لسان العرب، ج 2، ص 234 و ج 4، ص 163. 
33) بنگرید به : ابوحیان، البحر المحیط، ج 8، ص 49؛ ابن خالویه، المختصرمن کتاب البدیع، ص 138؛ الکرمانی، شواذ القراءة، ص 221 و آرتور جفری، ماتریال، ص 89. 
34) شواذ القراءة، ص 221؛ البحر المحیط، ج 8، ص 49. 
35) بنگرید به : شواذ القراءة، ص 217؛ المختصر، ص 135؛ البحر المحیط، ج 8، ص 1 و آرتور جفری، ماتریال، صص 86-87. 
36) --
37) بنگرید به : البحر المحیط، ج 5، ص 304؛ شواذ القراءة، ص 118 و آرتور جفری، ماتریال، ص 49. 
38) بنگرید به : ابوحیان، البحر المحیط، ج 4، ص 509؛ ابن خالویه، المختصر، ص 50 و الکرمانی، شواذ القراءة، ص 96. 
39) الفیروزآبادی، القاموس المحیط، ج 1، ص 355. 
40) قرائت عمومی، ولاذمة : و نه پیمان : بنگرید به : المختصر، ص 52 و آرتور جفری، ماتریال، ص 44. 
41) بنگرید به : الکرمانی، شواذ القراءة، ص 260؛ ابن خالویه، المختصر، ص 169، و ابوحیان، البحر المحیط، ج 8، ص 434. 
42) ابن منظور الافریقی، لسان العرب، ج 7، ص 379. 
43) بنگرید به : البحر المحیط، ج 8، ص 395. 
44) نک : ضحی (93)، بخشی از آیه 9 : میازار. بنگرید به : البحر المحیط، ج 8، ص 486؛ المختصر، ص 175، شواذ القراءة، ص 266 و آرتور جفری، ماتریال، ص 110. 
45) ابن منظور الافریقی، لسان العرب، ج 5، ص 164. 
46) حسین‌بن فارس، الصاحبی، ص 25 و نیز : الجمهرة، چاپ حیدرآباد، ج 1، ص 5 و جلال‌الدین السیوطی، المزهر، ج 1، ص 222. 
47) ابن فارس الصاحبی، ص 25. از قرائت‌های شاذ «حتی یلک الکمل» (اعراف، 7 / 40) : (حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ... )  به لهجه یمنی است. بنگرید به : الکرمانی، شواذ القراءة، ص 86. 
48) عمروبن عثمان بن قنبر، الکتاب، ج 2، ص 342. 
49) محمد موسی هنداوی، المعجم فی اللغة الفارسیة، ص 112. قرائت ابن مسعود - قرائت عمومی
- «ارشدنا»	- ﴿اهْدِنَا﴾(1) 
- «مضوا فیه» و «مرو فیه» 	- ﴿مشوا فیه﴾(2) 
- «سل لنا ربک»	- ﴿ادع لنا ربک﴾(3) 
- «یکتبون الکتاب بأیمانهم»	- ﴿... بأیدیهم﴾(4) 
- «نقصه فریق منهم» 	- ﴿نبذه ...﴾(5) 
- «أسلمت وجهی لله ومن معی»	- ﴿... ومن اتبعن﴾(6) 
- «إلى كلمة عدل بیننا و بینکم»	- ﴿... سواء ...﴾(7) 
- «حتی تنفقوا بعض تحبون»	- ﴿... مما تحبون﴾(8) 
- «لا یظلم مثقال نملة»	- ﴿... ذرة﴾(9) 
- «غلظاء علی الکافرین»	- ﴿أعزة ...﴾(10) 
- «سنذبح ابناءهم»	- ﴿سنقتل ...﴾(11) 
- «له جؤار»	- ﴿... خوار﴾(12) 
- «فرقت قلوبهم»	- ﴿وجلت ...﴾(13)  [فرق = وجل = فزع]
- «وإذ قال ربکم»	- ﴿... تأذن ...﴾(14) 
- «حین ظعنکم»	- ﴿یوم ...﴾(15)  [ظعن ـ ظعنا: سار]
- «بیت من ذهب»	- ﴿... من زخرف﴾(16) 
اگر بخواهیم، می‌توانیم تا آخر قرآن ادامه دهیم و برای تراد، صدها نمونه را از میان روایت‌هایی که در دست داریم، ردیف کنیم ولی بی‌نیاز از بیان است که اینها، همه، روایت‌های تفسیری هستند که از زبان معلمی از معلمان نخستین این امت نقل شده است که از همه؛ بیشتر از پیامبر(ص) بر گرفته است و مصحف او نمونه و الگویی می‌باشد که دیگر مصحف‌های منسوب به صحابه مثل ابی، علی و ابن عباس (رض) با آن سنجیده و تطبیق داده می‌شود (25). 
چنان که قبلاً اشاره کردیم، این روایت‌ها ترادف، سرآغاز پیدایش علم تفسیر قرآن می‌باشند که نمی‌توان سرآغازی غیر از این روش برای آن تصور کرد. فقیهان هم به این تفسیرها تکیه کرده و احکام و نظریاتی را در فقه و اصول، بر اساس آن بنا کرده‌اند. کتاب‌های تفسیری نیز این روایت‌ها را بیان نموده‌اند چه آرای بزرگانی است که آن را از پیامبر(ص) بر گرفته‌اند و غالباً بیش از دیگران مقاصد او را فراگرفته و بیش از همه در فهم مراد وی در پرتو اسباب نزولی که مشاهده کرده و احکام امر و نهی که از ایشان دیده بودند، توانمندتر می‌نمودند. بعضی دیگر از این روایت‌ها، در بررسی دیگر مصاحف می‌آید (26). 
------------------------------------------------------------------------
1) حمد(1)، بخشی از آیه 6. بنگرید به : ابن خالویه، المختصر من کتاب البدیع، ص 1 و آرتور جفری، ماتریال، ص 25. 
2) بقره (2)، بخشی از آیه 20. بنگرید به : الکرمانی، شواذ القراءة، ص 21؛ المختصر، ص 3؛ ابوحیان، البحر المحیط، ج 1، ص 90 و آرتور جفری، ماتریال، ص 95. 
3) بقره (2)، بخشی از آیه 68. بنگرید به : البحر المحیط، ج 1، ص 251 و ماتریال، ص 26. 
4) بقره (2) بخشی از آیه 79. بنگرید به : شواذ القراءة، ص 28. 
5) بقره (2)، بخشی از آیه 101. بنگرید به : شواذ القراءة، ص 29؛ البحر المحیط، ج 1، ص 324 و ماتریال، ص 27. 
6) آل‌عمران (3)، بخشی از آیه 20. بنگرید به : شواذ القراءة، ص 48. 
7) آل‌عمران (3)، بخشی از آیه 64. بنگرید به : ابوحیان، البحر المحیط، ج 2، ص 483، ابن خالویه، المختصر من کتاب البدیع، ص 13، آرتور جفری، ماتریال، ص 33. 
8) آل‌عمران (3)، بخشی از آیه 92. بنگرید به : البحر المحیط، ج 2، ص 542 و آرتور جفری، ماتریال، ص 34. 
9) نساء (4)، بخشی از ایه 40. بنگرید به : البحر المحیط، ج 3، ص 251 و المختصر، ص 26، الکرمانی، شواذ القراءة، ص 60 و ماتریال، ص 36. 
10) مائده (5)، بخشی از آیه 54. بنگرید به : البحر المحیط، ج 3، ص 512 و ماتریال، ص 39. 
11) اعراف (7)، بخشی از آیه 127. بنگرید به : شواذ القراءة، ص 89. 
12) اعراف (7)، بخشی از آیه 148. بنگرید به : شواذ القراءة، ص 90؛ المختصر، ص 46؛ البحر المحیط، ج 4، ص 392 [جؤار از جأر ـ : صاحب بشدة الصوت].
13) انفال (8)، بخشی از آیه 2. بنگرید به : ابوحیان، البحر المحیط، ج 4، ص 457؛ الکرمانی، شواذ القراءة، ص 94 و آرتور جفری، ماتریال، ص 44. 
14) ابراهیم (14)، بخشی از آیه 7. بنگرید به : البحر المحیط، ص 5، ص 407 و ماتریال، ص 51. 
15) نحل (16)، بخشی از آیه 80. بنگرید به : شواذ القراءة، ص 134 و ماتریال، ص 54.
16) اسراء (17)، بخشی از آیه 93. بنگرید به : البحر المحیط، ج 6، ص 80؛ ابن خالویه، المختصر من کتاب البدیع، ص 136؛ شواذ القراءة، ص 139 و ماتریال، ص 55. <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:34.txt">عنوان</a><a class="text" href="w:text:35.txt">1- روایت‌های قرائتی با ویژگی لهجه‌ای</a><a class="text" href="w:text:36.txt">2- روایت‌های قرائتی با ویژگی تفسیری</a></body></html>ابی‌بن کعب بن قیس از قبیلة بنی‌عمرو بن مالک بن نجار از انصار و پیشگام‌ترین آنها در اسلام است که با هفتاد نفر شاهد بیعت عقبه بود. قبل از اسلام، زمانی که کتابت در میان عرب اندک بود، نوشتن می‌دانست. از کاتبان وحی هم بوده است. جایگاه وی چنان است که خداوند به پیامبر(ص) فرمان داد تا قرآن را بر ابی‌ (رض) قرائت کند و پیامبر(ص) با ستایش از او، درباره‌اش می‌فرمود: «قاری‌ترین امت من، ابی است»(1) . 
ابی‌ (رض) شاهد جنگ‌های بدر، احد و خندق بوده است، وی در تمام صحنه‌ها با پیامبر(ص) بود و بعد از وفات پیامبر(ص) یکی از کسانی بود که قرآن را از راه حافظه [جمع به معنای حفظ] جمع‌آوری نمود. عمر (رض) نزد او می‌آمد و پیوسته با او مصاحبت می‌کرد و منزلتش را گرامی می‌داشت. روزی ابی (رض)‌ از عمر (رض) پرسید: چرا مرا به کاری نمی‌گماری؟ عمر گفت: نمی‌پسندم که دینت آلوده گردد. ابی در طول زندگی‌اش قرآن را در هر هشت شب ختم می‌کرد. 
از مسایل ثابت و قطعی آن است که ابی (رض) یکی از کسانی بود که در روزگار ابوبکر(2)  و عثمان (رض) در گردآوری و نسخه‌پردازی مصحف شرکت داشته است. در اخبار گروهی که به جمع قرآن پرداخته‌اند، این 