 علي أن أعتكف كذا    [‌بر  من  باد  كه  در  راه  خداوند  مدت        روز  اعتكاف‌كنم‌]"‌.  یا  اینكه  نذر  معلق‌كند  و  بگوید:  اگر  خداوند  بیمارم  را  شفا  بخشید  برمن  بادیه  مدت      روز  را  اعتكاف  كنم‌.  در  صحیح  بخاری  آمده  است‌كه  پیامبر صلی الله علیه و سلم  گفت‌:" من نذر أن يطيع الله فليطعه    [هركس  نذركرد،  كه  خداوند  را  اطاعت  كند،  به  نذر  خویش  وفا  كند]".  باز  هم‌در  آن  كتاب  آمده  است‌:‌كه  حضرت  عمرگفت‌:  ای  رسول  خدا  من  نذركرده‌ام‌كه  یك  شب  را  در  مسجدالحرام  اعتكاف  كنم‌.  پیامبر صلی الله علیه و سلم    گفت‌:" أوف بنذرك    [به  نذرت  وفاكن‌]"‌.

٤-‌زمان  اعتكاف‌:  زمان  اعتكاف  واجب  وقتی  است  كه  نذركننده  تعیین  كرده  است‌.  اگرنذركننده  یك  روزیا  بیشتررا  تعیین‌كرده  باشد،  بروی  واجب  است‌كه  به  نذرش  وفا  كند.  

اعتكاف  مستحب  وقت  مشخص  و  محدودی  ندارد،  هرگاه  با  نیت  اعتكاف  در  مسجد  توقف‌كرد،  تحقق  می‌پذیرد،  خواه  زیاد  طول‌كشد  یا  مدت‌كوتاهی  باشد  وهر  اندازه  درمسجد  بماند،  بمقتضای  آن  ازپاداش  آن  بهره‌مند  خواهد  شد.  اگر از  مسجد خارج  شود  سپس  بدانجا  برگردد،  اگر  قصد  اعتكاف  داشته  باشد،  باید  تجدید  نیت  كند.  از  یعلی  بن  امیه  نقل  است‌كه‌گفت‌:  هر  اندازه  در  مسجد  توقف‌كنم‌،  نیت  اعتكاف  می‌كنم‌.  عطاء  گفته  است‌:  هر  اندازه  كسی  در  مسجد  توقف ‌كند  اعتكاف  است  و  اگر كسی  بامید  پاداش  نیك  در  مسجد  نشیند  او  اعتكاف‌كرده  است‌.  و  اگر  قصد  آن  را  نداشته  باشد،  اعتكاف  نیست‌.كسی‌كه  در  اعتكاف  سنت  باشد  هر  وقت  بخواهد  می‌تواند  آن  را  قطع‌كند،  اگرچه  پیش  از  انقضاء  مدتی  باشدكه  نیت  آن  را  كرده  است‌.  از  حضرت  عایشه  روایت  است‌،‌كه  هرگاه  پیامبر صلی الله علیه و سلم    می‌خواست اعتكاف‌كند،  نماز  صبح  را  می‌خواند  سپس  به  محل  اعتكاف  می‌رفت‌.  یكبار  او  خواست  در  دهه  آخر  رمضان  اعتكاف‌كند.  دستور  داد  كه  جائی  برای  او  بسازند[1]  

(‌یعنی  در  مسجد  جائی  برایش  تهیه‌كنند  و  خیمه‌ای  یا  چیز  خیمه  مانندی  برایش  بزنند)  و  بنائی  برایش  ساختند.  عایشه  می‌گوید:  چون  دیدم‌كه  خیمه‌ای  برای  پیامبر صلی الله علیه و سلم    زدند.  گفتم  خیمه‌ای  برای  من  نیز  بزنند  و  برایم  خیمه‌ای  برپای‌كردند  و  هریك  اززنان  پیامبر صلی الله علیه و سلم    نیز  چنین‌كردند.  چون  پیامبر صلی الله علیه و سلم    نمازصبح  را  خواند  نگاهی  به  خیمه‌ها  انداخت  وگفت‌:  اینها  چیست‌؟  آیا  بدینكارتان  قصد  اطاعت  از  خدا  را دارید؟  لذا  پیامبر صلی الله علیه و سلم   دستور  دادكه  خیمه‌ی  او  را  برچینند  و  همچنین  به  همسرانش  نیز  دستور  داد  كه  خیمه‌هایشان  را  برچینند  و  خیمه‌هایشان  را  جمع‌كنند [2]‌.  سپس  پیامبر صلی الله علیه و سلم   اعتكاف  را  تا  دهه  اول  شوال  بتاخیر  انداخت‌“‌.

اینكه  پیامبر صلی الله علیه و سلم   دستوردادكه  همسرانش  خیمه‌ای  خود  را  جمع‌كنند  و  اعتكاف  را  ترك  نمایند  با  اینكه  نیت  اعتكاف‌كرده  وبدان  شروع  نموده  بودند.  پس  دلیل  است  براینكه  بعد  ازشروع  به  اعتكاف  جایزاست  آن  را  قطع‌كرد.

در  حدیث  آمده  است  كه  شوهر  می‌تواند  همسرش  را  از  اعتكاف  بازدارد،  اگر  بدون  اجازه  وی  مبادرت‌كرده  باشد.  و  عموم  علما  نیز  بر  این  رای  هستند.  در باره  اینكه  اگر  شوهر  بزن  خود  اجازه  اعتكاف  دهد  آیا  می‌تواند  او  را  ازآن  باز  دارد؟  بین  علما  اختلاف  است‌.  شافعی  واحمد  وداود  می‌گویند  اومی‌تواند  مانع  زنش  شود  و  او  را  از  اعتكاف  سنت  بیرون  آورد.

 5-شرایط  اعتكاف‌:‌كسی  كه  اعتكاف  می‌كند  باید  مسلمان  و  اهل  تمیز  و  از  جنابت  و  حیض  و  نفاس‌ [3]  نیز  پاك  باشد.  بنابراین‌كافر  و  بچه‌ای‌كه  اهل  تمییز  نباشد  و  جنب  و  حایض  و  نفساء  نمی‌توانند  اعتكاف‌كنند.  

6-‌اركان  اعتكاف‌:  حقیقت  اعتكاف  عبارت  است  از  توقف  و  ماندگاری  در  مسجد  به  نیت  تقرب  بخداوند.  مادامی‌كه  ماندگاری  درمسجد  با  نیت  تقرب  بخدا  و  عبادت  او  صورت  نپذیرد،  اعتكاف  تحقق  نمی‌یابد.  دلیل  وجوب  نیت  برای  آن  این  آیه  است‌:"  وما أمروا إلا ليعبدوا الله مخلصين له الدين      [‌بآنان  دستور  داده  نشده  است‌،  مگر  اینكه  خداوند  را  پرستش‌كنند  و  در  برابر  او  اخلاص  كامل  داشته  و  آگاهانه  او  را  پرستش‌كنند]"‌.  و  پیامبر صلی الله علیه و سلم    گفته  است‌:" إنما الاعمال بالنيات، وإنما لكل امرئ ما نوى     [و  هرعملی  وقتی  ارزش  دارد  و  ارزش  شرعی  می‌یابد  و  معزیراست‌كه  توام  با  نیت  و  قصد  باشد  و  بهركس  آن  چیزی  می‌رسدكه  قصد  آن  راكرده  است‌]‌"‌.

و  اما  اینكه  باید  اعتكاف  در  مسجد  صورت  گیرد،  بدین  دلیل  است  كه  خداوند  می‌فرماید:  " ولا تباشروهن وأنتم عاكفون في المساجد      [در  حالیكه  در  مسجدها  اعتكاف  كرده‌اید  با  زنانتان  آمیزش  نكنید]"‌.  اگر  اعتكاف  در  غیر  مساجد  صحیح  می‌بود،  تحریم  مباشرت  وآمیزش  با  زنان  بویژه  درمسجد  صورت  نمی‌گرفت‌،  چون  مباشرت  وآمیزش  با  اعتكاف  منافات  دارد  نه  با  مساجد.  پس  جای  اعتكاف  خاصه  در  مسجد  است  و  در  غیر  مسجد  اعتكاف  صحیح  نیست‌.  

٧‌-رای  فقها  درباره  مسجدی‌كه  اعتكاف  درآن  منعقد  می‌شود:  فقها  در‌باره  مسجدی‌كه  اعتكاف  در  آن  صحیح  است  اختلاف  نظر  دارند.  ابوحنیفه  و  احمد  و  اسحاق  و  ابوثور  می‌گویند:  در  هر  مسجدی‌كه  شخص  نمازهای  پنجگانه  را  در  آنجا   می‌خواند  و  درآنجا  نمازجماعت  برپا  می‌شود،  اعتكاف  صحیح  است‌.  چون  روایت  شده  است‌كه  پیامبر صلی الله علیه و سلم   گفت‌:"  كل مسجد له مؤذن وإمام فالاعتكاف فيه يصلح   [هر  مسجدی  كه  موذن  و  امام  جماعت  داشته  باشد،  اعتكاف  در  آن‌ ‌شایسته  است‌]"‌.  بروایت  دارقطنی  چون  این  حدیث  مرسل  ضعیف  است‌،  نمی‌توان  بدان  احتجاج  كرد.  امام  مالك  و  امام  شافعی  و  داود  گفته‌اند:  اعتكاف  در  هر  مسجدی  صحیح  است‌،  زیرا  درباره  تخصیص  بعضی  از  مساجد،  حدیث  صحیحی  نیامده  است‌.  شافعیه‌گفته‌اند:  بهتر  است‌كه  اعتكاف  در  مسجد  جامع  باشد.  چون  پیامبر صلی الله علیه و سلم    در  مسجد  جامع  اعتكاف  نمود  و  نمازجماعت  در  مسجد  جامع  بیشتر  برگزار  می‌گردد.  اگر  در  بین  اوقات  اعتكاف‌،  نماز  جمعه  فاصله  گردد،  نباید  در  غیر  مسجد  جامع  اعتكاف‌كند  تا  فضیلت  نماز  جمعه  را  از  دست  ندهد [4]‌.

كسی‌كه  در  اعتكاف  است  می‌تواند  درگلدسته  مسجد  اذان‌گوید  مشروط  برآنكه  درگلدسته  درداخل  مسجد  یا  صحن  مسجد  باشد  ومی‌تواند  بربالای  بام  مسجد  نیز  صعودكند،  چون‌گلدسته  و  بام  مسجد  جزو  مسجد  بشمارمی‌آیند.  اگر  درگلدسته  در  خارج  مسجد  باشد  چنانچه  ازروی  عمد  به‌گلدسته  برود،  اعتكاف  او  باطل  می‌شود  و  حیاط  مسجد  بنا  برای  حنفیه  و  شافعیه  و  روایتی  از  احمد  جزو  مسجد  است‌.  و  برای  ا