قیه (1341) تعداد (428) حدیث صحت آنها مورد اتفاق(7)  محدثین است. 
سنن ابن ماجه با وجود حسن ترتیب و نهایت اهتمام و دقت مؤلف آن، از همان آغاز در مورد درجة اعتبار او نظرهای مختلفی ابراز گردیده است، به باور برخی موطای(8)  ابن مالک مقدم بر سنن ابن ماجه و نسبت به آن ارجحیت دارد، و برخی سنن دارمی را راجح‌تر از سنن ابن ماجه می‌دانند(9) ، و به طوری که معروف است، نخستین کسی که سنن ابن ماجه را در زمرة صحاح ششگانه قرار داد، ابوالفضل محمدبن طاهر مقدسی(10)  (م ـ 507) بود و به گفته شیخ سیوطی، این کتاب مشتمل بر احادیثی است که افراد متهم به کذب(11)  و سرقت آنها را نقل کرده‌اند، و بعضی از این احادیث به گونه‌ای است که جز از ناحیة همین عده شناخته شده نیست، و از دانشمندان معاصر «شیخ منصور علی ناصف» در کتاب «التاج الجامع للأصول فی احادیث الرسول» تنها به جمع‌آوری روایات کتب صحیح (صحیح بخاری و صحیح مسلم و سنن ابوداود و سنن ترمذی و سنن نسائی) پرداخته و سنن ابن ماجه را در جامع حدیثی خود حذف کرده است اما این گفتار و رفتارهای از اهمیت سنن ابن ماجه نکاسته است و بر این سنن شرح‌های متعددی نوشته شده است که در بحث‌های آینده مشاهده می‌گردند. 
---------------------------------------------------
1) تذکرة الحفاظ، ذهبی، ج 2، ص 636 و البدایه و النهایه، ابن کثیر، ج 11، ص 56 و هدیة العارفین، اسماعیل باشا، ج 6، ص 18. 
2) همان. 
3) همان. 
4) همان. 
5) همان.
6) بحوث فی تاریخ السنة المشرفه، ضیاء العمری، ص 245. 
7) همان. 
8) اصول الحدیث علومه و مصطلحه، محمد عجاج خطیب، ص 327. طبق همین مرجع ابن اثیر جزری (م ـ 606) ورزین معاویه (م ـ 535) هر دو موطا را بر سنن ابن ماجه ترجیح داده‌اند. 
9) طبق اصول الحدیث علومه و مصطلحه، ص 299، ابن حجر عسقلانی، سنن دارمی را بر سنن ابن ماجه ترجیح داده. 
10) اصول الحدیث، ص 327. 
11) مقدمه سنن نسائی، ج 1، ص 5. 
تاریخ حدیث و ضبط و ثبت احادیث

تألیف:
استاد فاضل حاج ملاعبدالله احمدیانعبدالله بن عبدالرحمن مکنی به ابومحمد دارمی سمرقندی در سال 181 متولد گردیده، و بعد از کسب علوم و معارف در محل تولدش برای تکمیل آن راهی خراسان و کوفه و بصره و شام و مکه و مدینه گشته، و از محضر فضلای امثال نضربن شمیل و یزیدبن هارون و معیدبن عامر و جعفربن‌عون، و زیدبن یحیی، و وهب‌بن جریر، مستفیض گشته است و محدثین نام‌آوری امثال مسلم و ابوداود و ترمذی و مطین و جعفر فریابی و عمربن بجیر و نسائی و عبدالله بن احمدبن حنبل و غیره از محضر او مستفیض شده‌اند، و کتاب‌های بسیار مفید و سودمندی را در تفسیر و حدیث تألیف نموده است که مهمترین آنها مسند معروف به «سنن دارمی» است و همان‌گونه که قبلاً گفتیم دارمی نخستین محدث است که به سبک سنن کتاب حدیث نوشته است و سنن درامی نخستین سنن در میان محدثین است، این محدث بزرگوار روز ترویه (هشتم ذیحجه) سال 255(1)  متوفی گردیده است.
-------------------------------------------------
1) مقدمه سنن نسائی، ج 1، ص 5. علی‌ بن عمربن احمد دارقطنی(1)  در سال (306) در بغداد و در محلة دارقطن متولد گشته، و بعد از کسب معلومات در بغداد، برای تکمیل آن به بصره و کوفه و واسط سفر نموده و در دوران کهولت به مصر و شام سفر کرده است، و در محضر اساتید بزرگواری همچون بغوی و ابن داود، و ابن صاعد و حضرمی و ابن درید و ابن نیروز و جمع دیگر مستفیض گردیده(2) ، و از محضر او نیز شخصیت‌های نام‌آوری امثال حاکم نیشابوری و ابوحامد اسفرائینی و تمام رازی و عبدالغنی ازدی و ابوبکر برقانی و ابونعیم اصفهانی و جمع دیگر مستفیض شده‌اند(3) . و حاکم نیشابوری از حیث حافظه و فهم و ورع او را یگانة روزگار شمرده(4)  و گفته است دارقطنی در عصر خود بی‌نظیر بوده و همتای او بر روی زمین وجود نداشته است، دارقطنی کتاب‌های بسیار مفید و مهمی را تألیف نموده و مهمترین آنها «السنن» دارقطنی در احادیث است، دارقطنی در هفتم ذیقعده سال 385(5)  متوفی گردیده است. 
------------------------------------------------------
1) تذکرة الحفاظ، ذهبی، ج 3، ص 991 و البدایه و النهایه، ابن کثیر، ج 11، ص 338. 
2) همان. 
3) همان. 
4) تذکرة الحفاظ، ذهبی، ج 3، ص 991 و 992 و البدایه و النهایه، ج 11، ص 338. توجه: ذهبی تولدش را  (306) نوشته: و ابن کثیر در البدایه و النهایه عمرش را (77) نوشته. 
5) همان.احمد بن حسین بن علی‌ بیهقی(1)  در سال 384 متولد گشته، و در محضر ابوعبدالله حاکم نیشابوری و ابوطاهربن جحمش و ابن فورک و روزباری و هلال‌بن محمد و جناح ابن نذیر و اساتید بزرگوار دیگر در خراسان و بغداد و کوفه و حجاز مستفیض گردیده(2) ، و از حیث تألیف و آثار مفید و مهم و بی‌سابقه و کم ‌سابقه نظیر او پیدا شده است و برخی از آن تألیفات عبارتند از: «کتاب اسماء و صفات دو جلد و سنن کبیر ده جلد(3)  و سنن و آثار چهار جلد، و شعب ایمان دو جلد و دلایل النبوه سه جلد، و سنن صغیر دو جلد و آداب یک جلد، و نصوص شافعی سه جلد، و زهد یک جلد، بعث یک جلد و معتقد یک جلد، و مدخل یک جلد، دعوات یک جلد، ترغیب و ترهیب یک جلد، خلافیات دو جلد، اربعون کبری و اربعون صغری، و مناقب شافعی یک جلد و مناقب احمد یک جلد و کتاب اسری و کتب بسیار دیگر و از همه مهمتر همان سنن کبیر اوست که ده جلد است. 
بیهقی در اواخر عمر از بیهق (سبزوار فعلی) به نیشابور رفت و پس از مدتی در جمادی الاولی سال 458 در نیشابور(4)  متوفی و جنازه‌اش به بیهق انتقال داده شد و در آنجا به خاک سپرده شد. 
-----------------------------------------------------
1) تذکرة الحفاظ، ج 3، ص 1132 و البدایه و النهایه، ج 12، ص 100. 
2) همان. 
3) همان. 
4) همان. یکی از تحولات مهمی که در سیر تکاملی ضبط و ثبت احادیث به وجود آمد، تأسیس «دارالحدیث» بود، که تا اواخر قرن ششم هجری(1) ، مدارس دینی برای تعلیم و تعلم فقه و تحقیق دربارة مذاهب و آراء مجتهدین و بیشتر از همه تأمین نیاز دولت‌ها به قاضیان و کارشناسان شریعت و فقه اسلامی تأسیس می‌گردید(2) ، و برای استماع و اخذ احادیث مدارس خاصی وجود نداشت، به همین جهت طالبان استماع و اخذ احادیث ناچار بودند، هر ماه و هر سال و هر زمانی از جایی به جای دیگر سفر کنند، و نخستین(3)  «دارالحدیث» در اواخر قرن ششم هجری به همت نورالدین محمودبن سعید(4)  (م ـ 569) بنام «المدرسه النوریه» تأسیس گردید و نام نورالدین محمود را در دل تاریخ جاودانه نمود، و ابن عساکر صاحب خطط از اساتید همین مدرسه بوده است، و بعد از ده سال یعنی در سال 579 به فرمان کامل ناصرالدین یکی از پادشاهان ایوبی درالحدیث دیگری بنام «کاملیّه»(5)  بنای طاق‌ها (و حجره‌ها)‌ی آن آغاز گردید و در سال 622 بنای آنها به اتمام رسید و نخستین آن ابوخطاب(6)  بن دحیه (م ـ 633) بود، و بعد از چهار سال از تأسیس مدرسة «کاملیّه» در دمشق، درالحدیث دیگری بنام «اشرفیه»(7)  تأسیس گردید و ابن الصلاح(8)  شهرزوری به سمت ریاست اساتید حدیث دارالحدیث اشرفیه انتخاب گردید، و امام نووی(9)  نیز در همان درالحدیث به اخذ و استماع احادیث اشتغال داشته است. و با توجه به تألیفات بسیار مفید و مهم این دانشمند کُرد شهرزوری مخصوصاً «مقدمة ا