ا برداشت و بر او خم شد و او را بوسيد و گريست بطوريکه ديدم اشک بر گونه‌هاش جاري شد».
از عبدالله بن جعفر روايت است : (أن النبي ص أمهل آل جعفر ثلاثاً أن يأتيهم، ثم أتاهم فقال : لاتبکوا علي أخي بعد اليوم...)[2] «پيامبر ص بعد از فوت جعفر، سه روز به اهل بيت او مهلت داد و نزد آنان نرفت، سپس نزد آنان رفت و فرمود : از امروز به بعد بر بردارم گريه نکنيد».
...........................
[1]) صحيح : [الإرواء 693]، [ص. جه 1191]، جه (1456/468/1)، د (3147/443/8)، ت (994/229/2). 
[2]) صحيح : [ص. نس 4823]، [الجائز ص 21]، د (4174/245/11)، نس (182/8).آنچه بر بازماندگان ميت واجب است

وقتي خبر مرگ کسي مي‌رسد، دو چيز بر بازماندگان وي واجب است : 
1- صبر و راضي بودن به تقدير، چراکه خداوند متعال مي‌فرمايد : 
)وَلَنَبلُوَنَّکُم بِشَييٍ مِنَ الخَوفِ وَالجُوعِ وَ نَقصٍ مِنَ الأموَالِ وَ الأنفُسِ وَ الثَّمَرَاتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ، الَّذِينَ إذَا أصَابَتهُم مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا للهِ وَ إنَّا إلَيهِ رَاجِعُونَ، أولَئِکَ عَلَيهِم صَلَواتٌ مِن رَبِّهِم وَ رَحمَةٌ وَ أولَئِکَ هُمُ المُهتَدُونَ(   (بقره : 155-157)

«و قطعا شما را با برخي از (امور همچون) ترس و گرسنگي و زيان مالي و جاني و کمبود ميوه‌ها آزمايش مي‌کنيم و مژده بده به بردباران، آن کساني که وقتي بلايي بدانان مي‌رسد، مي‌گويند : ما از آن خدا هستيم و به سوي او باز مي‌گرديم، آنان الطاف و رحمت و احسان و مغفرت خدايشان شامل حالشان مي‌گردد و مسلماً ايشان راه يافتگان‌اند».

از انس بن مالک رض روايت است : پيامبر ص از کنار زني که در کنار قبري گريه مي‌کرد، عبور کرد و به او فرمود : (إتقي الله و اصبري) «تقواي خدا را پيشه کن و صبر کن» (آن زن) گفت : از من دور شو، که به مصيبتي مانند مصيبت من گرفتار نشده‌اي انس گفت : آن زن، پيامبر را نشناخت، به آن زن گفتند اين رسول خدا است، گويا که او را مرگ فرا گرفت، به در خانه رسول الله ص رفت و دربان و حاجبي نيافت. گفت اي رسول خدا من تو را نشناختم. پيامبر ص فرمود : (إن الصبر عند أول الصدمة)[1] «صبر بايد در ابتداي وارد آمدن مصيبت باشد».

صبر بر وفات فرزندان پاداش زيادي دارد:
از ابوسعيد خدري روايت است : زنان به پيامبر ص گفتند روزي بر ما مقرر کن (جهت موعظه)، پيامبر ص براي آنها موعظه کرد و فرمود : (أيما امرأة مات لها ثلاثة من الولد کانوا لها حجابا من النار، قالت امرأة، و اثنان؟ قال : واثنان) «هر زني که سه تا از فرزندانش را از دست بدهد، (فوت فرزندانش) براي او مانع آتش جهنم مي‌شوند، زني گفت : دو فرزندهم؟ پيامبر ص فرمود : دو فرزند هم».[2]

دوم : آنچه بر نزديکانش واجب است
استرجاع: 
استراجاع اين است که شخص بگويد : إنا لله و إنا اليه راجعون، همچنانکه در آيه آمد و بعد از آن بگويد : (اللهم أجرني في مصيبتي و أخلف لي خيرا منها) «خداوندا! مرا در اين مصيبت مأجور بگردان و بهتر از آنرا برايم جايگزين بفرما».

ام سلمه رض روايت مي‌کند : از پيامبر خدا شنيدم که مي‌فرمود : هر مسلماني هنگام گرفتار شدن به مصيبتي چيزي را بگويد که خدا به آن امر کرده است : (إنا لله و إنا اليه راجعون اللهم آجرني في مصيبتي و اخلف لي خيرا منها)، «خداوند چيزي بهتر از آن را براي او جايگزين مي‌کند، (ام سلمه) گفت : هنگامي که ابوسلمه فوت کرد، گفتم کداميک از مسلمانان از ابوسلمه بهتر هستند، خانواده او اولين خانواده‌اي بود که به سوي پيامبر ص هجرت کرد؟ سپس گفتم : اللهم أجرني في مصيبتي و اخلف لي خيرا منها، و خداوند پيامبر ص را به جاي ابوسلمه به من داد».[3]
............................
[1]) متفق عليه : م (626-15-637/2)، اين لفظ مسلم است، خ (1283/148/3)، د (3108/395/8).
[2]) متفق عليه : خ (1249/118/3)، م (2633/2028/4).
[3]) صحيح : [ص. ج 5764]، [الأحکام ص 23]، م (918/631/2).آنچه بر بازماندگان ميت حرام است 

1- شيون و نوحه :
از ابومالک اشعري روايت است که پيامبر ص فرمود : (أربع في أمتي من أمور الجاهلية لا يترکونهن : الفخر في الأحساب، والطعن في الأنساب، و الاستسقاء بالنجوم، و النياحة) «چهار چيز در امت من از امور جاهلي هستد که از آن دست برنمي‌دارند، افتخار به نياکان، طعن در نسب، طلب باران با ستارگان، و نوحه‌خواني» و فرمود : (النحائحة إذا لم تتب قبل موتها تقام يوم القيامة و عليها سربال من قطران و درع من جرب)[1] «اگر زن نوحه‌خوان قبل از مرگش توبه نکند روز قيامت زنده مي‌شود در حاليکه پيراهني آغشته به روغن (قيرمانند) و زره‌اي از زنگار بر تن دارد».

2 و 3- زدن به گونه‌ها و پاره کردن گريبان :
از عبدالله روايت است که پيامبر ص فرمود : (ليس منا من لطم الخدود، و شق الجيوب، و دعا بدعوي الجاهلية)[2] «از ما نيست کسي که بر گونه‌هايش بزند و گريبانش را پاره کند و شيون و زاري جاهلانه سر دهد».

4- کندن مو :
از ابودبرده بن ابوموسي روايت است : (وجع أبوموسي وجعا فغشي عليه، و رأسه في حجر امرأة من أهله، فصاحت امرأة من أهله، فلم يستطع أن يرد عليها شيئا فلما أفاق قال : أنا بري ممن بري منه رسول الله ص، فإن رسول الله ص بري من الصالقة و الحالقة و الشاقة)[3] «ابوموسي دچار بيماري شديدي شد و بيهوش شد در حالي که سرش در آغوش زني از اهلش بود، زن فرياد کشيد، (ابوموسي) نتوانست جوابش دهد، وقتي به هوش آمد، گفت : من بيزارم از کسي که رسول خدا ص از او اظهار بيزاري کرده است. پيامبر ص بيزار است از کسي که با صداي بلند گريه کند و کسي که هنگام مصيبت، موي سرش را بتراشد، و کسي که لباسش را چاک کند».

5- ژوليده کردن مو :
به دليل حديثي که يکي از زنان بيعت کننده (در بيعت عقبه) روايت کرده و گفته است : (کان فيما أخذ علينا رسول الله ص في المعروف الذي أخذ علينا أن لانعصيه فيه : و أن لانخمش وجها، و لاندعو بويل، ولانشق جيبا، و أن لاننشر شعرا)[4] «از کارهاي خوبي که پيامبر ص از ما برآن عهده گرفت تا از آن سرپيچي نکنيم اين بود که هنگام مصيبت صورتمان را نخراشيم، و وايلا نگوييم، و گريبان چاک نکنيم، و موهايمان را ژوليده رها نکنيم».
.........................
[1]) صحيح : [الجنائز ص 27]، [الصحيحه 734]، م (934/644/2).
[2]) متفق عليه : خ (1294/163/3)، م (103/99/1)، ت (1004/234/2)، نس (19/4).
[3]) متفق عليه : خ (1296/165/3)، م (104/100/1)، نس (20/4). الصالقة : با صاد و قاف، يعني زني که با صداي بلند گريه مي‌کند. الحالقة : زني که هنگام مصيبت موي سرش را مي‌تراشد. الشاقة : زني که لباسش را چاک مي‌کند. (فتح الباري 3 ص 165، ط دارالمعرفة).
[4]) صحيح : [الجنائز ص 30]، د (3115/405/8).<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:136.txt">اولاً- غسل</a><a class="text" href="w:text:137.txt">دوم- کفن کردن</a><a class="text" href="w:text:138.txt">سوم- نماز ميت</a><a class="text" href="w:text:139.txt">چهارم- تدفين</a></body></html>وجوب غسل ميت از احاديث زير که پيامبر ص به آن امر فرموده، گرفته شده است :

1- پيامبر ص درباره شخصي که احرام بسته بود و از مرکبش بر زمين افتاد و فوت کرد فرمود : (واغسلوه بماء و سدر ...)[1] او را با آب و سدر غسل دهيد...».

2- پيامبرr پس از فوت دخترش زينب(رض) فرمود : 

(اغسلنها ثلاثا أو خمسا أو سبعا...)[2] «او را سه يا پنج يا هفت بار غسل دهيد...».

