آورند(65) برای آنکه کفران کنند به آنچه به ایشان داده‌ایم و برای آنکه خوش باشند پس بزودی خواهند دانست(66). 
نکات: از این آیات بصراحت معلوم می‌شود مشرکین خدا را همه کارة جهان و مدیر زمین و آسمان و نازل کنندة باران می‌دانستند ولی در کرنش و خواستن حوائج متوسل به مخلوقاتی می‌شدند. پس مسلمان باید از این آیات بیدار شود و در عبادت و حوائج متوسل به غیر خدا نشود. و شرک اقسامی دارد، و رسول خدا(ص) فرمود: «الشرک أخفی من دبیب النمل». و نیز فرموده: «من مات و هو یدعو من دون الله ندا دخل النار». و جملة: لِيكْفُرُوا ... و همچنین لِيتَمَتَّعُوا می‌شود لام آنها لام امر باشد و یا غایت بتقدیر کی. هر کدام باشد صحیح است. آیه 67 الی 69
متن آیه:
أَوَلَمْ يرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا حَرَمًا آمِنًا وَيتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ أَفَبِالْبَاطِلِ يؤْمِنُونَ وَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يكْفُرُونَ(العنکبوت/67) وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُ أَلَيسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِلْكَافِرِينَ(العنکبوت/68) وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِينَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ(العنکبوت/69)
ترجمه: آیا ندیدند (بچشم بصیرت) که ما حرمی را أمن قرار دادیم در حالی که مردم از اطرافشان ربوده می‌شوند (امنیت ندارند) آیا به باطل ایمان می‌آورند و به نعمت خدا کافر می‌شوند (و کفران می‌کنند)(67) و کیست ظالم‌تر از آنکه دروغی بر خدا بندد و یا زمانی که حق برای او آمده تکذیب کند، آیا دوزخ جایگاه کافران نیست(68) و آنان که در راه ما مجاهده کنند به راه‌های خود 