 داد .‏سوره ضحى آيه  7

‏متن آيه :
‏ وَوَجَدَكَ ضَالّاً فَهَدَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏و تو را سرگشته و حيران ( در ميان شركِ بت‌پرستان و يهوديان و مسيحيان ، كفر كافران ، فسق و فجور فاسقان و فاجران ، ظلم و زور قلدران ، كشت و كشتار قبائل به فرمان جاهلان ، و خرافه‌پرستي اينان و آنان ) نيافت و ( در پرتوِ وحي آسماني به يكتاپرستي يزداني ) رهنمودت كرد ؟‏

‏توضيحات : ‏
‏« ضَآلاًّ » : گمراه و سرگشته . پيغمبر قبل از نبوّت ، درياي موّاج كفر و شرك و ظلم و فسق و جهل و خرافات محيط را مي‌ديد و غرق‌شدگان در آن را نظاره مي‌كرد ، امّا راه به جائي نمي‌برد . نمي‌دانست چگونه خالق جهان را بپرستد و بدو نزديك بشود ، و از بارگاه يزدان نجات مردمان را بطلبد . به غار حراء پناه مي‌برد و شبها و شبها با خود خلوت مي‌كرد و سرگشته در تفكّرات و حيرت‌زده از مشاهده اوضاع به دنبال نجات مي‌گشت ، تا در دل غار حراء نور وحي پرتو افكند و او را به حق رهنمود كرد ( نگا : شوري‌ / 52 ، يوسف‌ / 3 ) .‏‏‏آيه  72
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِنَّ مِنكُمْ لَمَن لَّيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْكُم مُّصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُن مَّعَهُمْ شَهِيداً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در ميان شما گروهي هستند كه ( منافقند و خويشتن را جزو شما قلمداد مي‌نمايند و به جهاد نمي‌روند و ) سستي مي‌كنند و ديگران را نيز سست مي‌نمايند و از جنگ بازمي‌دارند . پس اگر مصيبتي به شما رسيد ( طعنه‌زنان ) مي‌گويند : به راستي خداوند به ما لطف فرمود كه جزو آنان ( در جنگ ) شركت نداشتيم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« مَنْ » : كسي كه . در اينجا مراد گروه منافقاني است كه به زبان ، خود را مسلمان مي‌دانستند ، و ( مِنكُمْ ) بيانگر اين گفته بي‌محتواي آنان است . « يُبَطِّئَنَّ » : سستي و كندي مي‌كنند . ديگران را سست و كند مي‌سازند . « شَهِيداً » : حاضر .‏
 سوره ضحى آيه  8

‏متن آيه :
‏ وَوَجَدَكَ عَائِلاً فَأَغْنَى ‏

‏ترجمه : ‏
‏و تو را فقير و بي‌چيز نيافت و ثروتمند و دارايت كرد ؟‏

‏توضيحات : ‏
‏« عَآئِلاً » : فقير و بي‌چيز ( نگا : توبه‌ / 28 ) . چيزهائي كه پيغمبر از پدر به ارث برد ، شتر ماده‌اي و كنيزكي بود ( نگا : جزء عمّ شيخ محمّد عبده ) . خدا او را با سود تجارت ، و ثروت خديجه ، و غنائم جنگي دارا و بي‌نياز كرد . آيات گذشته ، بيانگر الطاف و عنايات خاصّ الهي در حق پيغمبر است .‏سوره ضحى آيه  9

‏متن آيه :
‏ فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ ‏

‏ترجمه : ‏
‏حال كه چنين است ، يتيم را زبون مدار ( و اموال و دارائي ايشان را با قهر و زور مگير و تصرّف مكن ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« لا تَقْهَرْ » : خوار و زبون مدار . اموال و دارائيشان را با زور مگير و تصرّف مكن .‏سوره ضحى آيه  10

‏متن آيه : ‏
‏ وَأَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ 
 
‏ترجمه : ‏
‏و گدا را با خشونت مران .‏

‏توضيحات : ‏
‏« لا تَنْهَرْ » : با خشونت مران . برخي سائل را خواهان دانش و پرسش كننده از مسائل علمي شمرده‌اند .‏سوره ضحى آيه  11

‏متن آيه :
‏ وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ ‏

‏ترجمه : ‏
‏بلكه نعمتهاي پروردگارت را بازگو كن ( و از آنها صحبت بدار ، و شكر آنها را با بذل و بخشش بگزار ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« حَدِّثْ » : صحبت بدار . بازگو كن . بازگو كردن نعمت ، شكرگزاري از آن با قول و فعل ، امكان‌پذير است . سپاس با زبان ، و بذل و بخشش از آن . ذكر ثروت و قدرت براي تفاخر ، مراد نيست .‏ <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:6735.txt"> آيه  1</a><a class="text" href="w:text:6736.txt">آيه  2</a><a class="text" href="w:text:6737.txt">آيه  3</a><a class="text" href="w:text:6738.txt">آيه  4</a><a class="text" href="w:text:6739.txt">آيه  5</a><a class="text" href="w:text:6740.txt">آيه  6</a><a class="text" href="w:text:6741.txt">آيه  7</a><a class="text" href="w:text:6742.txt">آيه  8</a></body></html> سوره شرح آيه  1

‏متن آيه : 
‏ أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ ‏

‏ترجمه : ‏
‏آيا ما سينه تو را نگشوديم ( و دلت را از بند غم حيرت رها نساختيم ، و تاب تحمّل نابسامانيهاي محيط جاهليّت و سختيهاي مسؤوليّت بزرگ نبوّت را به تو عطاء نكرديم‌ ؟ ) .‏

‏توضيحات : ‏
‏« أَلَمْ نَشْرَحْ . . . » : شرح صدر . كنايه از : سعه صدر ، رهائي از غم و اندوه حيرت و ضلال پيش از نبوّت ، تاب تحمّل مشكلات مسؤوليّت نبوّت و رهبري ، صبر و حوصله در برابر ناملايمات محيط و دردسرهاي كفّار و مشركان و ديگران است ( نگا : انعام‌ / 125 ، زمر / 22 ، طه‌ / 25 ، نحل‌ / 106 ) .‏سوره شرح آيه  2

‏متن آيه :
‏ وَوَضَعْنَا عَنكَ وِزْرَكَ ‏

‏ترجمه : 
‏و بار سنگين ( تلاش فراوان ، براي هدايت مردمان ) را از ( دوش ) تو برنداشتيم‌ ؟‏

‏توضيحات : ‏
‏« وَضَعْنَا » : فرو آورديم . پائين آورديم . « وِزْر » : بار سنگين . مراد بار كمرشكن غم و رنج حاصل از مشاهده كفر و شرك و تبهكاريها و خونريزيها و ستمگريها و نابسامانيهاي جامعه پيش از نبوّت ، و تلاش و كوشش آن حضرت براي هدايت مردمان و دفع اذيّت و آزار ايشان در آغاز نبوّت است .‏سوره شرح آيه  3

‏متن آيه : 
‏ الَّذِي أَنقَضَ ظَهْرَكَ ‏

‏ترجمه : ‏
‏همان بار سنگيني كه پشت تو را در هم شكسته بود ؟‏

‏توضيحات : ‏
‏« أَنقَضَ » : سنگيني كرده بود . گرانبار ساخته بود . مَجازاً شكستن پشت معني مي‌دهد .‏
سوره شرح آيه  4

‏متن آيه : ‏
‏ وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ ‏

‏ترجمه : ‏
‏و آوازه تو را بلند نكرديم و بالا نبرديم‌ ؟‏

‏توضيحات : ‏
‏« ذِكْر » : آوازه . نام نيك . حسن شهرت . آواي گواهي به پيغمبري محمّد ، به دنبال گواهي به توحيد خداوند ، شبانه‌روز دست كم پنج بار بر فراز مناره‌ها و بر بال امواج تلويزيونها و راديوها در آفاق طنين‌انداز است .‏سوره شرح آيه  5

‏متن آيه :
‏ فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً ‏

‏ترجمه : ‏
‏چرا كه همراه با سختي و دشواري ، آسايش و آسودگي است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« فَإِنَّ . . . » : بيان علّت و سبب مطالب پيش است . « الْعُسْرِ » : سختي . دشواري ( نگا : بقره‌ / 185 ، طلاق / 7 ، كهف‌ / 73 ) . « يُسْراً » : آسايش . آسودگي .‏ آيه  73
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَئِنْ أَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِّنَ الله لَيَقُولَنَّ كَأَن لَّمْ تَكُن بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يَا لَيتَنِي كُنتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏و اگر رحمت خدا دربرتان گرفت ( و پيروزي و غنيمتي به شما دست داد ) درست مثل اين كه هرگز ميان شما و ايشان مودّت و دوستي نبوده ، مي‌گويند : اي كاش ! ما هم با آنان مي‌بوديم و ( از اين پيروزي و دستاورد فراوانِ غنيمت ) بسي بهره مي‌برديم .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يَا لَيْتَني كُنتُ مَعَهُمْ » : اي كاش با آنان مي‌بوديم ! البتّه آرزوي بودنشان به خاطر عزّت اسلام نبود ، بلكه براي طلب مال دنيا بود .‏
 
سوره شرح آيه  6

‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً ‏

‏ترجمه : ‏
‏مسلّماً با سختي و دشواري ، آسايش و آسودگي است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« إِنَّ مَعَ . . . » : تكرار آيه ، براي تحكيم مطلب پيشين و تأكيد اين سنّت خدائي در همه