انـا پاداش اعمـال به نيت فرد بستـگي دارد و هر كـس نتيجة نيت خود را دريافت مي كند» روايت امام بخاري و مسلم و ابوداود و ترمذي و نسائي
« ... ان الله لا يقبل من العمل الا ما كان خالصا لوجهه و ابتغي به وجهه » « خداوند در ميان اعمال جز عمل خالص كه به خاطر رضاي خدا باشد را قبول نمي كند » منذري / الترغيب و الترهيب
- «جوهري» در الصحاح مي گويد: «نيت يعني تصميم قطعي» و «زركشي» در «قواعد» خود گفته است: «حقيقت نيت ربط قصد به يك مقصود معين است» و «ماوردي» مي گويد: « نيت يعني قصد مقرون به اقدام، اگر بين قصد و اقدام فاصله افتد آن عزم است نه تصميم.»
- پس نيت يك خطوره محض نيست كه براي لحظه اي بر قلب عارض شود و زود از بين برود.
- نيت كار زبان نيست، بلكه يك عمل قلبي محض است. بنابراين از پيامبر و ياران او و تابعين در ميان سلف صالح ديده نشده است كه در عبادتهايي مثل نماز ، روزه، غسل و وضو، نيت را تلفظ كنند؛ و آنچه كه مي بينيم عده اي در نيت آوردن و شروع عبادت خود را به تكلف و دشواري مي اندازند، مانند : نويت رفع حدث الاكبر، يا نويت صلاة الظهراربع ركعات يا نيت دارم چهار ركعت نماز عصر را براي خدا مي خوانم و يا نيت دارم فردا روزه ماه رمضان را بگيرم ... همه اينها دليلي از قرآن و سنت ندارند و بي مفهوم هستند، چرا كه انسان هنگاميكه قصد رفتن به بازار يا سفر دارد ، نمي گويد: نيت دارم به بازار بروم يا نيت دارم به سفر بروم!
- به خاطر اهميت نيت در توجيه عمل و كيفيت بخشيدن و تعيين نوع و ارزش آن ، دانشمندان يكي از ريشه دارترين قاعده ها از قواعد فقهي را استنباط كرده اندكه: « الامور بمقاصدها» يعني اصل كار ، قصد و نيت است.
- به خاطر نيت ، يك شيء واحد كه داراي صورت واحد است ، به پسنديده و ناپسند تقسيم مي گردد، مانند توكل و عجز، اميد و تمنا، حب خدا و حب غير خدا، نصيحت و سرززنش، هديه و رشوه، شرح حال و شكوي، در تمام اين كلمات اولي پسنديده و قرينة آن ناپسند است در صورتي كه شكل يكي است، فقط نيت آن را تغيير مي دهد.
- اگر كسي عادتا يا به علت مشغوليت ، از خوردن و ونوشيدن در روز خودداري كند و قصد قربت و عبادت نداشته باشد، روزه دار محسوب نمي شود و اگر جهت يافتن گمشده اي به دور كعبه بگردد براي او ثواب طواف منظور نمي گردد. و اگر به قصد عطا و بخشش ( نه به قصد زكات فرض) چيزي به نيازمند بدهد ، پرداخت زكات محسوب نمي شود. و اگر فردي در مسجد بنشيند و قصد اعتكاف نكند معتكف محسوب نمي گردد.
- تاكنون توضيحاتي را درباره نيت ارائه داديم اما آنچه كه مورد اتفاق همه است اين است كه نيت در تغيير حرام تأثيري ندارد، يعني حسن نيت و قصد نيك، حرام را حلال نمي كنند و صفت پليدي كه اساس حرام بودن ا ست با حسن نيت زدوده نمي شود. مثلا كسي كه به قصد بناي مسجد يا ساختن پناهگاهي براي يتيمان يا تأسيس مدرسه براي حفظ و قرائت قرآن يا صدقه دادن به فقرا و نيازمندان و اهداف خير ديگر اقدام به رباخواري و غصب اموال ديگران مي كند كار او حرام است و نيت پاك او در حلال كردن حرام و تخفيف گناه تأثيري ندارد. احاديث صحيح تأكيد مي كنندكه: خداوند پاك است و جز پاك را نمي پذيرد. روايت امام مسلم
- اسلام قاعده «هدف وسيله را توجيه مي كند » را انكار مي كندو جز وسيله پاكيزه براي اهداف شريف چيز ديگر را نمي پذيرد و همواره بايد هدف شريف و وسيله پاكيزه باشد.
- برادر مسلمانم گمان نكنيدكه تحقق اخلاص يك كار آسان است و اخلاص در دسترس هر كه بخواهد قرار مي گيرد، اين يك تصور دور از واقعيت ا ست. بر خلاف نظر ساده انديشان، تحقق اخلاص كار آساني نيست ودر ميان سالكان راه خدا ، عارفان حقيقي از دشواري راه اخلاص و مشقت آن بر نفس بندگان جز آنانكه خداوند راه اخلاص را بر آنان آسان كرده است حكايت مي كنند:
سفيان ثوري مي گويد: تا حالا مشكلي كه ازتصحيح نيتم دشوارتر باشد حل نكرده ام ، زيرا هميشه در مقابل فعاليت هاي من ايستادگي مي كند. 
يوسف بن اسباط گفته است:براي كارگزاران اسلام پاك نمودن نيت از فساد، دشوارتر و سخت تر از طول دوران جهاد است. باز گفته است: انتخاب كردن خدا در بين خواسته ها و اميال و آرزوها از قتال في سبيل الله دشوارتر است.
به نافع بن جبير گفتند: در اين تشييع جنازه شركت نمي كني؟ گفت: صبر كنيد تا نيت بياورم. پس چند لحظه فكر كرد، سپس گفت: حالا برويم!
يوسف بن حسين رازي مي گويد: سخت ترين كار در دنيا اخلاص است، و چقدر جهت زدودن ريا از قلبم تلاش مي كتم اما با رنگ ديگر و از جهت ديگر همچون قارچ از زمين سبز مي شود!
- در اينجا لازم مي دانم به تمام دعوتگران اسلامي و آنان كه براي پيروزي اسلام كار مي كنند تأكيد كنم، انگيزه ها و اهداف خود را با صداقت مورد تحليل و بر رسي قرار دهند و به نفس خود و خدا ي خود دروغ نگويند.
- امام غزالي بعد از ذكر فتنه هاي مقام پرستي، خودنمائي، شهرت و كسب ستايش مردم، از گفتن حقيقت در اين مورد دريغ نكرده است: « هيچ كس مانند علما در معرض فتنه نيست ، زيرا همراه با محرك و انگيزه نشر علوم، انگيزه هاي بسياري چون لذت چيره شدن بر مخالفان، شاد شدن بر تعداد پيروان و خوشحال شدن بر تعداد پيروان و خوشحال شدن به مدح و ثنا آميخته مي شود...»
- حضرت عمر فاروق – رضي الله عنه – مي فرمود: «بار الها! تمام كردارم را صالح، و براي رضاي خود خالص گردان و در انگيزه اعمال من سهمي براي ديگران قرار مده» 
- بنابراين دانستن حقيقت اخلاص و كار كردن بر اساس آن، درياي عميقي است كه جز عده اي كم و بسيار نادر، همگان در آن دچار لغزش مي شوند: اين استثنا در قول حق تعالي آمده است: « الا عبادك منهم المخلصين»
فضل اخلاص و خطر ريا
- قرآن از مخلصاني تعريف و تمجيد مي كند كه در كار خود جز رضايت خدا هدف ديگري ندارند و دنبال رضايت او هستند و به دنبال رضايت و ستايش مردم نيستند.(سوره انسان)
- از ابن مسعود و ابن عباس و براء و به صورت مرفوع روايت شده است: «اوثق عُرا الايمان: الموالاة في الله، و المعاداة في الله، و الحب في الله، و البغض في الله» «محكمترين ريسمان ايمان عبارتند از : تعهد نسبت به يكديگر به خاطر خدا، دوستي براي خدا، و خشم به خاطر خدا.»
- در حديث ثوبان ، پيامبر صلي الله عليه و سلم مي فرمايد: «در ميان امت من افرادي وجود دارند كه اگر نزد يكي از شما بيايندو درخواست يك دينار كنند به آنها نمي دهيد ، اگر يك فلس درخواست كنند به آنها نمي دهيد، اما اگر از خداوند بهشت را درخواست كنند به آنها مي دهد!»
- عمر بن خطاب رضي الله عنه در نامه خود به ابوموسي اشعري فرمود: «آنكه نيت خود را براي خدا اصلاح گرداند، خداوند ميان او و مردم را اصلاح مي كند.
- معروف كرخي خود را مي زد و مي گفت: اي نفس! مخلص باش تا خلاصي يابي.
- ابي بن كعب رضي الله عنه از رسول الله صلي الله عليه و سلم روايت مي كند: «اين امت را به روشنائي و مقام بلند و استقرار در زمين نويد دهيد، اما اگر كسي از آنها كار آخرت را براي دنيا انجام دهددر آخرت سهمي از پاداش ندارد.»
- معاذ بن جبل رضي الله عنه هم از رسول الله