ی  متوجه  شدند،‌ که  ایشان  سوره  “‌‌الـم  تنزیل  (‌سجده‌)‌“  را  قرائت  می‌‌فرماید“‌.. نووی ‌گفته  است  ما  قرائت  آیه  سجده  را  برای  امام  و  منفرد  مکروه  نمی‌دانیم‌،  خواه  در  نماز  “‌جهری‌‌“  یا  ‌“‌سری‌‌“  باشد  و  هر  وقت‌ کسی  به  آیه  سجده  رسید،  سجده  می‌برد.  امام  مالک ‌گفته  است‌:  برای  امام  و  منفرد  خواندن  آیه  سجده  در  نماز  مکروه  است‌.  ابوحنیفه ‌گفته  در  نمازهای  ‌“‌سری‌“‌ کراهت  دارد  نه  در  نمازهای  جهری‌.  صاحب  ‌“‌البحر“‌ گفته‌:  بنا  به  مذهب  ما  مستحب  است‌ که  سجده  را  تا  بعد  از  اتمام  نماز  به  تاخیر  انداخت‌،  تا  موجب  تشویش  و  اضطراب  مامـومین  نگردد. 

7-‌چند  سجده  با  هم‌:
چون  قاری‌ء  چند  بار در یک  مسجد،  در ضمن  قرائت  آیه  سجده  را  خواند  و  تکرار  نمود،  یا  اینکه  چند  بار،  آن  را  شنید،  بشرط  اینکه  سجده  را  تا  تلاوت  آخر به  تاخیر  اندازد،  یک  سجده  برای  همه  آنها کافی  است‌ و  اگر  بعد  از  تلاوت  اول  به  سجده  رفت‌،  بمذهب  ابوحنیفه  برای  دفعات  بعدی  نیز کفایت  می‌کند،  ولی  بمذهب  شافعی  و  مالک  و احمد کفایت  نمی‌کند،  بلکه  با  تکرار و تجدید  سبب‌،  آن  نیز تجدید  می‌گردد.  

8-‌قضای  سجده  تلاوت‌:
به  رای  جمهور  فقهاء  بدنبال  قرائت  آیه  سجده  یا  شنیدن  آن‌،  سجده  مستحب  است‌.  اگر کسی  آن  را  بتاخیر  انداخت‌،  تا  زمانی‌ که  خیلی  فـاصله  نیفتاده  است‌،  استحباب  آن  ساقط  نمی‌گردد،  ولی  اگر  فاصله  طولانی  شد،  استحباب  آن  از  بین می‌رود  و  قابل  قضا  نیست‌.سجده ‌شکر

بنا  به  مذهب  جمهور  علماء  برای ‌کسی‌ که  نعمتی  خوشحال‌ کننده‌ای  بـه  وی  می‌رسد،  یا  تجدید  می‌گردد،  یا  بلائی  از  وی  رفـع  می‌شود،  سجده  شکر  و  سپاسگزاری  از  خداوند  مستحب  است‌.  از  ابوبکر  روایت  است  که‌:  ‌“‌پیامبر صلی الله علیه و سلم  هر وقت‌ کاری  خوشحال ‌کننده  برایش  پیش  می‌آمد  یا  مژده  آن  را  به  وی  می‌دادند،  فورا برای  خداوند  سجده  شکر  می‌گزارد  و  به  سجده  مـی‌افتاد“‌.  به  روایت  ابوداود  و  ابن  ماجه  و  ترمذی ‌که  آن  را ‌“‌حسن‌“  دانسته  است‌.  بیهقی  با  اسناد  و  بشرط  بخاری  روایت  کرده  است ‌که‌:  علی  بن  ابی‌طالب  از  یمن  خبر  مسلمان  شدن  قبیله  ‌“‌همدان‌“  را،  برای  پیامبر صلی الله علیه و سلم  نوشت‌،  چون  پیامبر صلی الله علیه و سلم  آن  را  شنید،  فورا  به  سجده  افتاد،  سپس  سـر  از سجده  برداشت  و گفت‌:  السلام  علی  همدان‌،  السلام  علی  همدان‌“‌.  از  عبدالرحمن  بن  عوف  روایت  است ‌که‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم بیرون  رفت‌،  من  او  را  دنبال ‌کردم  تا  اینکه  داخل  نخلستانی  شد  و  به  سجده  افتاد  و  آنقدر  سجده  او  طول‌ کشید،‌که  من  نگران  شدم‌،  مبادا که  وفات ‌کرده  باشد،  لذا  پیش  رفتم  و  نگاه  می‌کردم‌،‌ که  سر  از سجده  برداشت  و  فرمود: ما لك يا عبد الرحمن؟ [‌چیت  شده ای  عبدالرحمن‌؟‌]‌"‌،  من  نگرانی  خود  را  به  وی  عرض‌ کردم‌،  او  فرمود: " إن جبريل عليه السلام قال لي: ألا أبشرك؟ إن الله عزوجل يقول لك: من صلى عليك صليت عليه، ومن سلم عليك سلمت عليه، فسجدت لله عز وجل شكرا  [‌جبریل  درود  خدا  بر  وی  باد  به  من ‌گفت‌:  به  تو  مژده  ندهـم‌؟  همانا  خدای  بزرگ  به  تو  می‌گوید:  هر کس  بر تو درود  و سلام  بفرستد،  من  بروی  درود  و  سلام  می‌فرستـم  لذا  برای  خدای  بزرگ  سجده  شکر گزاردم‌]"‌.  به  روایت  احمد  و  حاکـم ‌که  او  آن  را  بشرط  شیخین  ‌“‌صحیح‌“  دانسته  و گفته  است  درباره  سجده  شکر  حدیثی  صحـیحتر  از  این  حدیث  را  سراغ  ندارم‌.  بخاری  روایت ‌کرده ‌کـه  کعب  بن  مالک  چون  خبر  پذیرفتن  توبه‌اش  را  از  جانب  خداوند،  به  وی  دادند،  سجده  شکر  بر‌د.  و  احمد  گفته  است ‌که‌:  علی  بن  ابی‌طالب  چون  جسد  ‌“‌ذوالثدیه‌“  را  در  میان  کشتگان  خوارج  یافت  سجده  شکر برد،  و سعید  بن  منصور گفته  است‌:  چون  ابوبکر  خبر  قتل  مسیلمه  کذاب  را  شـید  سجده  شکر برد.

سجده  شکر مستلزم  سجده  نماز  است  یعنی  در  ضمن  نماز  قصد  سجده  شکر  می‌شود  و  بعضی ‌گفته‌اند  نیازی  به  سجده  نماز  نیست  چه  سجده  شکر  نماز  نیست‌،  پس  سجده  نماز  شرط  آن  نیست‌.  در  ‌“‌فتح  العلام‌“ ‌گفته  است‌:  این  سخن  قریب  بـه  ثواب  است‌.  شوکانی‌ گفته  است‌:  از  احادیث  مربوط  به  سجده  شکر،  بر نمی‌آید  که  برای  آن  وضو و  پاکی  جامه  و پاکی  محل  سجده‌،  شرط  باشد.  امام  یحیی  (‌بن  زید)  و  ابوطالب  نیز  چنین  رای  دارند  و  همچنین  در آن  احادیث  اشاره  به  تکبیر  هـم  نشده  است‌.  و در  “‌البحر‌“  آمده  است ‌که  تکبیر  لازم  است‌.  امام  یحیی ‌گفته  است‌:  باتفاق  آراء  در  نماز  سجده  شکر صورت  نمی‌گیرد،  چه  سجده  شکر،  از  توابع  نماز  نیست  یعنی  سجده  شکر  بدون  نمازگزارده  می‌شود.سجده ‌سهو  

به  ثبوت  رسیده ‌که  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در نماز،  برایش  سهو و  اشتباه  پیش  می‌آمد  و  بطریق  صحیح  از  ایشان  روایت  شده  است ‌که  فرموده  است‌:" إنما أنا بشر أنسى كما تنسون، فإذا نسيت فذكروني [‌بی‌گمان  منهم  چون  شما  بشر  هستم‌،  همانگونه ‌که  شما  چـیزی  را  فراموش  می‌کنید،  من  نیز  فراموش  می‌کنم‌،  پس  هرگاه  چیزی  را  فراموش‌ کردم‌،  بیادم  بیاورید]"‌.  بدینوسیله  پیامبر صلی الله علیه و سلم  احکامی  را  برای  امتش  بیان  فرموده  است‌ که  بشرح  زیر  خلاصه  می‌گردد:

1-‌کیفیت  و  چگونگی  سجده  سهو:
سجده  سهو  دو تا  است‌ که  نمازگزار،  پیش  از سلام  دادن‌،  یا  بعد  از آن‌،  آنها  را  انجام  می‌دهد.  بهر  دو  صورت  و  از  طـریق  صحیح  از  پیامبر صلی الله علیه و سلم روایت  شده  است‌.  در  حدیث  صحیح  از ابوسعید  خدری  آمده  است ‌که  پیامبر صلی الله علیه و سلم  فرمود: " إذا شك أحدكم في صلاته فلم يدركم صلى، ثلاثا أم أربعا، فليطرح الشك وليبن على ما استيقن ثم يسجد سجدتين قبل أن يسلم [‌هرگاه  یکی  از  شما  در  نمازش  به  شک  افتاد  و  ندانست  چند  رکعت  خوانده  است‌،  آیا  سه  رکعت  یا  چهار  رکعت  خوانده  است‌؟  او باید  مورد  شک را  دور  اندازد  و  بنای  کار  را  بر  یقین  بگذارد  (‌در  رکعت  سوم  یقین  دارد  و  در  رکعت  چهارم  مورد  شک  است  بنابر این  فرض  می‌کند که  سه  رکعت  خوانده  است‌)  سپس  پیش  از  اینکه  سلام  بدهد،  به  نیت  سجده  سهو  دو  سجده  می‌برد]"‌.  در صیحین  آنجا  که  از  داستان  ‌“‌ذوالیدین‌‌“  سخن  می‌گوید،  آمده  است‌ که‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم بـعد  از  سلام  سجده  سهو  را  انجام  داده  است‌.

بهتر  آنست  که  از  احادیث  وارده  پیروی  کرد،  بنابر این  آنجا که  از  سجده  پیش  از  سلام  دادن‌،  سخن  رفته  است  پس  پیش  از سلام  سجده  برد  و آنجا که  ازسجده  بعد  از  سلام  سخن  رفته  است‌،  بعد  از آن  سجده  برد  و  در غیر آن  نمازگزار  خود  مخیر است‌.  شوکانی ‌گفته  است‌:  نیـکوترین  سخن  در  این  با