ر پيامبر ص وارد نمي‌شد، حفصه به من خبر داد که وقتي مؤذن اذان مي‌گفت و فجر طلوع مي‌کرد، پيامبر ص دو رکعت نماز مي‌خواند».

از عايشه(رض) روايت است : (أن النبي ص کان لايدع أربعا قبل الظهر، و رکعتين قبل الغداة)[5] «پيامبر ص چهار رکعت (سنت) قبل از ظهر و دو رکعت(سنت) قبل از نماز صبح را ترک نمي‌کرد».

سنتهاي غيرمؤکده عبارتند از : دو رکعت قبل از نمازهاي عصر، مغرب و عشاء :
از عبدالله بن مغفل روايت است که پيامبر ص فرمود : (بين کل أذانين صلاة، بين کل أذانين صلاة، ثم قال في الثالثة لمن شاء)[6] «بين هر اذان و اقامه نماز است، بين هر اذان و اقامه نماز است و در سومين بار فرمود: براي کسي که بخواهد».

مواظبت کردن بر چهار رکعت قبل از نماز عصر مستحب است: 
از علي روايت است : (کان النبي ص يصلي قبل العصر أربع رکعات يفصل بينهن بالتسليم علي الملائکه المقربين و من تبعهم من المسلمين و المؤمنين)[7] «پيامبر ص قبل از نماز عصر چهار رکعت نماز مي‌خواند و بين هر (دو رکعت) با درود بر ملائکه مقربين و مسلمين و مؤمنين و پيروان آنان، فاصله مي‌انداخت».

از ابن عمر روايت است که پيامبر ص فرمود : (رحم الله امرا صلي قبل العصر أربعا)[8] «رحمت خدا بر کسي باد که قبل از عصر چهار رکعت (نماز سنت) مي‌خواند».

رواياتي که درباره قرائت پيامبر ص در بعضي از اين نمازها آمده است : 

از عايشه روايت است : پيامبر ص فرمود : (نعمت السورتان يقرأ بهما في رکعتين قبل الفجر «قل هو الله أحد» و «قل يا أيها الکافرون»)[9] «چه نيکو است که دو سوره «قل هو الله أحد» و «قل يا أيها الکافرون» در دو رکعت قبل از نماز صبح خوانده شود».

از ابوهريره روايت است : (أن رسول الله ص قرأ في رکعتي الفجر «قل يا أيها الکافرون» و «قل هو الله أحد»)[10] «پيامبر ص در دو رکعت(سنت) صبح «قل يا أيها الکافرون» و «قل هو الله أحد» مي‌خواند».

از ابن عباس روايت است : (أن رسول الله ص کان يقرأ في رکعتي الفجر في الأولي منهما قولوا آمنا بالله وما أنزل إلينا الآية التي في البقرة و في الآخرة منهما : آمنا بالله و اشهد بأنا مسلمون)[11] «پيامبر ص در رکعت اول نماز (سنت) صبح ) قُولُوا آمَنَّا بِاللهِ وَمَا أنزلَ إلَينَا ( را که در سوره بقره است، و در رکعت دوم آيه ) آمَنَّا بِاللهِ و اشهد بأنا مسلمون ( را مي‌خواند».

از ابن مسعود روايت است : (ما أحصي ما سمعت رسول الله -صلى الله عليه وسلم- يقرأ في الرکعتين بعد المغرب و في الرکعتين قبل الفجر بقل يا أيها الکافرون و قل هو الله أحد)[12] 

«آنقدر شنيده‌ام که رسول الله -صلى الله عليه وسلم- در دو رکعت (سنت) بعد از نماز مغرب و دو رکعت قبل از نماز صبح سوره‌هاي «قل يا أيها الکافرون» و «قل هو الله أحد» را مي‌خواند، که نمي‌توانم آن را بشمارم». 
...........................
[1]) صحيح : [ص،نس 451 و 452)، ت (411/258/1)، نس (232/1).
[2]) صحيح : [مختصر م 375]، م (778/239/1).
[3]) متفق عليه : خ (6113/517/10)، م (781/539/1)، د (1434/321/4)، نس (198/3).
[4]) صحيح : [الإرواء 440]، خ (80 و 1181/8/3)، اين لفظ بخاري است، ت (431/271/1) بنحوه.
[5]) صحيح : [. نس 1658]، خ (1182/58/3)، د (1240/134/4)، نس (251/3).
[6]) متفق عليه : خ (627/110/2)، م (838/573/1)، د (1269/162/4)، ت (185/120/1)، نس (28/2)، جه (1162/368/1).
[7]) حسن : [ص. ت 353]، ت (427/269/1).
[8]) حسن : [ص. ت 354]، ت (428/270/1)، د (1257/149/4).
[9]) صحيح : [ص. جه 944]، خز (1114/163/2)، أ (987/225/4)، جه (1150/363/1).
[10]) صحيح : [مختصر م 360]، م (726/502/1]، د (1243/135/4)، نس (156/2)، جه (1148/363/1).
[11]) صحيح : [ص. نس 905]، م (727/502/1)، نس (155/2)، د (1246/137/4).
[12]) حسن صحيح : [ص. ت 355]، ت (429/270/1).وتر 

حکم و فضيلت وتر:
نماز وتر سنتي مؤکده است که پيامبر ص بر خواندن آن تشويق و ترغيب کرده است :
از ابوهريره روايت است که پيامبر ص فرمود : (إن الله وتر، يحب الوتر)[1] «خداوند وتر (تنها) است و وتر را دوست دارد».(*)

از علي روايت است : خواندن نماز وتر همانند نمازهاي فرض، الزامي نيست، وليکن پيامبر ص نماز وتر خوانده و فرموده : (يا أهل القرآن أوتروا فإن الله وتر يحب الوتر)[2] «اي اهل قرآن! (نماز) وتر بخوانيد؛ چراکه خداوند وتر (تنها) است و وتر را دوست دارد».

وقت وتر:
خواندن نماز وتر بعد از نماز عشاء تا طلوع فجر جايز است ولي خواندن آن در يک سوم آخر شب اجر بيشتري دارد، از عايشه روايت است : (من کل الليل قد أوتر رسول الله ص، من أول الليل و أوسطه و آخره، فانتهي وتره إلي السحر)[3] «پيامبر ص در تمام شب وتر را خوانده است، در اول، وسط، و در آخر شب و وتراو به سحر منتهي مي‌شد».

براي کسي که بيم دارد آخر شب بيدار نشود مستحب است که وترش را اول شب بخواند همچنانکه براي کسي که گمان مي‌کند آخر شب بيدار مي‌شود، تأخير آن سنت است : 

از ابوقتاده روايت است که پيامبر ص به ابوبکر فرمود : (متي توتر) «کي وتر مي‌خواني؟» گفت : مي‌خوابم (بعد بلند مي‌شوم) و وتر مي‌خوانم، پيامبر ص به ابوبکر فرمود : (أخذت بالحزم أو بالوثيقة)[4] «محکم کاري و احتياط کردي» و به عمر فرمود : (أخذت بالقوة) «کارت همراه با قدرت و نيرو بود».

از عايشه روايت است : (کان النبي ص يصلي و أنا راقدة معترضة علي فراشه، فإذا أراد أن يوتر أيقظني فأوترت)[5] «پيامبر ص نماز مي‌خواند در حاليکه من روي بسترش خوابيده بودم، وقتي مي‌خواست نماز وتر بخواند مرا بيدار مي‌کرد ومن هم نماز وتر را مي‌خواندم».

تعداد رکعات وتر و چگونگي آن: 
کمترين حد نماز وتر يک رکعت است. از ابن عمر روايت است که پيامبر ص فرمود : (صلاة الليل مثني مثني، فإذا خشي أحدکم الصبح صلي رکعة واحدة توتر له ما قد صلي)[6] «نماز شب دو رکعت دو رکعت است، پس هر گاه يکي از شما بيم آن را داشت که وقت نماز صبح فرا برسد يک رکعت نماز بخواند و با آن نمازهاي قبلي‌اش را وتر کند».

جايز است نماز وتر، سه يا پنج يا هفت يا نه رکعت خوانده شود : 

از عايشه روايت است : (ما کان رسول الله ص يزيد في رمضان ولا في غيره علي إحدي عشرة رکعة، يصلي أربعا فلاتسأل عن حسنهن و طولهن، ثم يصلي أربعا فلاتسأل عن حسنهن و طولهن، ثم يصلي ثلاثا)[7] «پيامبر ص چه در رمضان و چه در غير رمضان از يازده رکعت بيشتر نمي‌خواند چهار رکعت مي‌خواند که از خوبي و طولاني بودن آن سؤال نکن، سپس چهار رکعت مي‌خواند که از خوبي و طولاني بودن آن سؤال نکن. سپس سه رکعت مي‌خواند».

از عايشه روايت است : (کان رسول الله ص يصلي من الليل ثلاث عشرة رکعة، يوتر من ذلک بخمس لايجلس في شي إلا في آخرها)[8] «پيامبر ص، در شب سيزده رکعت نماز مي‌خواند، پنج رکعت آخر را با يک سلام وتر مي‌خواند. تنها در رکعت آخر آن (براي تشهد) مي‌نشست».

از عايشه روايت است : (کنا نعد له -  ص سواکه و طهوره، فيبعثه الله ما شاء أن يبعثه من الليل فيتسوک و يتوضا، و يصلي تسع رکعات لايجلس فيها إلا في الثامنة، فيذکر الله و يحمده و يدعوه، ثم ينهض ولايسلم، ثم يقوم فيصلي التاسعة، ثم يقعد فيذکر الله و يحمده و يدعوه، ثم يسلم تسليما يسمعنا، ثم يصلي رکعتين بعدما يسلم و هو قاعد، تلک إحدي عشرة رکعة يا بني، فلما أسن نبي الله ص و أخذ اللحم أوتر بسبع، و صنع في الرکعتين مثل صنيعه الأول، فتلک تسع يا بني)[9] «ما سواک و آب وضوي پيام