َبْعًا شِدَادًا(النبأ/12) وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا(النبأ/13) وَأَنْزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجًا(النبأ/14) لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا(النبأ/15) وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا(النبأ/16)
ترجمه: آیا زمین را بساطی محل آرامش نگردانیدیم(6) و کوهها را میخ‌ها ننمودیم(7) و شما را جفت‌جفت مرد و زن آفریدیم(8) و خوابتان را وسیلة آسودن نمودیم(9) و شب را پوششی کردیم(10) و روزها را وقت زندگی شما گردانیدیم(11) و در بالای سرتان هفت آسمان محکم برافراشتیم(12) و چراغی فروزان آفریدیم(13) و از ابرهای متراکم آبی ریزان نازل نمودیم(14) تا به آن دانه وگیاه بیرون آوریم(15) و بوستاهای پیچیدة بدرختان ظاهر سازیم.(16)
نکات: در این آیات برای اثبات قدرت بر ایجاد معاد استدلال کرده به ایجاد موجوداتی، اگر النَّبَإِ الْعَظِيمِ معاد باشد، و اگر توحید باشد باز استدلال به این آیات صحیح است. یکی از معجزات علمی قرآن خبردادن از این است که همه چیز را جفت نر و ماده آفریدیم و خدا این گونه خلق را برای بقاء نسل آفریده، و این دلیل بر تدبیر و حکمت خالق است و نفی تصادف. کلمة: سُبَاتًا به معنی؛ قطع یعنی قطع ادراکات و تعطیل و راحتی دستگاه انسان است تا تجدید قوا کند، و فوائد معنوی آن انقطاع از این جهان و یادآوری می‌کند مرگ و ر فتن به جهان دیگری را و به اضافه اثبات صانع به خوابست « وَمِنْ آيَاتِهِ مَنَامُكُمْ بِاللَّيْلِ...» . و جملة:وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا دلالت دارد که باید در روز تحصیل معاش نیز کرد. از ابی‌عمرو شیبانی نقل شده که گفت دیدم حضرت صادق(ع) را که بیلی در دست و جامة خشنی به تن داشت و کار می‌کرد بطوریکه عرق از پشت مبارکش می‌ریخت، عرض می‌کند بیل را به من بدهید تا کارتان را انجام دهم، حضرت می‌فرماید دوست دارم که مرد در راه بدست‌آوردن معاش اذیت حرارت آفتاب را ببیند. و نیز در حالات رسول خدا(ص) آمده که: کان سید المرسلین یشتري الشيء فیحمله إلی بیته بنفسه فیقول له صاحبه أعطني أحمله، فیقول صاحب المتاع أحق بحمله.آیه 17 الی 28
متن آیه:
إِنَّ يوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا(النبأ/17) يوْمَ ينْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا(النبأ/18) وَفُتِحَتِ السَّمَاءُ فَكَانَتْ أَبْوَابًا(النبأ/19) وَسُيرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا(النبأ/20) إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا(النبأ/21) لِلطَّاغِينَ مَآبًا(النبأ/22) لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا(النبأ/23) لَا يذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا(النبأ/24) إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا(النبأ/25) جَزَاءً وِفَاقًا(النبأ/26) إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يرْجُونَ حِسَابًا(النبأ/27) وَكَذَّبُوا بِآياتِنَا كِذَّابًا(النبأ/28)
ترجمه: حقا که روز داوری وقت معینی است(17) روزی که دمیده شود در صور پس فوج‌فوج می‌آئید(18) و آسمان باز شود و درها گردد(19) و کوهها سیر داده شوند و سراب گردند(20) حقا که دوزخ کمینگاهی است(21) برای سرکشان بازگشتی است(22) مدتهای بسیاری در آن توقف کنند(23) در آنجا نچشند نه سردی و نه شرابی(24) جز آب جوشی و چرک و خونی(25) جزائی موافق کردار(26) زیرا ایشان به حسابی امید نداشتند(27) و به آیات ما تکذیب کردند تکذیب شدیدی.(28)
نکات: حق‌تعالی پس از آنکه قدرت خود را اثبات نموده پرداخته به بیان روز معاد که برای ایجاد معاد کاملا قادر است و به بیان معاد طبق عرف عرب و مردم دنیا پرداخته است از جمله فرموده روزی که در صور دمیده شود، همانطوریکه سلاطین و امرا برای احضار نفرات و سپاهیان شیپور می‌نوازند همانطور خدا می‌فرماید صور که به معنی بوق و شیپور است دمیده شود اما کیفیت موجودات قیامت و عالم برزخ چگونه است بر هر کسی مجهول است و فقط برای تمثیل و نزدیک‌نمودن به اذهان بندگان چنین بیان نموده است، اصلا زبان اهل زمین برای معانی محدود و مأنوس همین جهان وضع شده. امور جهان دیگر به قدری مهم است که قابل بیان برای ما نیست که بحر قلزم اندر ظرف ناید.آیه 29 الی 37
متن آیه:
وَكُلَّ شَيءٍ أَحْصَينَاهُ كِتَابًا(النبأ/29) فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا(النبأ/30) إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا(النبأ/31) حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا(النبأ/32) وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا(النبأ/33) وَكَأْسًا دِهَاقًا(النبأ/34) لَا يسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا(النبأ/35) جَزَاءً مِنْ رَبِّكَ عَطَاءً حِسَابًا(النبأ/36) رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَينَهُمَا الرَّحْمَنِ لَا يمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا(النبأ/37)
ترجمه: و هر چیزی را به شماره نوشتیم نوشتنی(29) پس بچشید که شما را جز عذاب نیفزائیم(30) محققاً برای پرهیزکاران کامیابی و رستگاری است(31) باغها و انگورها(32) و دختران نارپستان همسال(33) و جامهای لبریز دمادم(34) در آنجا نه بیهوده شنوند و نه دروغی(35) پاداشی است از پروردگارت عطائی است به حساب(36) پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست پروردگار رحمن، حق سخن و توانائی خطاب با ذات مقدسش را ندارند.(37)
نکات: در این آیات که بیان ثواب و عقابست راجع به مجرمین جزا و پاداش وفق عمل است، و راجع به متقین نیز روی حساب است: عَطَاءً حِسَابًا. بی‌حساب به کسی پاداش نمی‌دهند حتی فضل و عطای پروردگار طبق این آیات روی حسابست، پس کسانیکه خود را مسلمان می‌نامند و معتقدند که هر کاری کردند به صرف خواندن اشعار تصنیف نوحه‌خوانی و رقصیدن دست‌جمعی و گریه و زاری، حساب و کتاب پروردگار با این اعمالیکه مورد نهی است عوض می‌شود. زهی نادانی و غرور! اینان با این بدعتها می‌خواهند قانون خدا را عوض کنند.آیه 38 الی 40
متن آیه:
يوْمَ يقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا لَا يتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَقَالَ صَوَابًا(النبأ/38) ذَلِكَ الْيوْمُ الْحَقُّ فَمَنْ شَاءَ اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ مَآبًا(النبأ/39) إِنَّا أَنْذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يوْمَ ينْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يدَاهُ وَيقُولُ الْكَافِرُ يا لَيتَنِي كُنْتُ تُرَابًا(النبأ/40)
ترجمه: روزی که روح و فرشتگان به صف بایستند سخنی نگویند جز کسیکه خدای رحمن او را اذن دهد و صواب گوید(38) آن روز روز واقع‌شدنی است پس هر کس بخواهد به سوی پروردگارش راه بازگشتی گیرد(39) حقیقتاً ما شما را ترساندیم از عذاب نزدیک، روزی که هر شخصی آنچه با دست خود انجام داده ببیند و کافر بگوید ای کاش من خاک بودم.(40)
نکات: در آیة 37 فرموده احدی از اهل آسمانها و زمین حق گفتگو و خطاب با پروردگار ندارد و لذا برای دفع غرور و برای اینکه رؤساء و بزرگان نتوانند مردم را بنام اینکه در محکمة عدل إلهی از طرف مردم نماینده می‌شویم و با خدا سخن می‌گوئیم و دفع عذاب و عقاب می‌کنیم گول بزنند و بفریبند، می‌فرماید: ارواح بزرگان و یا روح که أعظم فرشتگان است با فرشتگان همه در صف بندگی ایستاده و احدی حق تکلم ندارد مگر آنکه خدا او را إذن دهد، و باضافه صواب و طب