مه : ‏
‏نفرين بر صاحبان گودال ( شكنجه ) باد !‏

‏توضيحات : ‏
‏« قُتِلَ » : هلاك باد . مرگ بر . نفرين بر ( نگا : ذاريات‌ / 10 ، مدّثّر / 19 و 20 ، عبس‌ / 17 ) . « الأُخْدُودِ » : گودال مستطيلي شكلي در زمين‌ ؛ مفرد است و جمع آن أَخاديد است . نماد همه كوره‌هاي آدم‌سوزي و شكنجه‌گاهها و سياه‌چالهاي تاريخ است . « أَصْحَابُ الأُخْدُودِ » : شكنجه‌گران كافر و بيرحمي‌بودند كه در سرزمين يمن ، گودال ژرف و درازي را كندند و در آن آتش زيادي را برافروختند و از مؤمنان مسيحي خواستند كه دست از ايمان خود بردارند . هنگامي كه با مقاومت آنان روبرو شدند ، ايشان را بدان گودال هولناك انداختند و در كنار آن ايستادند و از سوختن و بريان شدن مؤمنان شادي كردند و لذّت بردند . « قُتِلَ أَصْحَابُ الأُخْدُودِ » : اين جمله مي‌تواند خبريّه و جواب قسم باشد ، بدين معني : صاحبان گودال شكنجه ، به عذاب خدا و كيفر اعمال خود گرفتار شدند و نابود گشتند . يا اين كه دعائي بوده و معني آن در بالا گذشت . در اين صورت رهنمود به جواب قسم محذوف است و تقدير چنين است : أُقْسِمُ بِهذِهِ الأُمُورِ ، إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنينَ وَالْمُؤْمِناتِ ، مُعَذِّبُونَ وَ مَلْعُونُونَ ، كَمَا لُعِنَ أَصْحَابُ الأُخْدُودِ .‏سوره بروج آيه  5

‏متن آيه : 
‏ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ ‏

‏ترجمه : ‏
‏گودال پر از آتش و داراي هيمه و افروزينه فراوان .‏

‏توضيحات : ‏
‏« النَّارِ » : بدل اشتمال ( الأُخْدُود ) است . « ذَاتِ الْوَقُودِ » : داراي هيمه و افروزينه . « الْوَقُودِ » : افروزينه و هيمه آتش ( نگا : بقره‌ / 24 ، آل‌عمران‌ / 10 ، تحريم‌ / 6 ) .‏آيه  56
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَاراً كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُوداً غَيْرَهَا لِيَذُوقُواْ الْعَذَابَ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَزِيزاً حَكِيماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏بيگمان كساني كه آيات و دلائل ما را انكار كرده و انبياء ما را تكذيب نموده‌اند ، بالاخره ايشان را به آتش شگفتي وارد مي‌گردانيم و بدان مي‌سوزانيم . هر زمان كه پوستهاي ( بدن ) آنان بريان و سوخته شود ، پوستهاي ديگري به جاي آنها قرار مي‌دهيم تا ( چشش درد ، مستمر باشد و ) مزه عذاب را بچشند . خداوند ، توانا ( بر عذاب منكران و كافران و ) حكيم است ( و از روي حكمت كيفر مي‌دهد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« نَضِجَتْ » : بريان شد . سوخت .‏
 
سوره بروج آيه  6

‏متن آيه :
‏ إِذْ هُمْ عَلَيْهَا قُعُودٌ ‏

‏ترجمه : ‏
‏وقتي آنان بر كناره گودال آتش ( به نظاره‌گري سوختن و جزغاله شدن مؤمنان ) نشسته بودند .‏

‏توضيحات : ‏
‏« قُعُودٌ » : جمع قاعِد ، نشستگان .‏سوره بروج آيه  7

‏متن آيه :
‏ وَهُمْ عَلَى مَا يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ ‏

‏ترجمه : ‏
‏و ايشان چيزي را تماشا مي‌كردند كه بر سر مؤمنان مي‌آوردند .‏

‏توضيحات : ‏
‏« يَفْعَلُونَ » : استعمال فعل مضارع ، دليل بر اين است كه كوره گودال آدم‌سوزي مدّتي استمرار داشته و يك حادثه زودگذر نبوده است . « شُهُودٌ » : جمع شاهِد ، گواهان . مشاهده‌كنندگان . حاضران .‏سوره بروج آيه  8

‏متن آيه :
‏ وَمَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَن يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ ‏

‏ترجمه :
‏شكنجه‌گران هيچ ايرادي و عيبي و جرمي بر مؤمنان نمي‌ديدند جز اين كه ايشان به خداوند قادر و چيره ، و شايسته هرگونه ستايشي ، ايمان داشتند ! !‏

‏توضيحات :
‏« مَا نَقَمُوا » : انتقام نگرفتند . گناه و عيب و رخنه و ايرادي پيدا نكردند . ناخوش نداشتند . « إِلاّ أَن يُؤْمِنُوا . . . » :  ( نگا : اعراف‌ / 126 ، مائده‌ / 59 ) .‏سوره بروج آيه  9

‏متن آيه :
‏ الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ‏

‏ترجمه : ‏
‏خداوندي كه سلطنت و سرزمين آسمانها و زمين از آن او است ، و بر هر چيزي حاضر و ناظر است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« مُلْكُ » : سلطنت . سرزمين . « شَهِيدٌ » : حاضر . گواه ( نگا : آل‌عمران‌ / 98 ، مائده‌ / 117 ، حجّ‌ / 17 ) .‏سوره بروج آيه  10

‏متن آيه :
‏ إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِيقِ ‏

‏ترجمه : ‏
‏بي‌گمان كساني كه مردان مؤمن و زنان مؤمن را شكنجه مي‌دهند تا از دين الهي برگردند ، و سپس توبه نمي‌كنند و از كرده خويش پشيمان نمي‌شوند ، قطعاً عذاب دوزخ دامنگير ايشان خواهد شد و همچنين عذاب آتش سوزان بهره آنان خواهد بود .‏

‏توضيحات :
‏« فَتَنُوا » : شكنجه و آزار دادند تا از دين برگردند . عذاب دادند ( نگا : ذاريات‌ / 13 و 14 ) . « الْحَرِيقِ » : سوزان ( نگا : آل‌عمران‌ / 181 ، انفال‌ / 50 ) .‏سوره بروج آيه  11

‏متن آيه :
‏ إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ ‏

‏ترجمه : 
‏مسلّماً كساني كه ايمان مي‌آورند و كارهاي شايسته مي‌كنند ، بدون شكّ باغهاي بهشت از آن ايشان است كه از زير ( كاخها و درختان ) آن رودبارها روان است ، و رستگاري و كاميابي بزرگ اين است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« الْفَوْزُ الْكَبِيرُ » : رستگاري و پيروزي و كاميابي بزرگ .‏سوره بروج آيه  12

‏متن آيه :
‏ إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ ‏

‏ترجمه : ‏
‏بي‌گمان پروردگارت يورش و تاخت بردن و درهم كوبيدن و به كيفر رساندنش سخت و شديد است .‏

‏توضيحات :
‏« بَطْشَ » : تاخت بردن و يورش كردن . درهم كوبيدن و ناگهاني دستگير كردن و به كيفر رساندن ( نگا : زخرف‌ / 8 ، ق / 36 ، دخان‌ / 16 ) .‏سوره بروج آيه  13

‏متن آيه :
‏ إِنَّهُ هُوَ يُبْدِئُ وَيُعِيدُ ‏

‏ترجمه :
‏او است كه قبلاً آفرينش را آغازيده است ، و او است كه بعداً آفرينش را دوباره باز مي‌گرداند .‏

‏توضيحات : ‏
‏« هُوَ يُبْدِئُ وَ يُعِيدُ » : او است كه آفرينش را از نيستي به هستي آورده است و پس از نابودي دوباره آن را هستي مي‌بخشد . البتّه اين كار هميشگي آفريدگار متعال است . يعني ، همه موجودات به وسيله قدرت مطلقه پروردگار ، پيوسته از ناچيزي چيز و باز ناچيز مي‌شوند ، و از ناتواني توان مي‌يابند و ناتوان مي‌گردند ، و بدون اراده و دخالت خود از صورتي به صورتي درمي‌آيند ( نگا : يونس‌ / 4 و 34 ، نمل‌ / 64 ، روم‌ / 11 و 27 ) .‏سوره بروج آيه  14

‏متن آيه :
‏ وَهُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ ‏

‏ترجمه : ‏
‏خدا آمرزگار و دوستدار ( بندگان مؤمن ) است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« الْوَدُودُ » : بسيار دوستدار و بامحبّت و مودّت .‏سوره بروج آيه  15

‏متن آيه :
‏ ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُ ‏

‏ترجمه : ‏
‏و او صاحب تخت ( حكومت مطلقه بر عالم هستي ) و داراي مجد و عظمت است .‏

‏توضيحات : ‏
‏« ذُوالْعَرْشِ » : صاحب عرش ( نگا : اعراف‌ / 54 ) . كنايه از قدرت و حاكميّت است و بيانگر اين واقعيّت است كه حكومت جهان