یف شمردند ونزدیک بود مرا بکشند پس دشمنان را به شماتت من شاد مکن و مرا با گروه ستمکاران قرار مده(150) موسی گفت: پروردگارا مرا و برادرم را بیامرز و ما را در رحمتت داخل کن و توئی رحم‌کننده‌ترین رحم‌کنندگان.(151)
نکات: موسی چون از طور برگشت ووضع قوم خود را دید که به شرک مبتلا شده‌اند در نهایت غضب شد و تأسف می‌خورد به طوریکه الواح تورات را انداخت و موی سر برادرش را گرفت و کشید و به او تغیر کرد که چرا ایشان را نهی نکردی؟ هارون گفت: من در اقلیت بودم ونزدیک بود مرا بکشند چون با ایشان موافقت نکردم. در هر دوره اکثریت با جهال بوده وحقه‌بازان از جهل مردم سوءاستفاده کرده و مردم را به خرافاتی بنام خدا و دین کشیده‌اند.آيه 152 الي 155
متن آيه:
إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَينَالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ(الأعراف/152) وَالَّذِينَ عَمِلُوا السَّيئَاتِ ثُمَّ تَابُوا مِنْ بَعْدِهَا وَآمَنُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ(الأعراف/153) وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يرْهَبُونَ(الأعراف/154) وَاخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلًا لِمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَإِياي أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِي إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاءُ وَتَهْدِي مَنْ تَشَاءُ أَنْتَ وَلِينَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيرُ الْغَافِرِينَ(الأعراف/155)
ترجمه: براستی آنانکه گوساله را معبود خود گرفتند بزودی خشمی از پروردگارشان وذلتی در زندگی دنیا به ایشان می‌رسد وچنین کیفر دهیم دروغ‌سازان را(152) وآنانکه کارهای بد کردند سپس بعد از آن توبه کردند وایمان آوردند براستی پروردگار تو پس از آن آمرزندة رحیم است.(153) و چون خشم موسی فرو نشست الواح را گرفت در حالیکه در نسخة آن هدایت ورحمت بود برای آنانکه نسبت به پروردگارشان ترسان می‌باشند(154) و موسی از قوم خود هفتاد مرد برای وعده‌گاه مقرر ما برگزید پس چون ایشان را صاعقه گرفت گفت: پروردگارا اگر می‌خواستی ایشان را و مرا از پیش هلاک کرده بودی آیا ما را بکار سفهاء هلاک می‌کنی، نیست این مگر امتحان تو، هر که را خواهی به آن گمراه و هر که را خواهی به آن هدایت می‌کنی، توئی یاور و سرپرست ما پس ما را بیامرز و ما را رحم کن وتو بهترین آمرزندگانی.(155)
نکات: مقصود از غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا همین است که به غضب خدا و ذلت و در بدری و اخراج از بلدشان مبتلا شدند، باضافه بر اینکه باید جزیه بپردازند. و جملة:ثُمَّ تَابُوا دلالت دارد که عده‌ای پس از گوساله‌پرستی فوری توبه کرده بودند و مشمول رحمت خدا شدند. وَاخْتَارَ مُوسَى .... تا آخر دلالت دارد که حضرت موسی(ع) هفتاد نفر از میان قوم خود انتخاب کرد برای اینکه با او بروند در طور و کلام خدا را بشنوند و چون به طور آمدند و سخن خدا را شنیدند خواستار رؤیت خدا شدند و گفتند: لَن نُّؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً، «ما هرگز ایمان نمی‌آوریم تا خدا را آشکارا ببینیم». پس صاعقه آمد و ایشان هلاک شدند وموسی افتاد وبیهوش شد. چون بهوش آمد زبان به تضرع و زاری گشود و از سفاهت قوم خود نالید.آيه 156 الي 157
متن آيه:
وَاكْتُبْ لَنَا فِي هَذِهِ الدُّنْيا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ إِنَّا هُدْنَا إِلَيكَ قَالَ عَذَابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيءٍ فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ يتَّقُونَ وَيؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالَّذِينَ هُمْ بِآياتِنَا يؤْمِنُونَ(الأعراف/156) الَّذِينَ يتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِي الْأُمِّي الَّذِي يجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَينْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيحِلُّ لَهُمُ الطَّيبَاتِ وَيحَرِّمُ عَلَيهِمُ الْخَبَائِثَ وَيضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ(الأعراف/157)
ترجمه: و بنویس برای ما (یعنی مقدر کن) در این دنیا نیکی (عافیت و زندگی پاکیزه) و در آخرت نیکی، براستیکه ما هدایت شدیم بسوی تو، خدا گفت: عذابم را می‌رسانم به هر کس بخواهم و رحمتم فراگرفته هر چیزی را، پس بزودی مقرر می‌دارم برای آنانکه پرهیزکارند وزکات می‌دهند و آنانکه به آیات ما ایمان می‌آورند(156) آنانکه پیروی می‌کنند این پیامبر خبرگیر بی سوادی که می‌یابند او را که نوشته شده نزد ایشان در تورات وانجیل که ایشان را به کار خوب امر و از منکر نهی می‌کند وحلال می‌کند بر ایشان پاکیزه‌ها را وحرام می‌گرداند بر ایشان خبائث را وبرمی‌دارد از ایشان بار سنگین و بندهائی که بر ایشان بود، پس آنانکه به او ایمان آورند وتأییدش کنند و یاریش نمایند و نوری که به او نازل شده پیروی کنند همانانند رستگاران.(157)
نکات: جملة: وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيءٍ  چون دلالت دارد بر اینکه رحمت حق هر چیزی را فراگرفته ممکن است اشرار وکفار باین جمله مغرور شوند لذا پس از آن فرموده: فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ يتَّقُونَ... یعنی این رحمت واسعه به همین زودی محدود می‌شود و اختصاص داده می‌شود به متقین و فقط برای ایشان حتمی است طبق وعدة إلهی، و برای دیگران چون حتمی نیست باید مغرور نگردند. مقصود از جملة وَيضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيهِمْ ، همان تکالیف شاقه‌‌ای بود که بر دوش مردم سنگین می‌باشد و آخوندهای یهود برای ایشان وضع کرده بودند مانند سوزانیدن غنایم، وتحریم کسب در روز شنبه ومانند اینها، ومراد از اغلال همان بند وزنجیرهای عادات و آداب و قیودی است که فعلا نیز مانند آنها در میان مسلمین زیاد است، هر کس بمیرد چه قیود سختی برای او گذاشته‌اند از ایام ثلاثه و هفته و چله و سال، و دادن وجوه شرعیه از قبیل خمس و سهم امام که در اصل شرع نبوده و به آن اضافه کرده‌اند و بار سنگین شده، ومانند آنکه هر کس بخواهد دو رکعت نماز بخواند باید پنج هزار مسئله را فراگیرد، وهکذا... .آيه 158 الي 159
متن آيه:
قُلْ يا أَيهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيكُمْ جَمِيعًا الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ يحْيي وَيمِيتُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِي الْأُمِّي الَّذِي يؤْمِنُ بِاللَّهِ وَكَلِمَاتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ(الأعراف/158) وَمِنْ قَوْمِ مُوسَى أُمَّةٌ