 بيرون مي آمد، به او مي گفت: يا پسر عموي رسول الله صلى الله عليه و سلم، چه چيزي باعث شده که به اين جا بيايي؟ دنبال من مي فرستادي من خود مي آمدم. و او پاسخ مي داد: نه، من سزاوارترم که پيش تو بيايم تا حديث را از تو بپرسم. [حاكم]

***
علم در اسلام داراي منزلتي بسيار بزرگ مي باشد. نخستين آيه ي قرآن كريم که نازل گشت دعوت به فراگرفتن و تعلم بود: {اقرأ باسم ربك الذي خلق} [علق: 1] يعني: « بخوان به نام پروردگارت كه آفريد.» همچنين خداوند متعال به ابزار نوشتن که همان قلم است قسم ياد نموده و مي فرمايد: {ن والقلم وما يسطرون} [قلم:1] يعني: «نون. سوگند به قلم و آنچه مى‌‏نويسند.»
سنت نبوي گهربار نيز بر جايگاه والاي علم و دانش صحه مي گذارد. کما آنکه تلاش براي کسب دانش را به بهشت برين متصل دانسته و رسول اکرم صلى الله عليه و سلم مي فرمايد: (من سلك طريقًا يلتمس فيه علمًا سهل الله له به طريقًا إلى الجنة) يعني: «» [بخاري و ابوداود وترمذي]
وما يزال ثواب العلم يصل إلى صاحبه حتى بعد وفاته من غير انقطاع، قال صلى الله عليه وسلم: (إذا مات الإنسان انقطع عمله إلا من ثلاثة. إلا من صدقة جارية، أو علمٍ ينتفع به، أو ولدٍ صالح يدعو له) يعني: « چون انسان بميرد، عمل او قطع مي شود، جز در سه چيز:
صدقه اي که جاري و ادامه دار باشد.
يا عملي که از آن سود برند.
يا فرزند صالحي که براي او دعا کند.» [مسلم]

فرشتگان با بال هايشان طالب علم را احاطه مي کنند. صفوان بن عسال مرادي -رضي الله عنه- مي گويد: نزد پيامبر صلى الله عليه و سلم آمده و ايشان در مسجد بر گليم قرمز رنگش تکيه زده بود. به او عرض کردم: آمده ام تا علم فراگيرم. آن حضرت صلى الله عليه و سلم فرمود: (مرحبًا بطالب العلم، إن طالب العلم تحفه الملائكة بأجنحتها) يعني: «مرحبا و خوش آمد به طالب علم، طالب علم را فرشتگان با بال هايشام احاطه مي کنند.» [احمد و طبراني]

علم به دو نوع فرض عين و فرض كفايه تقسيم مي شود. مسائلي هست که درست نيست يک مسلمان از آن بي خبر باشد و واجب است که هر مسلماني اين مسائل را درباره ي پروردگار، دين و پيامبرش صلى الله عليه و سلم بداند. همچنين بر هر مسلماني فرض كفايه است که به تخصص در دانش هايي مانند صنعت، کشاورزي و پزشکي و ... از ديگر شاخه هاي زندگي دست يابد. 

دانش طريق انسان مسلمان به سوي معرفت شايسته ي خداوند است. درنتيجه دانشمندان بيش از هرکس ديگري خشيت و ترس از خداوند متعال را دارند. خداوند متعال مي فرمايد: {إنما يخشى الله من عباده العلماء} [فاطر: 28] يعني: «...از بندگان خدا تنها دانايانند كه از او مى‌‏ترسند... »

جستجوي علم و دانش داراي آدابي است که بر هر طالب علمي لازم است که بدان پايبند باشد، از جمله:

اخلاص: 
جوينده ي دانش بايد که نيت خويش را براي خداوند متعال پاک و خالص گرداند. انسان نبايد به قصد خودنمايي و نفوذ يا مجادله با ابلهان بدنبال کسب علم برود. پيامبر صلى الله عليه و سلم مي فرمايد: (إنما الأعمال بالنيات، وإنما لكل امرئ ما نوى) يعني: «همانا ثواب اعمال به نيت بستگي دارد و هر کس نتيجه ي نيت خود را درميابد.» [متفق عليه]

پيامبر صلى الله عليه و سلم از نخستين کساني که روز قيامت در آتش دوزخ افکنده مي شوند چنين خبر مي دهد: (رجل تعلَّم العلم وعلَّمه وقرأ القرآن، فأُتي به فعرَّفه (الله) نعمه فعرفها، قال: فما عملتَ فيها؟ قال: تعلمتُ العلم وعلمته، وقرأتُ فيك القرآن. قال الله له: كذبت، ولكنك تعلَّمتَ ليقال: عالم. وقرأت القرآن ليقال: هو قارئ. فقد قيل. ثم أمر به فسُحِبَ على وجهه حتى أُلْقي في النار) يعني: « و مرديست که علم آموخته و تعليمش داده و قرآن خوانده و او آورده مي شود و نعمت هايش را به او مي شناساند و او هم مي شناسد و مي فرمايد: در برابر آن چه کردي؟ 
مي گويد: علم آموختم و آن را تعليم دادم و براي رضايت تو قرآن خواندم.
خداوند مي فرمايد: دروغ گفتي، ليکن علم آموختي تا گفته شود که عالمي و قرآن خواندي تا گفته شود، قاري هستي، (و چنان هم) گفته شد. سپس در مورد وي دستور داده مي شود و او برويش کشانده شده و به دوزخ انداخته مي شود.» [مسلم]

فراگرفتن علم مفيد: 
رسول الله صلى الله عليه و سلم در دعاهايش مي فرمايد: (اللهم إني أعوذ بك من علم لا ينفع، وعمل لا يرفع، ودعاء لا يسمع) يعني: « پروردگارا! من از علمي که نفع نمي رساند، و عملي که مقبول واقع نمي شود، و دعائي که قبول نمي گردد، به تو پناه مي جويم.»
[احمد و ابن حبان و حاكم]

به گفته ي شاعر:
ما أكثـر العلـم ومــا أوسعــه
من ذا الـذي يقــدر أن يجمعـه
إن كنـتَ لا بـد لـه طـالــبًا
محاولا، فالتمــسْ أَنْفَعَــــــــه

معني شعر: 
«چه بيکران درياي دانش است و چه ژرف بحر علم
کسي هست که تواند اين بي کرانه را همه گردآورد؟
چون طالبي و نيست چاره اي جز کسب علم اي عزيز،
پس در جستجوي دانشي ره گير و رو کو بهترين سودت دهد.»

وقت گذاشتن و پايبندي بر فراگرفتن علم: 

پيشينيان گفته اند: "العلم لا يعطيك بعضه حتى تعطيه كُلَّك." يعني: «بخشي از دانش را نمي توان گرفت تا کل خويش را ندهي.» سلف صالح براي دانش وقت گذاشته و خود را براي آن وقف مي نمودند. طالب علم پيوسته بدنبال کسب علم است چون دانش بسيار و عمر کوتاه است. 
گويند: "اطلبوا العلم من المهد إلى اللحد (الموت)." يعني: «ز گهواره تا گور دانش بجوي!» 

به قول شاعر:

كُلَّمَا أدَّبَنــي الـــدَّهْرُ أَرَانــي نَقْـــصَ عَقـْلـــي
وَكَلَّمَـــا ازددتُ عِلْمـًـا زَادَنِي عِلـمًــا بــجَهْلــي
معني شعر:
«هر بار که اين زمانه مرا چيزي آموخت، نقصان عقلم را به من نشان داد
و هربار که دانشم افزوده گشت، افزود آگاهيم را بر جهل خويشتن.»

پاک ساختن درون خويش از اخلاق ناپسند: 
علم نافع و سودمند نوري است از جانب خداوند که آن را در قلب بندگان پارساي خويش مي افکند نه در قلب هاي بدسرشتان و زشت کرداران. بنابراين بر انسان مسلماني طالب علم و دانش واجب است که از حسادت، رياکاري، خودبيني و ديگر اخلاق ناپسند دور باشد.

تحصيل علم در خردسالي: 
از پيامبر صلى الله عليه و سلم روايت شده که فرموده است: (أيما ناشئ نشأ في طلب العلم والعبادة حتى يكبر أعطاه الله تعالى يوم القيامة ثواب اثنين وسبعين صدِّيقًا) يعني: «هر کودکي که در طلب علم و عبادت رشد کرده و بزرگ شود، خداوند به او ثواب هفتاد و دو صديق را مي دهد.» [طبراني]
گفنه اند که: "طلب العلم في الصغر كالنقش على الحجر." يعني: «فراگرفتن دانش در کودکي همچون نقشي است که بر سنگ حک شود.» اشخاص مسن نبايد از فراکيري دانش خجالت بکشند. نقل مي کنند که قبيصه بن مخارق -رضي الله عنه- نزد پيامبر صلى الله عليه و سلم آمد. پيامبر صلى الله عليه و سلم از او پرسيد: (ما جاء بك؟) يعني: «چه باعث شده که بيايي؟» گفت: "سن من بالا رفته و استخوان هايم نرم شده اند و آمده ام تا چيزي را به من بياموزي که خداوند بدان مرا منفعت دهد." پيامبر صلي الله عليه و سلم فرمود: (ما مررتَ بحجر ولا شجر ولا مَدَرٍ إلا استغفرَ لك يا قبيصة، إذا صليت ال