کت  آن  باشد،  اگر  در  وقت  قضای  حا‌جت  شخصی  دچار  عطسه  (‌اشنوسه‌)  شد  در  دل  خود  “‌‌الحمد  لله‌“‌  بگوید  و  زبان  بدان  نگشاید،  زیرا  ابن  عمر  -‌رضی  الله  عنهما  -گفته  است‌:  (أن رجلا مر على النبي صلى الله عليه وسلم وهو يبول فسلم عليه فلم يرد عليه)  [‌پیامبر صلي الله عليه و سلم  مشغول  ادرار کردن  بود  و  مردی  از کنار  او ‌گذشت  و  بر  وی  سلام‌ کرد،  پیامبر  جواب  سلام  او  را  نداد]‌.  جماعت  محدثین  بجز  بخاری  آنرا  روایت  کرده‌اند.  و  ابوسعید رضي الله عنه گفته  است،  از پیامبر  شنیدم  که  مي‌فرمو‌د:  (لا يخرج الرجلان يضربان الغائط كاشفين عن عورتيهما يتحدثان فإن الله يمقت على ذلك)  [‌دو  مردی‌ که  به  محل  قضای  حاجت  می‌روند،  در  حالی که ‌کشف  عورت  كرده‌،  به  سخن ‌گفتن  می‌پردازند،  خدا  را  خشمگین  می‌کنند]‌‌.  احمد  و  ابوداود  و  ابن ماجه  آنرا  روایت‌ کرده‌اند.  ظاهر  حدیث  مفید  حرمت  سخن ‌گفتن  است‌،  لیکن  اجماع  بر  آنست‌ كه  نهی  در  این  حدیث  برای‌ کراهت  است  نه  حرمت‌.

٥-باید  تعظیم  قبله  را  مراعات  کند  و  روی  بدان  و  پشت  بدان  ننشیند،  ابوهریره‌ رضي الله عنه   گفته  است‌:  پیامبر صلي الله عليه و سلم  فرمود:  (إذا جلس أحدكم لحاجته فلا يستقبل القبلة ولا يستدبرها)  [‌هرگاه  برا‌ی  قضا‌ی  حاجت  نشستید  رو  به  قبله  و  پشت  به  قبله  ننشینید]‌‌.  احمد  و  مسلم  آنرا  روایت ‌کرده‌اند  و  این  نهی  بر کراهت  حمل  شده  است‌،  زیرا  ابن  عمر  رضی  الله  عنهما گفته  است‌:   (رقيت يوما بيت حفصة فرأيت النبي صلى الله عليه وسلم على حاجته مستقبل الشام مستدبر الكعبة) [‌روزی  از  خانه‌ي حفصه  بالا  رفتم‌،  پیامبر رضي الله عنه را  دیدم‌ که  به  قضای  حاجت  نشسته  است  در حالیکه  رو  به  شام  و  پشت  به‌ کعبه  بود]‌.  جماعت  محدثین  آن‌ را  روایت‌کرده‌اند.

در  جمع‌ بین  مفهوم  این  دو  حدیث ‌گفته‌اند:  حرمت  استقبال  و  استدبار  در  صحرا  است  و اباحت  آن  در  ساختمان  می‌باشد)‌[1].

از  مروان  اصغر  روایت  شده  است‌:  : رأيت ابن عمر أناخ راحلته مستقبل القبلة يبول إليها، فقلت: أبا عبد الرحمن...أليس قد نهي عن ذلك؟ قال: بلى...إنما نهي عن هذا في الفضاء. فإذا كان بينك وبين القبلة شئ يسترك فلا بأس) [‌ابن  عمر  را  دیدم ‌که  شتر  خود  را  رو  به  قبله  خوابانده  بود  و  پشت  آن  رو  به  قبله  ادرار می‌کرد،‌ گفتم  ای  ابو  عبدالرحمن  مگر  از  این  عمل  نهی  نشده  است‌؟  گفت‌:  آری‌...  این  نهی  فقط  برای فضای  باز است‌،  اگر  بین  شما  و  قبله  چیزی  باشد که  شما  را  از  قبله  بپوشاند  اشکال ندارد]‌‌.  این  حدیث  را  ابوداود  و  ابن  خزیمه  و  حاکم  روایت  کرده‌اند.  و  اسناد  آن  “‌‌حسن‌”  است  همانطوری که  در  الفتح  مذکور  است‌.

٦-باید  جای  نرم  و گودی  را  انتخاب  کرد  تا  بدانوسیله  از  آلوده  شدن  دوری  جست‌،  زیرا  ابوموسی‌ رضي الله عنه گفته  است‌:  (أتى رسول الله صلى الله عليه وسلم إلى مكان دمث  إلى جنب حائط فبال. و قال: إذا بال أحدكم فليرتد لبوله)  [پیامبر صلي الله عليه و سلم  بجای  نرم  و  همواری  درکنار  دیواری  رفت  و  ادرارکرد  و گفت  هرگاه  ادرار کردید  جای  مناسب  برای  آن  برگزینید]‌‌.  احمد  و  ابوداود  آنرا  روایت  کرده‌اند.  این  حدیث  اگرچه  در  میان  راویان آن  شخص  “‌‌مجهولی‌“‌  هست  ولی  معنی  آن  “‌صحیح‌“  است‌.

٧-  باید  از  قضای  حاجت  در  سوراخهای  زمین  پرهیز کرد،  مبادا  در  آن  حشراتی  باشند  و  آزار  ببینند.  ابوقتاده  از  عبدالله  بن  سرجس  روایت‌ کرده  است‌: (نهى رسول الله صلى الله عليه وسلم أن يبال في الجحر، قالوا لقتادة: ما يكره من البول في الجحر؟ قال: إنها مساكن الجن)  [پیامبر صلي الله عليه و سلم  نهی ‌کرد  از  اینکه  در  سوراخهای  زمین  ادرار کنند،  به  قتاده ‌گفتند:  چرا  ادرار کردن  در  سوراخها  مکروه  است‌؟  گفت‌:  آنجا  مسکن  و  ماوای  حشرات  و  جانداران  و  جن  است‌]‌‌.  احمد  و  نسائی  و  ابوداود  و  حاکم  و  بیهقی  آنرا  روایت  کرده‌اند،  و  ابن  خزیمه  و  ابن  سكن  آنرا  “‌صحیح‌“‌  دانسته‌اند.

٨-‌باید  از  قضای  حاجت  در  جای  سایه‌داری‌ که  مردم  آنجا  جمع  سشونله  و  در  راه  عبور  و  مرور-  و  در  مکبانی  که  مردم  گرد  هم  می‌آیند،  خودداری  کرد،  زیرا  ا*‌-‌هریره‌وظ  روایت‌کرده  است‌که  پعامبر  فرمود:  (اتقوا اللاعنين، قالوا: وما اللاعنان يا رسول الله؟ قال: الذي يتخلى في طريق الناس أو ظلتهم) [از  دو  چیز که  سبب  می‌شود  مادام  شما  را  لعنت  و  نفرین ‌کنند  پرهیز کنید. گفتند:  آن  دوچیز که  مایه‌ي نفرین  می‌گردد چیستند؟  فرمود‌: ‌کسی که  در  راه  مردم  یا  سایه‌ي آنها  قضای  حاجت  می‌کند]‌‌.  احمد  و  ابوداود  و  مسلم  آنرا  روایت  کرده‌اند.

٩-  نباید  در  جای  حمام  و  آب  راکد  یا  آب  جاری  ادرار کرد،  زیرا  عبدالله  پسر  مغفل رضي الله عنه روایت  کرده  است  که‌:  پیامبر صلي الله عليه و سلم فرمود:  (لا يبولن أحدكم في مستحمه ثم يتوضأ فيه، فإن عامة الوسواس منه)  [کسی  از  شما  در جای  استحمام  خود که  بعداً  در  آنجا  وضو  می‌کرد،  ادرار  نکند،  زیرا  بیشتر  وسوسه  از  آن  سرچشمه  می‌گیرد]‌‌.  هر  پنج  نفر  آنرا  روایت  کرده‌اند،  لیکن  جمله‌ي ثم يتوضأ فيه فقط  از  احمد  و  ابوداود  است‌.  و  از  جابر رضي الله عنه   روایت  شده  است‌:  (أن النبي صلى الله عليه وسلم نهى أن يبال في الماء الراكد)   [‌پیامبر صلي الله عليه و سلم  نهی  فرمود  از  اینکه  در آب  راکد  ادرار  شود]‌‌.  احمد  و  مسلم  و  نسائی  و  ابن  ماجه  آنرا  روایت ‌کرده‌اند.  و  نیز  از  او  روایت  شده  است‌ که‌: (أن النبي صلى الله عليه وسلم نهى أن يبال في الماء الجارى)  [‌پیامبر صلي الله عليه و سلم   نهی  فرمود  از  اینکه  در  آب  جاری  ادرار کنند]‌‌.  در کتاب  مجمع  الزواید  گفته  است‌:  طبرانی  آنرا  روایت  کرده  و  راویان  آن  مورد  اطمینانند:  (‌موثوق  به  هستند)‌.  

اگر  در  جای  غسل‌،  آب  ریزگاه  و گنداب‌رو  و  امثال  آن  باشد،  ادرار کردن  در  آنجا مكروه  نیست.  

10-‌نباید  ایستاده  ادرار کرد،  زیرا  با  وقار  و  عادات  نیکو  منافات  دارد  و  امکان  دارد که  قطرات  ادرار  به  وی  اصابت‌ کند.  اگر  از  آلوده  شدن  به  قطرات  ادرار  ایمن  باشد،  ایستاده  ادرار کردن  اشکال  ندارد.  عایشه  رضی  الله  عنها  گفته  است‌:  (من حدثكم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم بال قائما فلا تصدقوه، ما كان يبول إلا جالسا) [‌هرکس  گفت که  پیامبر ایستاده  ادرار کرده  است  وی  را  تصدیق  مکنید  زیرا  وی  همواره  نشسته  ادرار مي‌‌کرد]‌.  هر  پنج  نفر  جز ابوداود  آنرا  روایت‌ کرده‌اند.  ترمذی ‌گفته  است‌:  این  حدیث  در  این  باره  زیباترین  و  درست‌ترین  حدیث  است‌.  سخن  عایشه  با  آنچه  از  حذیفه رضي الله عنه‌،  روایت  شده  است  منافات  ندارد: (أن النبي صلى الله عليه وسلم انتهى إلى سباطة قوم  فبال قائما فتنحيت فقال: "أدنه" فدنوت حتى ق