ه و سلم سؤال شد: بخشنده ترين مردم کيست؟ فرمود: ( با تقواترين آنان.) گفتند: منظور سؤال ما اين ( كرم به معني بزرگواري و هم به معني بخشندگي است و اصحاب دومي را در نظر داشته اند) نبود. فرمود: (فأكرم الناس يوسف نبي الله ابن نبي الله ابن خليل الله) [بخاري] يعني: "پس با كرم و بخشش ترين كس يوسف پيامبر خدا فرزند پيامبر خدا فرزند خليل خدا بوده است."
پيامبر صلى الله عليه و سلم، يوسف – عليه السلام – را فردي بخشنده توصيف مي کند از اين جهت که بزرگي نبوت و علم و زيبايي و پاکي و جوانمردي و عدل و آقايي دنيا و دين همگي در وي جمع شده است. او پيامبر پسر پيامبر پسر پيامبر پسر پيامبر است. 

بخشش خداوند سبحان:
بخشايندگي يکي از صفات خداوند سبحان است، و پاداش او بسيار، و در عطاء کردن سخي است و بخشش وي هرگز تمام نمي شود.

بخشش پيامبر صلى الله عليه و سلم:
پيامبر صلى الله عليه و سلم هم از لحاظ اصالت و نسب، بزرگوارترين انسان ها بوده است و هم از لحاط كرم و بخشش و عطا.
روزي مردي نزد او آمده و درخواست كمك مالي كرد. پيامبر صلى الله عليه و سلم گله اي گوسفند را كه بين دو كوه پراكنده بود را به او بخشيد و آن مرد تمام آن گله را برد و نزد قومش بازگشت و به آن ها گفت: اسلام را بپذيريد كه محمد صلي الله عليه و سلم مي بخشد و از فقر باكي ندارد. [احمد]
بر اساس آنچه حضرت عايشه رضي الله عنها از آنحضرت صلي الله عليه و سلم تعريف مي كند: أنهم ذبحوا شاة، ثم وزعوها على الفقراء؛ فسأل النبي صلى الله عليه و سلم السيدة عائشة: (ما بقي منها؟) فقالت: ما بقي إلا كتفها؛ فقال النبي صلى الله عليه و سلم: (بقي كلها غير كتفها) [ترمذي] يعني: "آنها گوسفندي را ذبح کردند و آن را ميان فقرا تقسيم نمودند. پيامبر صلي الله عليه و سلم فرمود: که چه از آن باقيمانده است؟
او گفت که از آن جز شانه اش باقي نمانده. پيامبر صلي الله عليه و سلم فرمود: جز شانه اش همه اش باقي مانده است."
نتيجه اينكه چيزي كه انسان در راه خدا صدقه مي بخشد همان چيزي است كه روز قيامت باقي مي ماند و از ميان نمي رود جز آنچه در دنيا استفاده شده باشد. رسول خدا صلي الله عليه و سلم فرموده اند: (ما نقص مال عبد من صدقة) [ترمذي] يعني: " مال هيچ بنده اي از صدقه کم نمي شود. "انواع بخشش:
از اين لحاظ كه كرم به اعمال پسنديده اطلاق مي گردد، انواع زيادي دارد از جمله: 
كرم در رابطه با خداوند:
فرد مسلمان بايد بواسطه ي احسان در عبادت و طاعات و معرفت او چنان كه شايسته ي اوست و انجام اوامر و اجتناب از نواهي او با خداي خويش كريم باشد.

كرم در رابطه با پيامبر صلى الله عليه و سلم:
با پيروي از سنت او و حركت بر راه و شيوه اش و تبعيت از رهنمودهاي او و بزرگداشت وي به آن دست مي يابد.

كرم با خود:
انسان نبايد خود بي ارزش دانسته، يا آن را به گمراهي بکشاند و يا آن را در معرض سخنان بد و ناروا قرار دهد. خداوند بندگان كريم خود را اينچنين وصف مي نمايد: {و إذا مروا باللغو مروا كرامًا} [فرقان: 72] يعني: " و كساني اند كه گواهى دروغ نمى‏دهند و چون بر لغو بگذرند با بزرگوارى مي گذرند."

كرم و بخشش در رابطه با خانواده و خويشاوندان:
فرد مسلمان با همسر و فرزندان و نزديکان با كرامت و به نيکي رفتار مي کند، و نفقه ي آنان را مي دهد. بهترين بخشش و انفاق، دادن آن به خانواده و همسر است.
پيامبر صلى الله عليه و سلم فرموده است:  (دينار أنفقتَه في سبيل الله، و دينار أنفقته في رقبة (إعتاق عبد)، و دينار تصدقتَ به على مسكين، و دينار أنفقتَه على أهلك، أعظمها أجرًا الذي أنفقتَه على أهلك) [مسلم] يعني: " ديناري است که در راه خدا صرف مي کني، و ديناري است که در آزادي بنده اي صرف مي کني، و ديناري است که بر مسکين صرف مي کني و ديناري است که به خانواده ات صرف مي کني، ثواب آنکه بر خانواده ات صرف مي کني فزونتر است." 
نيز مي فرمايد: (إذا أنفق المسلم نفقة على أهله و هو يحتسبها (أي ينوي عند إنفاقها أنها خالصة لوجه الله)، كانت له صدقة) [متفق عليه] يعني: " هرگاه مردي براي دريافت رضاي خداوند(يعني در موقع دادن خرج نمودن نيت او خالص پاك براي رضاي خدا باشد) به خانواده اش مصرف نمايد، برايش صدقه بحساب مي آيد."
در صدقه دادن به نزديکان اجر دو برابر دريافت مي شود. در اين حالت فرد مسلمان هم پاداش صدقه را در يافت مي دارد و هم پاداش صله ي رحم را. پيامبر صلى الله عليه و سلم دراين باره مي فرمايند: (الصدقة على المسكين صدقة، و هي على ذي الرحم (القريب) ثنتان: صدقة، و صلة) [ترمذي و نسائي و ابن ماجه] يعني: " صدقه بر مسکين يك صدقه است، و اگر براي قرابت دهد دوتا است: هم صدقه، و هم صله ي رحم."

بخشش و كرم با ميهمان: 
پيامبر صلى الله عليه و سلم فرمودند: (من كان يؤمن بالله و اليوم الآخر فلا يؤذِ جاره، و من كان يؤمن بالله و اليوم الآخر فليكرم ضيفه، و من كان يؤمن بالله و اليوم الآخر فليقل خيرًا أو ليصمت) [متفق عليه] يعني: " آنکه بخدا و روز آخرت ايمان دارد، بايد همسايه اش ر انيازارد. و هرآنکه بخدا و روز آخرت ايمان دارد،بايد مهمان خود را  احترام کند و آنکه بخدا و روز آخرت ايمان دارد، بايد سخن خير بر زبان راند و يا خاموش شود."

بخشش و كرم با مردم:
روش هاي زيادي براي بخشش و كرم با مردم وجود دارد، لبخند بر چهره ي انسان صدقه است، همانگونه که پيامبر صلى الله عليه و سلم فرمودند: (لا تحقرن من المعروف شيئًا، و لو أن تلقي أخاك بوجه طلق) [مسلم] يعني: " هيچ چيزي از کار خير را خوار مشمار، هر چند که با چهره اي گشاده با برادرت روبرو شوي."
علي –رضي الله عنه- با تاکيد بر بخشش، هر چند اندک باشد چنين فرموده است: که از بخشيدن کم شرم نداشته باشيد زيرا که محروم کردن از آن کمتر است، از دادن زياد نترسيد که شما از آن زيادتر هستيد. 
پيامبر صلى الله عليه و سلم مي فرمايند: (كل سُلامَي من الناس عليه صدقة، كل يوم تطلع فيه الشمس يعدل بين الاثنين صدقة، و يعين الرجل على دابته؛ فيحمل عليها أو يرفع عليها متاعه صدقة، و الكلمة الطيبة صدقة، و كل خطوة يخطوها إلى الصلاة صدقة، و يميط الأذى عن الطريق صدقة) [متفق عليه] يعني: ": بر هر مفصل و بند از مردم در هر روزي که آفتاب بر وي مي تابد، صدقه لازم است. ميان دو کس عدالت مي کني صدقه است. مردي را در باز کردن ستورش ياري مي کني يا خودش را بر آن سوار مي کني صدقه است. سخن نيکو صدقه است، و به هر گامي که بسوي نماز مي نهي صدقه است. دور کردن پليدي از راه صدقه است."
همچنين پيامبر صلى الله عليه و سلم مي فرمايد: (كل معروف صدقة) [بخاري] يعني: " هر کار پسنديده و خوبي، صدقه است".

بخشش و انفاق به هنگام گرفتاري و نيازمندي مسلمانان: 
بر مسلمان واجب است که در هنگام مشکلات ديگر مسلمانان به آنها كمك و انفاق نمايد. مثلا در وقت جنگ لازم است تا در تجهيز لشکر مسلمين کمک کند، و در گير و دار تعليم،  در آسان کردن آن کمک کند. و اگر در آنجا مرض وبا(بيماري مسري) يا مانند آن بود در ريشه كن ساختن آن بيماري با مال و ثروت خود شرکت نمايد. چنانچه فرد مسلمان از نياز برادر 