الجد منک الجد)[3] «هيچ معبود بر حقي غير از خدا نيست، تنها است و هيچ شريکي براي او نيست ملک و ستايش براي او است و او بر هر چيزي توانا است خداوندا آنچه تو عطا مي‌کني هيچ مانعي براي آن نيست و آنچه را تو منع مي‌کني هيچ عطاکننده‌اي براي آن نيست و مال و دارايي نفعي نمي‌رساند آنکه نفع مي‌رساند تويي».

4- از کعب بن عجره روايت است که پيامبر ص فرمود : (معقبات لايخيب قائلهن – أو فاعلهن - : ثلاث و ثلاثون تسبيحة، و ثلاث و ثلاثون تحميدة، و أربع و ثلاثون تکبيرة، في دبر کل صلاة)[4] «پس از هر نمازي اذکاري وجود دارند که گوينده يا انجام دهنده آنها هيچ وقت ناکام نمي‌ماند، سي و سه بار سبحان الله گفتن، سي و سه بار الحمدلله گفتن و سي و چهار بار الله أکبر گفتن».

از ابوهريره روايت است : پيامبر ص فرمود : (من سبح الله في دبر کل صلاة ثلاثا و ثلاثين و حمدالله ثلاثا و ثلاثين، و کبر الله ثلاثاً و ثلاثين، فتلک تسعه و تسعون، و قال تمام المئة : لا إله إلا الله وحده لا شريک له، له الملک و له الحمد، و هو علي کل شيي قدير غفرت خطاياه و إن کانت مثل زبد البحر)[5] «کسي که بعد از هر نماز سي و سه بار سبحان الله، سي و سه بار الحمدلله و سي و سه بار الله أکبر بگويد – اين نود و نه – و صدا را با لا إله إلا الله وحده لا شريک له له الملک و له الحمد و هو علي کل شيي قدير کامل کند گناهانش بخشوده مي‌شود اگرچه مانند کف دريا (زياد) باشد».

5- از معاذ بن جبل روايت است : روزي پيامبر ص دستم را گرفت و به من فرمود : (يا معاذ والله إني لأحبک، فقلت : بأبي أنت و أمي، والله إني لأحبک. قال : يا معاذ إني أوصيک لاتدعن أن تقول دبر کل صلاة : اللهم أعني علي ذکرک وشکرک و حسن عبادتک)[6] (اي معاذ به خدا قسم من ترا دوست دارم؛ گفتم : پدرم و مادرم فدايت به خدا قسم من هم تو را دوست دارم، فرمود : اي معاذ! به تو وصيت مي‌کنم که بعد از هر نمازي اين دعا را ترک نکن : اللهم أعني علي ذکرک و شکرک و حسن عبادتک، خداوندا! مرا بر ذکر و شکر نعمتها و خوب انجام دادن عبادتت ياري فرما».

6- از ابو أمامه روايت است که پيامبر ص فرمود : (من قرأ آية الکرسي دبر کل صلاة مکتوبة لم يمنعه من دخول الجنة إلا أن يموت)[7] «هرکس بعد از هر نماز فرضي آية الکرسي را بخواند تنها زنده بودنش مانع رفتن او به بهشت مي‌شود (پس از مرگ به بهشت مي‌رود)». و محمد بن ابراهيم در روايتش (قل هو الله أحد) را هم اضافه کرده است.

7- از عقبه بن عامر روايت است : (أمرني رسول اللهr أن أقرأ بالمعوذات دبر کل صلاة)[8] «پيامبر ص به من امر کرد که بعد از هر نمازي «معوذتين» (سوره ناس و فلق) را بخوانم».

8- از ام سلمه روايت است : پيامبر ص بعد از سلام دادن نماز صبح مي‌فرمود : (اللهم إني أسألک علما نافعا و رزقا طيبا و عملا متقبلا)[9] «خدايا از تو علمي نافع و رزقي پاک و عملي قبول شده را طلب مي‌کنم».
.........................
[1]) صحيح : [ص. جه 756]، م (591/414/1)، ـ (299/184/11)، نس (68/3)، د (1499/377/4)، جه (928/300/1).
[2]) صحيح [ص. نس 1272]، م (594/415/1)، د (1493/372/4)، نس (70/3).
[3]) متفق عليه : خ (844/325/2)، م (593/414/1)، د (1491/371/4).
[4]) صحيح : [ص. نس 1278]، م (596/418/1)، ت (3473/144/5)، نس(75/3). ملاحظه : درباره تعداد اين اذکار رواياتي آمده که در بعضي از آنها دَه دَه(أ) و در بعضي يازده يازده(ب) و در بعضي بيست و پنج(ج) آمده به اضافه لا اله الا الله در آخر». پس نمازگزار بايدهر بار يکي از اين انواع أذکار را بخواند. أه‍ - .
(أ) خ (6329/132/11)، (ب) م (595 – 143 – 417/1)، (ج) نس (76/3) [ص. نس 1279].
[5]) صحيح : [مختصر م 314]، م (597/418/1).
[6]) صحيح : [ص. ج 7669]، د (1508/384/4)، نس (53/3).
[7]) صحيح : [ص. ج 6464]، طب (7532/134/8).
[8]) صحيح : [ص. نس 1268]، د (1509/385/4)، نس (68/3).
[9]) صحيح : [ص. جه 753]، جه (925/298/1)، أ (776/55/4).مکروهات نماز 
 
1- بيهوده با لباس يا بدن بازي کردن :
از معيقب روايت است : (أن النبي ص قال في الرجل يسوي التراب حيث يسجد قال : إن کنت فاعلا فواحدة)[1] «پيامبر ص درباره مردي که هنگام سجده، خاک محل سجده را صاف مي‌کرد فرمود : اگر خواستي اين کار را بکني فقط يکبار انجام بده». 

2- اختصار، و آن حالتي است که نمازگزار دستش را روي خاصره‌اش (خالي‌گاه کمرش) قرار دهد : 
از ابوهريره رض روايت است : (نهي أن يصلي الرجل مختصرا)[2] «نهي شده است که شخص به حالت اختصار نماز بخواند».

3- نگاه کردن به آسمان : 
از ابوهريره روايت است که : پيامبر ص فرمود : (لينتهين أقوام عن رفعهم أبصارهم عند الدُّعاء في الصلاة إلي السماء أو لتخطفن أبصارهم)[3] «آناني که در هنگام دعا در نماز چشمانشان را به آسمان بلند مي‌کنند، بايد از اين عملشان دست بکشند، وگرنه به شدت بينايي‌شان گرفته مي‌شود».

4- نگاه کردن به اطراف بدون ضرورت : 
از عايشه روايت است : از پيامبر ص درباره نگاه کردن به اطراف در نماز سؤال کردم، فرمود : (هو اختلاس يختلسه الشيطان من صلاة العبد)[4] «يک دزدي پنهاني است که شيطان از نماز بنده مي‌ربايد».

5- نگاه کردن به چيزي که انسان را به خود مشغول کند : 
از عايشه روايت است که پيامبر ص در لباسي نقش و نگار دار نماز خواند سپس فرمود : (شغلتني أعلام هذه، إذهبوا بها إلي أبي جهم، و أتوني بأنبجانيته)[5] «نقش و نگارهاي اين(لباس) مرا به خود مشغول کرد، آن را براي ابوجهم ببريد و أنبجانيه (لباس ساده و بدون نقش و نگار) او را برايم بياوريد».

6- (سدل الثوب) فروهشتن لباس و پوشاندن دهان : 
از ابوهريره روايت است که : (أن رسول الله ص نهي عن السدل في الصلاة و أن يغطي الرجل فاه)[6] «پيامبر ص از فروهشتن لباس و پوشاندن دهان در نماز نهي فرمود».

شمس الحق در عون المعبود (347/2) گويد : خطابي گويد : «سَدل» يعني فروهشتن لباس بر تن به طوري که به زمين برسد.

و (شوکاني) در «نيل» گويد : أبوعبيده در (غريب الحديث) مي‌گويد : سدل اين است که مرد بدون آنکه دو طرف لباسش را از جلو به خود بپيچد آن را رها کند، اگر آن را به خود بپيچد سدل محسوب نمي‌شود.

صاحب «نهايه» گويد : يعني اينکه کسي با لباسش خود را بپيچاند و دستهايش را داخل آن قرار دهد و به همين حالت به رکوع و سجده برود.

(صاحب نهايه) گويد : و اين شامل پيراهن و ساير لباسها مي‌شود.

در ادامه مي‌گويد : گفته شده که «سدل» حالتي است که شخص وسط ازارش (لباسش) را روي سرش قرار دهد و بدون آنکه دو طرف آن را روي شانه‌هايش قرار دهد آن را رها کند.
جوهري گويد : (سدل ثوبه، يسدله، سدلا) يعني لباسش را فروهشته کرد. مي‌توان اين حديث را بر تمامي اين معاني حمل کرد، چون سدل در بين همه اين حالات مشترک است و حمل (کلمه‌اي) مشترک بر تمامي معاني آن مذهبي قوي است – أه‍.

7- خميازه کشيدن :
از ابوهريره روايت است که پيامبر ص فرمود : (التثاؤب في الصلاة من الشيطان، فإذا تثائب أحدکم فليکظم ما استطاع)[7] «خميازه کشيدن در نماز از شيطان است، پس هرگاه کسي از شما خواست خميازه بکشد تا مي‌تواند آن را فرو برد».

8- انداختن آب دهان به طرف قبله يا به طرف راست خود :
از جابر روايت است که پيامبر ص فرمود : (إن أحدکم إذا قام يصلي فإن الله تبارک و تعالي قبل وجهه، فلا يبصقن قبل وجهه و لاعن يمينه، وليبصق عن يساره تحت رجل