ترغيب و تشويق كند. مسلماً صحابه رضي الله عنه   نيز بشر بودند و آنچه كه براي انسانها پيش مي آيد، از سستي و غيره براي آنان نيز پيش خواهد آمد. روي همين اصل در جاهاي متعدد قرآن آياتي براي تعليم، ترغيب و توجيه صحابه رضي الله عنه   نازل شده است تا آنان را از جمله كساني كه بهتر هستند و براي نفع رساني به امت مسلمان آفريده شده اند، قرار بدهد. براي كسي كه قرآن را مورد تدبر قرار بدهد، اين امر پنهان نيست. در مجموع 89 آيه كه با )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا) شروع مي شود، در قرآن نازل شده است. همه اين آيات براي تعليم و توجيه آمده اند. مانند قوله تعالي: )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ) )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً) (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُمْ) )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَذَرُوا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبا) )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ) )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً . . . الخ) آري، از حضرت ابن مسعود رضي الله عنه   روايت است كه مي گويد: ((إذا سمعت الله يقول: )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا) فأرعها سمعك فإنه خير تومر به أو شر ينهي عنه)) هرگاه از خداوند شنيدي كه مي گويد: )يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا) گوش فرا بده و آن را بشنو. زيرا خداوند با اين خطاب يا به انجام كار خير امر مي كند و يا از ارتكاب  كار بد منع مي كند.[100] آري، روشن و واضح است كه محور اصلي آيات قرآني و سياق آن بخاطر اين بوده است كه صحابه رضي الله عنه   را با نيكي ها و خير آشنا و از هر شر و زشتي منع كند. اما چنين بنظر مي رسد كه مساله عصمت كه روافض آن را براي ائمه خود لازم قرار داده اند. آنان را بر اين باور واداشته است كه هر خطا و اشتباهي كه از اصحاب رضي الله عنه   صادر مي شود، عيب و نقصي در حق آنان محسوب مي گردد. از عصبيت عصمت به عصمت خدا پناه مي بريم. اما اظهارات آقاي تيجاني درباره اين آيه: )إِلاّ تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذَاباً أَلِيماً) در واقع در اين آيه تهديد است از طرف خداوند به كساني كه جهاد را ترك كردند. ابن عباس رضي الله عنه   مي گويد: رسول اكرم صلي الله عليه وسلم  قبيله اي از اعراب را براي جهاد دعوت كرد. آنان از اجابت كوتاهي كردند. خداوند جلوي باران رحمت را از آنان گرفت و اين بود عذاب آنان.[101] و اين امر مسلم است كه صحابه رضي الله عنه   همراه با پيامبر صلي الله عليه وسلم  براي جهاد به تبوك رفتند و هيچ گونه عذابي به آنان نرسيد. دوست دارم به جناب تيجاني بگويم كه حضرت ابوبكر رضي الله عنه  ، حضرت عمر رضي الله عنه   و حضرت عثمان رضي الله عنه   هيچ كدام از اين آقايان جزو كساني نبودند كه تيجاني آنان را به سستي و رغبت بسوي زندگي دنيوي متهم مي كند. حضرت ابوبكر رضي الله عنه   براي تجهيز سپاه اسلام تمام دارايي خود را تقديم رسول الله صلي الله عليه وسلم  كرد و هيچ چيزي بجز ايمان به خدا را براي زن و فرزندان خود نگذاشت.[102] علاوه بر اين خداوند سبحان در آيه اي كه بعد از آيه مورد بحث مي باشد، صحبت او با رسول الله صلي الله عليه وسلم  و صحابي بودن او را به اثبات رسانده است. خداوند مي فرمايد: (إِلاّ تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا. . .) اگر شما او را ياري نكنيد، خداوند او را ياري كرده است، آن هنگام كه كفار او را (از خانه) بيرون كردند. در حالي كه او (حضرت ابوبكر رضي الله عنه  ) دومي از دو تا بود، و پيامبر صلي الله عليه وسلم  به صحابي اش فرمود: اندوهگين مباش همانا خداوند همراه ما است. با توجه به محتواي آيه مذكور، حسين بن فضل مي گويد: ((من قال إن ابابكر لم يكن صاحب رسول الله فهو كافر لانكاره نص القرآن)). هر كس بگويد حضرت ابوبكر رضي الله عنه   صحابي رسول الله نيست، كافر تلقي مي شود زيرا او منكر نص صريح قرآن شده است. شعبي مي گويد: ((عاتب الله عزوجل اهل الأرض جميعاً في هذه الآيه غير ابي بكر الصديق رضي الله عنه   (خداوند در اين آيه تمام اهل ارض را مورد عتاب قرار داده است بجز حضرت ابوبكر رضي الله عنه  )[103]. حضرت عمر رضي الله عنه   نصف تمام دارايي خود را تقديم رسول اكرم صلي الله عليه وسلم  كرد. حضرت عثمان رضي الله عنه   هزار دينار آورد و آنها را در دامن رسول اكرم صلي الله عليه وسلم  پخش نمود و سپاه تبوك را كه معروف به جيش العسره است مجهز ساخت. رسول اكرم رضي الله عنه   فرمود: عثمان رضي الله عنه   بعد از عمل امروز هرگز متضرر نخواهد شد.[104] عبدالرحمن بن عوف نيز در اين غزوه شركت داشت چنانچه رسول اكرم صلي الله عليه وسلم  در اين غزوه پشت سر او نماز خواند. بعد گريه كنندگان يعني همان هفت تني كه خداوند درباره آنان آيه ذيل را نازل فرمود، آمدند. ). . . وَلا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَناً أَلّا يَجِدُوا مَا يُنْفِقُونَ) (92-91 التوبه). (. . . و گناهي نيست بر كساني كه نزد تو آمدند تا براي آنان مركبي تهيه كني. و با خودت به جهاد ببري ـ اما تو گفتي: مركبي ندارم تا شما را بر آن سوار كنم. آنان با چشمان اشك آلود از غم و اندوه اينكه چيزي نداشتند صرف جهاد نمايند، برگشتند.) بدون شك و ترديد چند تن از مسلمانان از شركت در جهاد باز مانده بودند. كعب بن مالك، هلال بن اميه و مراره بن ربيع از جمله آنان بودند (وهم الثلاثه الذين تخلفوا عن الغزوه) ابوخيثمه و ابوذر نيز باز مانده بودند و سپس به سپاه اسلام كه تعدادشان سي هزار تن بود، پيوستند. خداوند سه نفري را كه از غزوه باز مانده بودند مورد عفو قرار داده درباره آنان چنين فرموده: )لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِنْ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَؤُوفٌ رَحِيمٌ) (التوبة:117). (خداوند توبه ي رسول، مهاجرين و انصار را، همان انصاري و مهاجريني كه در لحظات سخت و سرنوشت ساز پيامبر صلي الله عليه وسلم  را ياري كردند. پذيرفته است. بعد از اينكه نزديك بود كه دلهاي گروهي از آنان منحرف شود. خداوند توبه آنان را پذيرفت. زيرا خداوند به بندگانش مهربان است. آري، ما مشاهده مي كنيم كه چه خوب و زيبا خداوند پيامبرش و مهاجرين و انصار را تعريف و تمجيده نموده است. خداوند كليه خطاهاي آنان را بعد از اينكه آنان به قصد جنگ با روميها از خانه هاي خود بيرون رفتند، مورد مغفرت قرار داده است. ) مِنْ بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِنْهُمْ) نزديك بود كه اين گروه به رفاه و تن