ا دیده‌اند جائیکه رسول خدا(ص) منافقین را نمی‌شناسد چگونه اینان شناخته‌اند و ندیده منافق می‌خوانند آن هم به تقلید از مرجع بی‌خبر خود و مقصود از جملة: سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَينِ این است که همانطوریکه مهاجرین و فدائیان پیش‌قدم و پیش‌آهنگ اجرشان زیاد است همانطور آنانکه در نفاق پیش‌قدم بودند عذابشان باید زیاد باشد که مرتین را به معنی دو مقابل بگیریم یعنی دو برابر و یا اینکه بگوئیم خدا ایشان را در دنیا مبتلا به مرض می‌کند ومرض او موجب کفران او می‌شود وهمچنین او را رسوا می‌کند و از ایشان تکلیف می‌خواهد باید نماز کنند و زکات بدهند در صورتیکه ثوابی ندارند و وقت رفتن از دنیا نیز معذبند «الْمَلآئِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ» و پس از همة اینها به عذاب بزرگ آخرت رهسپار خواهند شد و باید دانست که منافقین نشانه‌هائی دارند که ایشان را از مهاجرین و انصار جدا می‌کند و علامات منافقین در همین سوره ذکر شده.آیه 103 الی 104
متن آیه:
خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيهِمْ إِنَّ صَلَاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ(التوبة/103) أَلَمْ يعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيأْخُذُ الصَّدَقَاتِ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ(التوبة/104)
ترجمه: بگیر از اموالشان صدقه‌ای را که به آن پاک و پاکیزه گردانی ایشان را و بر ایشان دعا کن زیرا دعای تو آرامشی برای دل ایشان است وخدا شنوای داناست(103) آیا ندانستند که خدا خود توبه را از بندگانش می‌پذیرد و صدقات را می‌گیرد و اینکه خدا خود توبه‌پذیر رحیم است.(104)
نکات: مقصود از این صدقه مورد اختلاف است ولی ظاهر حمل بر زکات واجب ‌نمودن است. و جملة: خُذْ ... دلالت دارد که زمامدار مسلمین باید مأمور بفرستد و زکات را دریافت کند، وکلمة: مِنْ أَمْوَالِهِمْ  دلالت دارد که باید بعضی از اموال ایشان را دریافت کند و آن بعض همان است که رسول خدا(ص) دریافت می‌کرده از عشر و یا خمس و یا نصف‌العشر و یا ربع‌العشر باختلاف متاعها، و دیگر اینکه ظهور دارد که از خود اموال باید دریافت کند نه از قیمت آنها، و أَمْوَالِهِمْ  دلالت دارد که مال مال خود زکات‌دهنده است نه اینکه جزء مال زکات‌گیرنده یعنی فقیر باشد و دیگر اینکه دلالت دارد زکات بر ذمة مالک است، پس اگر قدر نصاب را به تفریط تلف نمود بر ذمة او برقرار است باید عوض آنرا بدهد. ودیگر اینکه دلالت دارد که مالک باید زکات مال خود را بدهد ولو اینکه خود مدیون غیر باشد. چون فعلا مال مال او است ولو اینکه قرض کرده باشد. و دیگر اینکه دلالت دارد بر اینکه زکات در تمام اموال است زیرا أَمْوَالِهِمْ  جمع مضاف و مفید عموم است و منحصر به چیزی که فقهاء گفته‌اند نیست. تُطَهِّرُهُمْ دلالت دارد که مالک باید بالغ و عاقل باشد تا او را از آلودگی پاک کنند وگرنه طفل و یا مجنون که تطهرهم عن الأنام بر آنان صدق نمی‌کند، و مقصود از تُزَكِّيهِمْ غیر از تُطَهِّرُهُمْ می‌باشد زیرا معطوف غیر از معطوف علیه می‌باشد. تُطَهِّرُهُمْ تطهیر ایشان است از حب مال و بخل از انفاق، تُزَكِّيهِمْ پاکیزه‌کردن مال است بنموکردن و زیادشدن و رفع درجات و حسنات. جملة: وَصَلِّ عَلَيهِمْ  دلالت دارد که گیرندة زکات باید دعا کند مثلاً بگوید: آجرک الله فیما أعطیت وبارک لک فیما أبقیت، و از این جمله استفاده می‌شود که  صلوات‌فرستادن بر مؤمنین جایز است، و در سورة بقره فرموده: أولئک علیهم صلوات من ربهم، و جملة: ... يأْخُذُ الصَّدَقَاتِ دلالت دارد بر اینکه گیرندة زکات و صدقات خدا می‌باشد و منتی بر فقیر و یا عامل نیست و اگرچه رسول خدا(ص) و یا دیگری می‌گیرد چون به أمر خدا و حضور اوست پس در حقیقت گیرنده خدا و دیگران مباشرند.آیه 105
متن آیه:
وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيبِ وَالشَّهَادَةِ فَينَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
ترجمه: و بگو عمل کنید که عمل شما را به زودی خدا و رسول او و مؤمنین خواهند دید وبزودی بسوی دانای نهان و آشکار برگردانیده می‌شوید پس شما را به آنچه کرده‌اید خبردار می‌کند.(105)
نکات: جملة: قُلِ اعْمَلُوا... تا آخر؛ بهترین کلام جامع ترغیب و تخویف است بر مطیعین و عاصین که خدا تمام کردار و رفتار شما را می‌بیند و همچنین رسول او و مؤمنین. و مقصود دیدن در حال عمل نیست که کسی بگوید چگونه مؤمنین و یا رسول خدا(ص) عمل مردم را می‌بینند. با اینکه بر رسول خدا(ص) و مؤمنین دیدن بسیاری از اعمال مردم حرام است. پس مقصود بررسی خدا و دادن جزاء اعمال است و نسبت به رسول و مؤمنین رسیدن خبر به ایشان است چنانکه رسول خدا(ص) فرموده: لو أن رجلا عمل عملا فی مخرة لا باب لها و لا کوة لخرج عمله إلی الناس کائنا ما کان. پس اگر کسی عملی را قربة إلی الله انجام دهد ولو مخفی باشد خدا آنرا آشکار می‌کند. ودلیل ما بر این ترجمه کلمة "سین" فَسَيرَى اللَّهُ است که برای استقبال می‌باشد. و اگر مقصود دیدن حال عمل بود دیگر "سین" نمی‌خواست و اگر کسی بگوید بنابراین که خدا بررسی می‌کند و در آینده جزاء می‌دهد دیگر إخبار به رسول و مؤمنین چه فائده دارد؟ جواب او این است که: اولا: عمل‌کننده چون بداند رسول خدا(ص) و مؤمنین از عمل او خبر می‌شوند و عمل او را عظمت می‌دهند شوق و فرح و رغبت او به عمل خیر بیشتر می‌گردد. ثانیاً: گویا به عمل‌کننده در این آیه اشاره شده که تو اگر اهل یقینی و خدا را مستحق اطاعت می‌دانی برای او عمل کن و اگر دارای شک و ضعف یقین هستی برای مدح و ثناء رسول و مؤمنین عمل کن. ثالثا: چون رسول و مؤمنین از اعمال صالحه خبر شوند شهادت می‌دهند طبق آیة: *فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَـؤُلاء شَهِيداً&. پس اگر کسی بداند روز قیامت اولین و آخرین از اعمال او مطلع می‌شوند بیشتر به عمل خیر می‌کوشد و از عمل شر اجتناب می‌کند. از این بیان معلوم شد که مؤمنین در حال عمل: عمل مردم را نمی‌بینند و همچنین رسول خدا(ص). پس روایات مجعوله که می‌گوید مقصود از مؤمنین ائمه(ع) می‌باشد که هر کسی را در حال عمل می‌بینند گفتار باطل وضد عقل و قرآن است زیرا در قرآن خدا از تجسس و اطلاع بر گناهان غیر نهی کرده *وَكَفَى بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرَاً بَصِيراً&. و أما عقلا ممکن نیست یک بنده در دو جا باشد و ناظر به دو عمل باشد چه برسد به مکانهای بی‌شمار، و اگر از اعمال مردم خبر شوند افسرده خواهند شد و دارالسلام دارالغصه شود.آیه 106
متن آیه:
وَآخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يعَذِّبُهُمْ وَإِمَّا يتُوبُ عَلَيهِمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
ترجمه: و عدة دیگر (از متخلفین) به أمر خدا موکول شده‌اند یا عذابشان می‌کند و يا توبة ایشان ر