سترها و خرها را آفرید تا سوار آنها شوید و (شما را) آرایشی باشد و می‌آفریند آنچه را نمی‌دانید(18) و بر خداست معتدل کردن راه و بعضی از آن راه، انحراف دهندة از حق است و اگر خدا بخواهد همة شما را هدایت می‌کند(9) او آن خدائی است که آب را از آسمان برای شما فرو فرستاد از آن است آشامیدنی و از آن است درخت که در آن می‌چرانید(10) می‌رویاند به آن آب برای شما کشت و زیتون و درختان خرما و انگورها و از همة میوه‌ها، بی‌گمان در آن نشانه‌ایست برای گروهی که بیندیشند(11). 
نکات: جملة: لِتَرْكَبُوهَا، دلالت دارد که اسب و استر و الاغ برای سواری خلق شده نه برای خوردن گوشت آنها، و لذا پاره‌ای از فقها به این آیه استدلال کرده‌اند بر حرمت گوشت آنها. و جملة: وَعَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ دلالت دارد که بر خدا لازم است راه حق و باطل را برای بندگان خود بیان کند. و جملة لِقَوْمٍ يتَفَكَّرُونَ ، دلالت دارد بر اینکه انسان باید در قدرت نمائی خدا در حیوانات و اشجار و خلقت آسمان و زمین فکر کند. اختصاص دادن هر عضوی از اعضای انسان به محلی که هست مخصص قادر مختاری لازم دارد. آیه 12 الی 16
متن آیه:
وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يعْقِلُونَ(النحل/12) وَمَا ذَرَأَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيةً لِقَوْمٍ يذَّكَّرُونَ(النحل/13) وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ(النحل/14) وَأَلْقَى فِي الْأَرْضِ رَوَاسِي أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ وَأَنْهَارًا وَسُبُلًا لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ(النحل/15) وَعَلَامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يهْتَدُونَ(النحل/16)
ترجمه: و برای نفع شما شب و روز و خورشید و ماه را رام کرد و ستارگان به فرمان او مسخرند بدرستی که در اینها محققا آیات و نشانه‌های قدرت فاعل مختاریست برای گروه خردمندان(12) و آنچه را برای شما در زمین آفرید، در حالی که رنگ‌های آن گوناگون است، بدرستی که در این نشانة قدرتست برای گروهی که متذکر شوند(13) و اوست که دریا را تسخیر کرد تا از آن گوشتی تازه بخورید و از آن زیوری را که می‌پوشید بیرون بیاورید و کشتی‌ها را شکافندگان در دریا می‌بینی و تا بجوئید از فضل او و شاید شما شکر کنید(14) و در زمین کوه‌های استواری را افکند که مبادا شما را بلرزاند و انداخت شهرها و راه‌هائی را تا شاید شما راه یابید(15) و در زمین علاماتی نهاد و به ستاره ایشان راه می‌یابند(16). 
نکات: لام در جملة: وَسَخَّرَ لَكُمُ ... برای نفع است، یعنی خدا مسخر نموده برای نفع شما نه اینکه خدا مسخر شما کرده باشد، بلکه مسخر شما نکرده، مسخر امر خودش است و لذا فرموده: مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ. و جملة: مُخْتَلِفًا.... رد است بر طبیعیین که می‌گویند خالق اشیاء طبيعت است! در این آیه می‌گوید: طبیعت واحده باید اثر واحده داشته باشد، مثلاً یک برگ گل داخل آن زرد است و سطح خارج آن سرخ است و اگر مؤثر آن طبیعت بود باید داخل و خارج آن فرقی نداشته باشد و یا در بستان واحد میوه‌های مختلفه و رنگ‌های جورواجور، و حتی یک انگور آب آن یک خاصیت دارد، پوست آن خاصیت ضد آن و حبة آن خاصیت دیگر و ... معلوم می‌شود مؤثر فاعل مختاریست که هر کدام اینها را اثر مخصوص داده. و جملة: لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيا دلالت دارد که تمام حیوانات دریائی گوشتشان حلال است مگر اینکه مضر و یا از خبائث باشد. و فرقی میان ماهی پولک‌دار و پولک ندار نیست زیرا لَحْمًا اطلاق دارد. و اینکه فرموده: لَحْمًا طَرِيا، چون در مقام منت بوده و گوشت تازه بیشتر لذت دارد قید طَرِيا آورده و گرنه گوشت خشکیده و ماهی شور که آن را با دود می‌خشکانند حرام نیست مگر اینکه تعفن پیدا کند و مضر گردد. و مقصود از حِلْيةً تَلْبَسُونَهَا، همان زیورها و چیزهایی است که از دریا خارج می‌کنند از لؤلؤ و مرجان و یا علف‌هائی که آن را لباس می‌کنند. و جملة: وَعَلَامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يهْتَدُونَ، دلالت دارد بر جواز راه یافتن به توسط نشانه‌های زمین و یا ستارگان، و اعتماد بر دلالت ستارگان بر جهت پیدا کردن قبله. آیه 17 الی 23
متن آیه:
أَفَمَنْ يخْلُقُ كَمَنْ لَا يخْلُقُ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ(النحل/17) وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا إِنَّ اللَّهَ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ(النحل/18) وَاللَّهُ يعْلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ(النحل/19) وَالَّذِينَ يدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يخْلُقُونَ شَيئًا وَهُمْ يخْلَقُونَ(النحل/20) أَمْوَاتٌ غَيرُ أَحْياءٍ وَمَا يشْعُرُونَ أَيانَ يبْعَثُونَ(النحل/21) إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَالَّذِينَ لَا يؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ وَهُمْ مُسْتَكْبِرُونَ(النحل/22) لَا جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ يعْلَمُ مَا يسِرُّونَ وَمَا يعْلِنُونَ إِنَّهُ لَا يحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ(النحل/23)
ترجمه: آیا پس کسی که خلق می‌کند مانند کسی است که خلق نمی‌کند آیا متذکر نمی‌شوید(17) و اگر نعمت خدا را بشمارید شمارة آن را باتمام نرسانید بدرستی که البته خدا آمرزندة رحیم است(18) و خدا می‌داند آنچه پنهان می‌کنید و آنچه را آشکار می‌دارید(19) و آنان را که غیر از خدا می‌خوانند چیزی را خلق نمی‌کنند و خود مخلوقند(20) مردگانی غیرزنده و درک نمی‌کنند که کی برانگیخته می‌شوند(21) خدای شما ملجأی است یگانه پس آنانکه به آخرت ایمان نمی‌آورند دلهاشان انکارکننده و خود سرکشانند(22) ناگزیر اینکه آنچه پنهان می‌دارند و آنچه آشکار می‌کنند خدا می‌داند بدرستی که او سرکشان را دوست نمی‌دارد(23). 
نکات: مقصود از جملة: أَفَمَنْ يخْلُقُ .... این است که غیرخالق را با خالق مساوی ندانید و در حوائج و پرستش توجه به غیرخالق بر خلاف عقل و تفکر است. و جملة: لَا تُحْصُوهَا، دلالت دارد که بنده چون شمارة نعمت‌ها را نتواند پس شکر نعمت‌ها را چگونه تواند. و جملة: مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ  دلیل دیگری است بر اینکه توجه به غیرخدا که از باطن انسان خبر ندارد و نمی‌داند تو راست می‌گویی و یا دروغ سزاوار نیست. و در آیات 20 به بعد که فرموده وَالَّذِينَ يدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يخْلُقُونَ شَيئًا وَهُمْ يخْلَقُونَ(20)أَمْوَاتٌ غَيرُ أَحْياءٍ وَمَا يشْعُرُونَ أَيانَ يبْعَثُونَ(21)، دلالت دارد که هر کس چیزی خلق نکند و خود مخلوق باشد و بمیرد و نداند روز بعث و قیامت چه وقت خواهد بود نباید او را خواند، و تمام انبیاء و اولیاء چنین بوده‌اند که خود مخلوقند و خالق نبوده و از دنیا رفته و نمی‌دانستند که قیامت چه وقت خواهد شد، بنابراین خواندن آنان شرک است 