ن نيست. برخي از اشياء را از برخي ديگر در پرده بُرد تا دانسته شود كه هيچ پرده اي ميان او و آفريدگانش وجود ندارد... ».
نويسنده گويد: امام (ع) در اين تفسير، معناي آفريدن زوجين را (بر خلاف برخي از مفسّران)(52) گسترش داده است تا همة اشياء را فرا گيرد (چنانكه در آية كريمه از زوج بودن كل شيء سخن به ميان آمده) و اين از دقت علي (ع) در تفسير قرآن حكايت مي‌كند و نيز از زوجيت اشياء استدلال فرموده است كه پديد آورندة اين ازواج، از قانون زوجيت بيرون است و او را ضد و همانندي نيست چنانكه در پايان آية كريمه به اين حقيقت اشارت رفته‌است و مي‌فرمايد: لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ يعني: همة ازواج (و اضداد) را پديد آورديم شايد متذكر شويد كه آفريدگارتان، فرد و يگانه است و او را از سر اخلاص بندگي كنيد همانگونه كه در پي آية مورد بحث مي‌فرمايد: ﴿فَفِرُّوا إِلَى الله إِنِّي لَكُم مِّنْهُ نَذِيرٌ مُّبِينٌ. وَلا تَجْعَلُوا مَعَ الله إِلَهًا آخَرَ إِنِّي لَكُم مِّنْهُ نَذِيرٌ مُّبِينٌ﴾ (الذاريات: 50 و51).
يعني: «پس بسوي خدا بگريزيد كه من از سوي او بيم رساني آشكارم، و با خدا معبود ديگري را قرار مدهيد كه من از سوي او بيم دهنده اي آشكار». 

الهوامش
(51) سورة ذاريات، آية 49. 
(52) چنانكه زمخشري –رحمه الله- در كشاف، زوجين را با وجود اطلاق و شمولش، به حيوانات نر و ماده تفسير كرده است!در تفسير آية شريفة: وَيَعْلَمُ مَا فِي الأَرْحَامِ(53)
سيد رضي در كتاب «نهج البلاغه» آورده است كه امام علي (ع) در روزگار خلافتش روزي خطبه اي خواند و در آن به اوصاف تُركان مغول اشاره كرد و از فتنة ايشان خبر داد(54). در آن هنگام مردي از قبيله بني كلب كه از ياران امام بود، روي بدو كرد و گفت: همانا كه علم غيب به تو بخشيده شده است! امام (ع) خنديد و فرمود: اي برادر كلبي! آنچه گفتم علم غيب نيست بلكه درسي است كه از داناي آن (يعني رسول خدا (ص)) آموخته‌ام و علم غيب، آگاهي از هنگام فرا رسيدن قيامت است و آنچه خداوند سبحان (در سورة لقمان) شمارش فرموده كه: ﴿إِنَّ الله عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ ويُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ ما فِي الأَرْحامِ وَما تَدْرِي نَفْسٌ ماذا تَكْسِبُ غَداً وَما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ ...﴾ (لقمان: 34).
يعني: «همانا دانش رستاخيز نزد خدا است، و او باران را فرو مي‌ريزد، و آنچه را در رَحِمْها است مي‌داند، و هيچكس نمي‌داند فردا چه خواهد كرد؟ و هيچكس نمي‌داند در كدامين جايگاه خواهد مرد؟ همانا خدا (به همة اين امور) دانا و آگاه است».
سپس علي (ع) جملة: ﴿وَيَعْلَمُ ما فِي الأَرْحامِ.. ﴾ را براي آن مرد تفير نمود و گفت:  «پس خداي سبحان آنچه را در رحمها است مي‌داند كه پسر است يا دختر، و زشت است يا زيبا، و سخاوتمند است يا بخيل، و هيمة دوزخ است يا همنشين پيامبران در بهشت!» 
آنگاه فرمود: «اينها علم غيبي است كه هيچكس غير از خدا آنها را نمي‌داند. و جز اينها دانشي است كه خداوند به پيامبرش تعليم داده و او نيز به من آموخت و دعا كرد كه سينه ام آن را فرا گيرد (و از ياد نبرم)».
نويسنده گويد: «آنچه  امير مؤمنان علي (ع) در تفسير «وَيَعْلَمُ ما فِي الأَرْحامِ» فرموده، تفسير وسيعي است كه با وسعت دانش خداوند بزرگ مي‌سازد اما مفسري كه آية شريفه را به آگاهي خداوند از جنس جنين (پسر است يا دختر) تأويل مي‌كند، معناي آيه را بدون دليل محدود مي‌نمايد و علم الهي بسي فراگير تر از اينها است و «هيچ چيزي در زمين و آسمان بر خدا پنهان نيست»(55).
و اما آنچه علي (ع) در بارة علم غيبي كه ويژة خداوند است در اين خطبه گزارش شده عيناً از رسول خدا (ص) مروي است چنانكه احمد بن حنبل در كتاب «مُسْنَد»(56) از پيامبر گرامي (ص) آورده كه فرمود:
«پنج چيز است كه جز خدا كسي آنها را نمي داند (سپس اين آيه را خواند:) إِنَّ الله عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ تا آخر آيه».

الهوامش
(53) سورة لقمان: 34. 
(54) پيشگويي در بارة يورش تركان مغول، از نشانه هاي نبوت پيامبر بزرگوار اسلام (ص) شمرده مي‌شود كه چند تن از صحابه آنرا گزارش كرده اند و در كتابهايي كه پيش از حملة مغول تأليف شده – همچون صحيح بخاري (كتاب الجهاد، باب قتال الترك، ص53) – ثبت شده است.
(55) ترجمة آية 38 از سورة كريمة ابراهيم است. 
(56) مسند امام احمد بن حنبل، جلد 5، ص 353.در تفسير آية شريفة: اتَّقُواْ اللهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَة(57)
سيد رضي در «نهج البلاغه» و ابن بابويه در «من لا يحضره الفقيه» و ابن شعبه در «تحف العقول» آورده اند كه  امير مؤمنان علي (ع) فرمود:
«همانا برترين دستاويزي كه اهل توسّل با آن به خداي سبحان نزديك مي‌شوند، ايمان به خدا و به فرستادة او است و نيز جهاد در راه خدا كه قلّة بلند اسلام است، و كلمة لا إله إلا الله كه با فطرت آدمي پيوند دارد، و بر پا داشتن نماز كه آيين (مسلماني) است، و دادن زكات كه تكليفي واجب است، و روزة ماه رمضان كه سپري در برابر عذاب (الهي) است و حج و عمرة خانة كعبه كه نابود كنندة فقر و شوينده گناهند، و پيوند با خويشاوندان كه ماية فزوني مال و طول عمر مي‌شود، و صدقة پنهاني كه پوشانندة خطاها است، و صدقة آشكار كه از مرگ بد جلوگيري مي‌كند، و كارهاي پسنديده كه شكست و خواري را دور مي‌سازد».
نويسنده گويد: وسيلة بسوي خدا دستاويزي است كه بنده با به كار گرفتن آن به خدايتعالى نزديك مي‌شود و  امير مؤمنان (ع) در اين خطبه كه ديباج (به معناي جامة حرير) نام دارد و به خوبي روشن فرموده كه برترين دستاويز براي نزديكي به خدا، ايمان به او و عمل به احكام شريعت است، اما كساني كه به پرستش غير خدا روي مي‌آورند و به گمان آنكه ايشان وسائل تقرّب به حق هستند از آنان در خواست مي‌كنند تا گزند و آسيب را از وجودشان بزدايند و به خير و رحمت تبديل سازند! اين گروه از راه يكتاپرستي به كنار افتاده اند و از بندگي خالص خدا منحرف شده اند چنانكه خداوند بزرگ مي‌فرمايد:
﴿قُلِ ادْعُواْ الَّذِينَ زَعَمْتُم مِّن دُونِهِ فَلاَ يَمْلِكُونَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنكُمْ وَلاَ تَحْوِيلاً. أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَيَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُورًا﴾ (الإسراء: 56-57)
يعني: «بگو كساني را كه غير خدا پنداشته ايد بخوانيد، آنها نمي‌توانند آسيب را از سما بزدايند و نه آنرا به نيكي تبديل سازند، آن كساني كه (گمراهان) ايشان را مي‌خوانند –هر كدام كه نزديكتر به حق هستند- به سوي خداوندشان توسّل مي‌جويند و به رحمتش اميدوارند و از عذابش بيمناكند كه البته از عذاب خداوندت بايد پرهيز كرد».

الهوامش
 (57) سورة مائده: 35. در بارة آية شريفة: وَمَا كَانَ الله لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنتَ فِيهِمْ وَمَا كَانَ الله مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ(58)
سيد رضي در «نهج البلاغه» گويد كه ابو جعفر باقر (ع) از  امير مؤمنان علي (ع) حكايت نمود