ستراحت می‌نمودند ودر هوای سرد و خنک شب، پیشروی می‌کردند.
ب – ممنوعیت آتش‌افروختن
عمرو بن عاص به لشکر خود اجازه نمی‌داد که شبها آتش بیفروزند. حتی وقتی ابوبکر با او در این زمینه سخن گفت، فرمود: هیچ کس حق ندارد آتشی بیفروزد و اگر کسی چنین بکند، من آن آتش را خاموش خواهم کرد. هنگامی که آنان به مدینه رسیدند، از دست او نزد رسول خدا شکایت بردند، پیامبر اکرم (ص) فرمود: چرا چنین کرده‌ای؟ گفت: «ترسیدم که مبادا دشمن در تاریکی شب متوجه تعداد اندک ما بشود و بر ما شبیخون زند.» پیامبر اکرم (ص) این عمل را مورد تأیید قرار داد(1). 
ج – ممنوعیت تعقیب دشمن
هنگامی که لشکر اسلام توانست دشمنان خود را شکست بدهد و آنها پا به فرار گذاشتند، جنگجویان مسلمان خواستند فراریان را تعقیب نمایند، اما فرمانده جنگ به آنان اجازة چنین امری را نداد و وقتی که پیامبر اکرم (ص) از ایشان علت این کار را جویا شد، گفت: ترسیدم که مبادا برای دشمن نیروی کمکی بیاید و مسلمانان در دام آنان گرفتار آیند(2) . آن حضرت این عمل وی را نیز مورد تأیید قرار داد(3). 
--------------------------------------------------------------------------------------------
1) صحیح السیرة النبویه، ص 509.
2) همان.
3) القیادة العسکری فی عهد رسول، ص 540.عمرو بن عاص می‌گوید: در یک شب سرد در سریة ذات‌السلاسل احتلام شدم. وقتی صبح شد، ترسیدم اگر غسل بکنم از شدت سرما تلف بشوم. بنابراین، تیمم کردم و با مرم نماز خواندم، هنگامی که به مدینه رسیدیم، این مسئله را به پیامبر اکرم (ص) خبر داده بودند.
ایشان از من پرسید که ای عمرو! در حالی که جنب بودی با مردم نماز گزاردی؟ من علت غسل نکردنم را برای آن حضرت توضیح دادم و گفتم: خداوند می‌فرماید: 
(وَلاَ تَقْتُلُواْ أَنفُسَکُمْ إِنَّ اللّهَ کَانَ بِکُمْ رَحِيمًا) (نساء، 29)
«خود را نکشید، همانا خداوند نسبت به شما مهربان است.»
آن حضرت خندید و چیزی نگفت(1). 
از این جریان مسائل زیر استنباط می‌گردد: 
الف: از این عمل عمرو و تقریر پیامبر اکرم (ص) چنین استنباط می‌گردد که اگر آب برای جنب باعث ایجاد ضرر گردد، به جای غسل، تیمم کافی خواهد بود.
ب: اجتهاد در زمان پیامبر اکرم (ص) نیز جایز بوده است؛ چنانکه عمرو بن عاص در آن شب سرد، براساس آیة (وَلاَ تَقْتُلُواْ أَنفُسَکُمْ إِنَّ اللّهَ کَانَ بِکُمْ رَحِيمًا) اقدام به چنین اجتهادی نمود و پیامبر اکرم (ص) هم‌جواز اجتهاد و هم‌صحت اجتهاد او را مورد تایید قرار داد.
ج: یکی از اسباب مباح بودن تیمم، مشکل استفاده نمودن از آب در صورتی است که برای سلامتی انسان مشکل‌آفرین باشد. 
د: جواز امامت فرد تیمم‌گیرنده برای کسانی که وضو گرفته‌اند و تأیید این مسئله توسط پیامبر اکرم (ص).
ه‍ : اجتهاد عمرو، بیانگر فقاهت و قدرت عقل و تدبر و دقت استنباط حکم براساس دلایل آن می‌باشد(2)  و فقهای اسلام با دقت و تأمل در این حادثه، به مسائل زیادی دست خواهند یافت(3). 
آنچه بایسته است به آن تأمل گردد، سرعت ادراک فقهی و مطالب قرآنی توسط عمرو بن عاص است؛ چراکه سابقه اسلام آورن وی به چهار ماه می‌رسد، امّا با این وجود فهم و فقاهت وسیع و عمیق وی از علاقة شدید ایشان به دین و قرآن نشأت می‌گیرد و شاید قبل از مسلمان شدن نیز به آیاتی از قرآن که دسترسی وی به آن ممکن بوده است، دقت و تدبر داشته است که در صورت صحت این فرضیه، بیشتر به عظمت و حقانیت اسلام پی‌ می‌بریم؛ چنانکه بسیاری از کفار قریش مخفیانه به صدای تلاوت قرآن گوش می‌دادند و آنچه باعث تأیید مطلب فوق می‌شود، مطرح نمودن این سؤال توسط عمرو بن عاص در محضر نجاشی می‌باشد که از او خواست تا نظر مسلمانان را در مورد عیسی(ع) جویا گردد(4). 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) صحیح السیرة النبویه، ص 509.
2) غزوة الحدیبیه، ابی‌فارس، ص 210.
3) معین‌السیرة، ص 381.
4) معین السیره، ص 381.حمله‌های نظامی مسلمانان بعد از صلح حدیبیه متوجه شبه‌جزیره عربستان گردید و غرب و به ویژه جنوب غربی شبه‌جزیره که مکه در آن واقع شده بود، در آرامش ناشی از صلح به سر می‌برد(1). 
نیروهای اعزامی به نواحی شمال به اهداف خود نائل گردیدند؛ چنانکه به مرزهای روم رسیدند و مرزهای دولت نوپای اسلام را تحکیم بخشیدند و رعب و وحشت حکومت مرکزی را در دلهای دشمنان ایجاد نمودند و کوششهای دشمنان را برای یورش به مدینه، ناکام ساختند، امّا در مجموع سیاست آن حضرت در اعزام این نیروها، دو هدف بزرگ را تحقق بخشید:
1-	تأمین حمایت داخلی اسلام.
2-	تأمین حمایت خارجی اسلام(2). 
بدون تردید پژوهشگران سیرة پیامبر اکرم (ص) و کسانی که با دقت، وقایع سیرة آن حضرت را پیگیری می‌نماید، به وضوح درخواهند یافت که صلح حدیبیه یکی از مهمترین دستاوردهای سیاسی و نظامی و بلکه فراتر از آن، بزرگ‌ترین معرکه بین اسلام و بت‌پرستی  محسوب می‌شود؛ زیرا این صلح، از طرفی باعث تحکیم پایه‌های اسلام و از ناحیه‌ای دیگر باعث خشکاندن ریشه‌های شرک و بت‌پرستی گردید و پیروزیهای نهایی که بعد از این صلح در خیبر، موته و ذات‌السلاسل نصیب مسلمانان شد، نیز از پیامدهای مثبت صلح حدیبیه به شمار می‌آیند که تمامی این نتایج از نگرش عمیق و سیاست و بینش والای پیامبر اکرم (ص) نشأت می‌گیرد(3). 
---------------------------------------------------------------------------------------------------
1) المجتمع المدنی، عمری، ص 170.
2) الاعلام فی صدور الاسلام، عبدالطیف حمزه، ص 173.
3) منهج الاعلام الاسلامی، ص 337.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:680.xml">فصل اول: دلایل فتح و چگونگی آمادگی برای خروج جهت فتح مکه</a><a class="folder" href="w:html:686.xml">فصل دوم: نقشة پیامبر اکرم (ص) برای ورود و فتح مکه</a><a class="folder" href="w:html:698.xml">فصل سوم: درسها، فوائد و عبرتها</a></body></html>خانه ارقم بن ابی ارقم بزرگ‌ترین مدرسة تعلیم و تربیت بود که تاکنون بشر شناخته است. از آن جهت بزرگ‌ترین مدرسه است که معلم آن، استاد تمام بشر و شاگردانش، داعیان و راهنمایان و فرماندهان مخلصی بودند که بشر را از قید بردگی آزاد نمودند و انسانها را از تاریکیها به سوی نور هدایت نمودند و آنان خود نیز به طور مستقیم تحت تعالیم پروردگار تربیت شدند به گونه‌ای که نه کسی قبل از آنها آن طور تربیت شده بود و نه پس از آنها تربیت خواهد شد(1). 
در خانة ارقم، خداوند به پیامبرش توفیق داد تا تربیت نخستین گروه از شاگردانش را برعهده بگیرد. کسانی که خدا، آنها را از تاریکیهای جاهلیت به نور ایمان هدایت نمود و از بزرگ‌مردان و قهرمانان جهان و سازندگان تاریخ انسانی قرار داد که به تبلیغ بزرگ‌ترین دعوتی که بشر آن را شناخته است، به پاخاستند. فارغ التحصیلان مدرسه ارقم از بزرگ‌مردان جهان به شمار می‌روند؛ آنها کسانی هستند که دعوتشان براساس دولت و تمدن و جهاد شکل گرفت. هیچ گاه تاریخ، بعد از پیامبران و انبیاء فردی مانند ابوبکر صدیق و عثمان بن عفان و علی بن ابی طالب و سعد بن ابی وقاص و ... را سراغ ندارد. پیامبر اکرم (ص) این مربی بزرگ توانست د