 اوس ونُه نفر از خزرج انتخاب گردید.(17) 
ج – پیامبر اکرم (ص) پیشوایان منتخب را مشرف و ناظر بر حرکت دعوت در یثرب قرار داد که در نتیجه آن، اسلام در آنجا قوت گرفت و تعداد کسانی که به فرهنگ اسلامی گرویدند، زیاد شدند. بدین صورت شخصیت جدید آنان تثبیت گردید که خود می‌توانند امور خود را به دست گیرند و حامیان و ناشران اسلام گردند.(18) 
8- رهبران مکه از مفاد قراردادی که بین پیامبر اکرم (ص) و انصار مقرر شد، اطلاع یافتند بنابراین، آنها سراغ این گروه را گرفتند و سعد بن عباده و منذر بن عمرو را که هر دو از پیشوایان (منتخب در بیعت) بودند دریافتند، اما منذر توانست با آنها مقابله کند و اجازه ندهد او را به اسارت در آورند، ولی سعد بن عباده را دستگیر کردند و دستهایش را به گردنش بستند و او را به مکه آوردند. سعد دارای موهای انبوهی بود. آنها دست در موهای او انداخته و به سوی مکه می‌کشاندند(19) . و کتکش می‌زدند، سرانجام سعد توانست به وسیلة حارث بن حرب بن امیه و جبیر بن مطعم خود را از دست قریش برهاند؛ چون او بازرگانان اینها را در شهر خود پناه می‌داد و بدین صورت رسوم و سنتهای جاهلی باعث نجات او شدند و شمشیری از طرف مسلمانان برای نجات او به حرکت در نیامد. البته سعد می‌دانست که مسلمانها در مکه طرد شده‌اند و حتی توانایی حمایت خود را ندارند(20)  و در مورد این واقعه اولین شعر در هجرت که دو بیت است توسط ضرار بن خطاب بن مرداس سروده شد که گفت: 
تدارکت سعداً عنوة فاخذته
		و کان شفاء لو تدارکت منذراً

«به زور به سعد دست یافتم واو را گرفتم و خوب بود اگر به منذر هم دست می‌یافتم.»
ولو نلته ظلّت هناک جراحه 
		و کان حریاً ان یهان و یهدرا

«و اگر دستم به او می‌رسید، خونش را می‌ریختم و او سزاوار این بود که توهین شود و خونش ریخته شود.»
حسان بن ثابت(رض)  آماده و در انتظار بود بنابراین، با چند بیت شعر که کاروانیان برای یکدیگر نقل می‌کردند، پاسخ او را داد.
9- پاسخ رسول الله در جواب عباس بن عباده بن نضله که گفت: سوگند به کسی که تو را به حق فرستاده است اگر اجازه بدهی، فردا با شمشیرهای خود بر اهل منی حمله‌ور می‌شویم و پیامبر اکرم (ص) فرمود: ما به این امر نشده‌ایم؛ بلکه به میان کاروان و منزلگاه خود برگردید، درس و تربیتی مهم است که بیانگر این مطلب است که دفاع از اسلام و تعامل و برخورد با دشمنان دین به اجتهاد و نظر پیروان این دین واگذار نشده است؛ بلکه دفاع از دین طبق دستورات خدا و قوانین حکمت‌آمیز او صورت می‌گیرد، اما بعد از اینکه جهاد مشروع قرار داده شد و حکم آن از سوی خدا صادر گردید، اقدام به جهاد و یا عقب‌نشینی، به نظر مجتهدان واگذار شده است.(21) 
طبیعی است هرچند برنامه‌ریزی سیاسی قوی‌ترباشد موفقیت در کارهای مهم بیشتر خواهد بود و پنهان داشتن نقشه‌ها و برنامه‌ها از دشمن، موفقیت‌آمیز بودن آنها را تضمین می‌نماید؛ از این رو فرمود: «به میان کاروان و منزلگاه خود برگردید.»(22) 
10- بیعت پیامبر اکرم (ص) با مردان این گونه بود که دستش را در دست آنها می‌گذاشت و اما دو زنی که در این بیعت حضور داشتند، فقط با زبان از آنها بیعت می‌گرفت و هرگز رسول خدا با زن بیگانه‌ای دست نداده است و هیچ یک از بیعت‌کنندگان نسبت به مفاد بیعت تخلف نورزیدند. نسیبه دختر کعب (ام عماره) در جنگ احد در حالی که دوازده زخم بر بدنش بود، همراه سایر زخمیان نقش زمین شد. او همراه شوهرش، زید بن عاصم ابن کعب، به میدان نبرد آمده بود و مَشکی پر از آب به دوش داشت و مسلمانها را آب می‌داد. هنگامی که مسلمانان شکست خوردند، به سمت پیامبر رفت و به طور مستقیم می‌جنگید و با شمشیر از پیامبر اکرم (ص) دفاع می‌نمود. بنابراین، زخمهای عمیقی بر بدنش وارد شد و در بیعت رضوان نیز حضور داشت(23) . مسلیمة کذاب پسر او را قطعه قطعه کرد، اما او سست و ضعیف نشد(24)  و این زن بزرگ در جنگهای ردّه و در نبرد یمامه همراه خالد بن ولید شرکت داشتند و چنان جنگید که دستش قطع شد و دوازده زخم بر بدنش بر جای ماند(25)  و اما اسماء دختر عمرو، از قبیلة بنی‌سلمه بود. گفته‌اند او مادر معاذ بن جبل و یا عمه‌اش بوده است.(26) 
11- با بررسی سیرة آن دسته از انصار که در بیعت عقبه دوم حضور داشتند به این نتیجه می‌رسیم که تقریباً یک سوم این هفتاد و سه نفر، در زمان پیامبر اکرم (ص) و یا بعد از ایشان شهید شدند و اکثر آنها در همه جنگها و صحنه‌ها در کنار پیامبر اکرم(ص)  حضور داشته‌اند و هفتاد نفر از آنها در جنگ بدر حضور داشتند؛ بدین صورت انصار، در پیمانی که با خدا و پیامبرش بستند صداقت و وفاداری نشان دادند. برخی به شهادت رسیدند و به دیدار پروردگارشان شتافتند و برخی زنده ماندند تا اینکه در رهبری دولت مسلمان سهیم باشند و در رخداهای بزرگ بعد از وفات پیامبر اکرم (ص) مشارکت جویند و تشکیل و برپایی دولت اسلامی توسط آنان صورت گرفت. انسانهای مؤمنی که می‌بخشند و نمی‌گیرند و همه چیز خود را فدا می‌نمایند تا در مقابل، بهشت نصیبشان شود. واقعاً تاریخ از اینکه در زمان دیگری، چه قبلاً و چه بعداً، نمونة چنین افرادی را ارائه بدهد، قاصر است.(27) 
--------------------------------------------------------------------------------------------------
1) محمد رسول الله، محمد الصادق عرجون، ج 2، ص 400.
2) التربیة القیادیه، ج 2، ص 103.
3) الهجرة النبویه المبارکه، د عبدالرحمان البر، ص 61.
4) همان.
5) همان، ص 62.
6) التربیة النبویه، ج 2، ص 109.
7) الهجرة النبویه المبارکه، ص 62.
8) همان، ص 65.
9) همان، ص 67.
10) التحالف السیاسی، ص 82 .
11) همان.‌
12) السیرة النبویه، ابی شهبه، ج 1، ص 444.
13) همان، ص 445.
14) معین السیرة النبویه، شامی، ص 135.
15) التاریخ الاسلامی، حمیدی، ج 3، ص 97.
16) التربیة القیادیه، ج 2، ص 67.
17) السیرة النبویه، ابی فارس، ص 209.
18) دراسات فی السیرة النبویه، د عمادالدین خلیل، ص 132.
19) التاریخ الاسلامی، حمیدی، ج 3، ص 107.
20) التربیة القیادیه، ج 2، ص 116.
21) التاریخ الاسلامی، حمیدی، ج 3، ص 104.
22) التحالف السیاسی فی الاسلام، ص 96.
23) المرأة فی العهد النبوی، دکتر عضمه الدین، ص 108.‌
24) التحالف السیاسی، ص 87.
25) ابن هشام، ج 2، ص 80 – أسد الغابه، ج 5، ص 395 – البدایه و النهایه، ج 3، ص 158 – 166.
26) المرأة فی العهد النبوی، ص 108.
27) التربیة القیادیه، ج 2، ص 140.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:177.txt">آمادگی برای هجرت</a><a class="text" href="w:text:178.txt">آماده کردن مهاجران</a><a class="text" href="w:text:179.txt">زمینه‌سازی در یثرب</a><a class="text" href="w:text:180.txt">تأملاتی در برخی از آیه‌های سورة عنکبوت</a><a class="text" href="w:text:181.txt">مهاجران پیشتاز</a><a class="text" href="w:text:182.txt">شیوه‌های قریش در مبارزه با مهاجران و مظاهر شکوه در هجرت</a><a class="text" href="w:text:183.txt">جداکردن شوهر از همسر و فرزندانش</a><a class="text" href="w:text:184.txt">گروگانگیری قریش</a><a class="text" href="w:text:185.txt">شیوه زندانی کردن</a><a class="text" href="w:text:186.txt">مصادرة اموال</a><a class="text" href="w:text:187.txt">خانه‌هایی که مهاجران را به آغوش گرفت</a><a class="text" href="w:text:188.txt">ویژگیهای جامعة اسل