ِينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيا بَينَهُمْ وَمَنْ يكْفُرْ بِآياتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ(آل عمران/19)
ترجمه: خدا گواهی داده که معبود و ملجأی جز او نیست و فرشتگان و دانشمندان (نیز گواهی دادند) برای قیام به عدالت، و نیست معبود و ملجأی جز او که عزیز و حکیم است(18) براستی دین نزد خدا اسلام است، و آنانکه به ایشان کتاب داده شده، اختلاف نکردند مگر پس از دانستن، و اختلافشان برای ستم بین خودشان بود. و هر کس به آیات خدا کافر گردد، پس محققا خدا سریع‌الحساب است و به حساب او می‌رسد.(19)
نکات: در این آیات گواهی دانشمندان بر توحید ردیف گواهی خدا و فرشتگان آمده برای عظمت دانش، پس هر چه دانش بیشتر باشد خدا بهتر شناخته گردد. عالم گیاه‌شناس از دقائقی که در آن خلقت گیاهان است می‌تواند خالق آنها را بشناسد، عالم ستاره‌شناس پی به عظمت خالق و مدبر آنها می‌برد و هکذا، البته به شرطی که به راهنمائی کتب إلهی خدا را بشناسد. و اگر بعضی از دانشمندان ما و یا غیر ما بوجود خدا وتوحید اعتناء ندارند، برای این است که عالمند به خرافات نه به حقائق، و یا توحیدشان خرافی تقلیدی است و یا دانشمند نمایند یعنی عالم‌نما. و (إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ) دلالت دارد که شخص متدین باید خود را مسلمان بنامد ونام مذهبی را از خود بردارد، وگول مذهب‌سازان را نخورد و بحمدالله رؤسای مذاهب اسلامی همه خودشان را مسلمان دانسته‌اند و نام مذهبی نداشته‌اند، و هر کس نام مذهبی برخود گذارد طبق جملة وَمَنْ يكْفُرْ ... در حقیقت کافر شده ومتوجه نیست، و اسلام به معنی تسلیم در موارد أمر و نهی إلهی است.آيه 20
متن آيه:
فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِي لِلَّهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ وَقُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْأُمِّيينَ أَأَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيكَ الْبَلَاغُ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ
ترجمه: پس اگر با تو محاجه کردند بگو من خود را برای خدا تسلیم نموده و اسلام آوردم و هر كس پیرو من است (اونیز تسلیم شده)، و بگو به اهل کتاب و بی‌سوادان که آیا شما اسلام آورده‌اید؟ پس اگر اسلام آورند به تحقیق هدایت یافته‌اند، و اگر اعراض نمودند پس همانا بر تو فقط ابلاغ است و خدا به بندگان بیناست.(20)
نکات: آیة فوق دلالت دارد که محاجه‌کردن با مردم کارخوبی نیست، و نویسنده امتحان کرده‌ام مردم تابع دلیل نیستند، و به عقائد قومی خود تعصب دارند، و با دلیل و برهان کاری ندارند. ومقصود از (وَالْأُمِّيينَ) ممکن است بی‌سوادانِ أهل کتاب، و مقصود از أهل کتاب دانشمندان ایشان باشد. و ظاهر آن است که (وَالْأُمِّيينَ) شامل می‌شود کسانی را نیز، که جاهل به کتاب آسمانی بوده از آن بی‌خبر باشند و اگرچه دارای سواد نیز باشند.آيه 21 الي 25
متن آيه:
إِنَّ الَّذِينَ يكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَيقْتُلُونَ النَّبِيينَ بِغَيرِ حَقٍّ وَيقْتُلُونَ الَّذِينَ يأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ(آل عمران/21) أُولَئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ(آل عمران/22) أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يدْعَوْنَ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ لِيحْكُمَ بَينَهُمْ ثُمَّ يتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ(آل عمران/23) ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيامًا مَعْدُودَاتٍ وَغَرَّهُمْ فِي دِينِهِمْ مَا كَانُوا يفْتَرُونَ(آل عمران/24) فَكَيفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيوْمٍ لَا رَيبَ فِيهِ وَوُفِّيتْ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يظْلَمُونَ(آل عمران/25)
ترجمه: براستی آنانکه به آیات خدا کافرند و پیمبران را به ناحق می‌کشند و آمرین به عدالت از مردم را به قتل می‌رسانند، پس مژده بده ایشان را به عذاب دردناک(21) ایشانند آنانکه اعمالشان در دنیا و آخرت هدر شده و یاورانی ندارند(22) آیا کسانی را که بهره‌ای از کتاب داده شده‌اند ندیدی که به کتاب خدا دعوت می‌شوند تا حکم کند بین ایشان، ولی گروهی از آنان رو می‌گردانند و اعراض دارند (23) اعراضشان برای این است که گویند هرگز آتش دوزخ بما نرسد جز چند روزی و آنچه به دین خود بسته‌اند گولشان زده است(24) پس چگونه است حالشان وقتی که خدا جمعشان کند برای روزی که در آن شکی نیست و جزای کسب هر کس به تمام داده شود، وبه آنان ستم نشود.(25)
نکات: فساد وستم هر أمتی ناشی از روگردانیدن و بی‌اعتنائی به کتاب آسمانی خودشان است که مانند بعضی از یهود ومسلمانان زمان ما حق‌گویان را آزار می‌رسانند و می‌کشند. و جملة: حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ اشاره به این است که چون از کتاب إلهی اعراض کردند، و به کتب و سخنان بشری چنگ زدند، اعمالشان بدعت وهدر خواهد بود و اعمالی که بدعت باشد موجب سعادت نخواهد شد، بلکه موجب ذلت دنیا و عذاب آخرت است چنانکه خدا فرموده: فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ  و جملة يدْعَوْنَ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ اشاره به این است که چون دانشمندان ایشان را به کتاب خدا دعوت کنی نمی‌پذیرند، و از حکمیت کتاب خدا اعراض دارند: يتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ . نویسنده گوید زمان ما دانشمندان اسلامی اکثرا هر کتابی را قطعی الدلاله می‌دانند، ولی دلالت کتاب خدا را قطعی نمی‌دانند، و به همین جهت به رجوع به قرآن و حکمیت آن حاضر نیستند، و تمام سعی ایشان این است که حدیثی پیدا کنند و در دین خدا آن را مدرک قرار دهند، و لذا کتابهائی برای خود ساخته و پرداخته‌اند که مملو از خرافات و منافی و معارض با آیات قرآن است، و اکثرا از آیات قرآن بی‌اطلاعند ومانند یهود که می‌گفتند لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ...، معتقدند که مسلمین صدر اسلام شفیع و دستگیر ایشانند وبه همین مغرورند. و جمله: وَغَرَّهُمْ فِي دِينِهِمْ... اشاره به همین غروری است که مقدسین متدین نما وعالم‌نمایان جاهل به سبب احادیث مجعوله و معجزات ساخته شده خیال کرده‌اند که دین یعنی همین و هر قدر هر کس خلافی مرتکب شد از آن گذشت می‌شود، و به اخبار نویدبخش غرور‌آمیز شفیع‌تراش گناه‌بخش، از حقائق اسلام دور شده‌اند، و به افتراهائی که به اسلام بسته شده کتاب خدا و سنت رسول را متروک نموده و مغرورند.
زمان ما بسیاری از مسلمین چیزهائی که از اسلام نبوده، و در صدر اسلام کسی خبر نداشته، از اصول و فروع وشعائر دین نموده و آن قدر که از آنها ترویج می‌شود هزار یک از کتاب خدا ترویج نمی شود. مثلا روضه‌خوانی بنام امام با هزاران قسم آن با هزاران گویندة بی‌خبر از قرآن معمول شده، در صورتی که زمان رسول خدا(ص) و زمان خلفاء این کاره