 در توان او نيست بر نفس خويش بي رحمي روا ندارد و از هرآنچه به جسم او آسيب مي رساند، مانند بيماري و ... اجتناب کرده و جسم خود را با كشيدن سيگار يا مواد مخدر...و غيره آزار ندهد.
فرد مسلمان به حيوانات نيز رحم مي کند و مهرباني او شامل همه ي مخلوقات از جمله حيوانات مي شود.

عداوت و سنگدلي:
پيامبر اکرم صلي الله عليه و سلم از کينه و سنگدلي برحذر داشته و کسي را که به ديگران رحم نمي کند را بدبخت و شقي شمرده و مي فرمايد: (لا تُنْزَعُ الرحمةُ إلا من شَقِي)
[ابوداود و ترمذي] يعني: "رحم و مهرباني جز از انسان شقي و نگون بخت دورساخته نمي شود." و نيز: (لا يرحم اللهُ من لا يرحم الناس) [متفق عليه] يعني: " کسي که به مردم رحم نکند، خدا بر او رحم نمي کند."
رسول خدا صلي الله عليه و سلم ما را از عاقبت زني آگاه نموده كه به علت سنگدلي و بدرفتاري با گربه اي وارد آتش شده و فرموده اند: (دخلت امرأة النار في هرة (قطة) ربطتها، فلم تطعمها، ولم تدعْها تأكل من خشاش الأرض (دوابها كالفئران والحشرات)) [متفق عليه] يعني: " عذاب کرده شد زني در برابر گربه ايکه آن را زنداني نموده و نه طعامش و نه سيرابش کرد و نه گذاشت که از حشرات و گزندگان زمين بخورد، تا اينکه مرد و در آن به دوزخ داخل شد."
اين زن رحم و عطوفت از قلبش رخت بربسته و زن به خاطر  آنكه گربه بيچاره و فاقد توان و قدرتي را عذاب داده بود. 
ليكن انسان مسلمان بشدت از سنگدلي بدور است و اخلاق او چنان نيست که گرسنگان را ديده و با وجود توان اينكار آنان را غذا نداده يا ستمديده اي را ببيند و به دادش نرسد حال آنکه او قادر به كمك باشد. يا يتيمي را ديده و نسبت به او دلسوز نبوده و او را شاد نسازد؛ زيرا مي داند انساني كه چنين صفاتي را دارا باشد بدبخت و محروم خواهد بود.
....................
مترجم: مسعود
مصدر: سايت نوار اسلام
IslamTape.Com<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:3.txt">شناسنامه</a><a class="text" href="w:text:4.txt">مقدمه</a><a class="text" href="w:text:5.txt">درنگ كردن و تأني</a><a class="text" href="w:text:6.txt">ايثار</a><a class="text" href="w:text:7.txt">امانت داري</a><a class="text" href="w:text:8.txt">اعتدال و ميانه روي</a><a class="text" href="w:text:9.txt">اخلاص و ترك ريا</a><a class="text" href="w:text:10.txt">احسان</a><a class="text" href="w:text:11.txt">اخلاق نيكو</a><a class="text" href="w:text:12.txt">تواضع و ترك تكبر</a><a class="text" href="w:text:13.txt">تعاون و همياري</a><a class="text" href="w:text:14.txt">راستگويي</a><a class="text" href="w:text:15.txt">شكر </a><a class="text" href="w:text:16.txt">شجاعت</a><a class="text" href="w:text:17.txt">ستر و پرده پوشي</a><a class="text" href="w:text:18.txt">مدارا کردن و نرمخويى</a><a class="text" href="w:text:19.txt">شفقت و مهرباني</a><a class="text" href="w:text:20.txt">حياء</a><a class="text" href="w:text:21.txt">بردباري</a><a class="text" href="w:text:22.txt">عدالت</a><a class="text" href="w:text:23.txt">صبر </a><a class="text" href="w:text:24.txt">مشورت</a><a class="text" href="w:text:25.txt">نيكي با پدر و مادر</a><a class="text" href="w:text:26.txt">عزت و شرافت</a><a class="text" href="w:text:27.txt">محافظت از زبان</a><a class="text" href="w:text:28.txt">اميد و رجاء</a><a class="text" href="w:text:29.txt">وفاي به عهد</a><a class="text" href="w:text:30.txt">بخشندگي و كرم</a><a class="text" href="w:text:31.txt">رازداري</a><a class="text" href="w:text:32.txt">قناعت</a><a class="text" href="w:text:33.txt"> کار</a><a class="text" href="w:text:34.txt"> عفت و پاکدامني</a><a class="text" href="w:text:35.txt">درباره سایت نوار اسلام </a></body></html>مردي از انصار برادرش را به شدت به خاطر شرم و حياي زياديش ملامت نموده، از او مي خواست که اندكي از اين حياي خود را کم کند، پيامبر صلى الله عليه و سلم از آنجا مي گذشت و صداي آنها را شنيد، به مرد گفت: (دعه فإن الحياء من الإيمان) [متفق عليه] يعني: " رهايش کن، زيرا حياء از جمله ي خصائص ايماني است."

حياء چيست؟
حيا يعني آنكه انسان از عيب و خطا خجالت بکشد. حيا جزو ايمان است چنانچه پيامبر صلى الله عليه و سلم فرمود: (الإيمان بضع وستون شعبة، والحياء شعبة من الإيمان) [متفق عليه] يعني: ": ايمان هفتاد و چند شاخه است، و حياء شاخه اي از ايمان است." بلكه حياء و ايمان دو همنشين و دوستي هستند كه از هم جدا نمي شوند. رسول خدا صلى الله عليه و سلم مي فرمايد: (الحياء والإيمان قُرَنَاء جميعًا، فإذا رُفِعَ أحدهما رُفِعَ الآخر) [حاكم] يعني: "حيا و ايمان دو همنشينند كه با كنار رفتن يكي ديگري نيز مي رود."

خلق شرم و آزرم مانع حق گويي، طلب علم و يا امر به معروف و نهي از منکر انسان مسلمان نمي باشد. در اين موارد حياء ضرورت نداشته و مسلمان بايستي در آن عرصه ها رعايت ادب و حكمت را بنمايد. مسلمان در جستجوي علم و دانش است، و از پرسيدن آنچه نمي داند خجالت نمي کشد. صحابه از پيامبر صلى الله عليه و سلم درباره ي ريز ترين مسائل سؤال نموده و آن حضرت  صلى الله عليه و سلم بي آنكه خجالت و شرم مانع گردد، جواب سؤالاتشان را مي داد.

حياي خداوند عزوجل:
يکي از صفات خداوند متعال صاحب شرم و پوشنده است و حيا و پوشش را دوست مي دارد. پيامبر صلى الله عليه و سلم فرمود: (إن الله حَيي ستير، يحب الحياء والستر) [ابوداود و نسائي] يعني: "خداوند صاحب شرم و حيا و بسيار پوشنده است، و حيا و پوشاندن را دوست مي دارد."

حياي پيامبر صلى الله عليه و سلم:
پيامبر صلى الله عليه و سلم با شرم و حياترين مردم بود. هنگامي که از چيزي کراهت داشت صحابه آن را در چهره ي ايشان مي ديدند. هر وقت در مورد يکي از مسلمين چيزي را كه ناپسند مي داشت براي او تعريف ميکردند سخنانش را متوجه وي نساخته و نمي فرمود: که چرا فلاني اينچنين و آنچنين کرد؟ بلکه مي فرمود: چرا عده اي اينگونه عمل مي نمايند؟ بدون اينکه اسم آن شخص را بياورد تا آبرويش برود. پيامبر صلى الله عليه و سلم هيچ گاه بدزبان و ياوه گوي نبوده و كسي نبود كه در کوچه و خيابان داد و فرياد نمايد.

انواع حيا: 
شرم از خدا: 
فرد مسلمان در برابر خداوند سبحان ادب نگه داشته و از او شرم دارد. شکر نعمت هاي خداوند را بجاي آورده، و البته احسان و فضل خدا را در مورد خويش انکار نكرده، قلبش را لبريز از ترس و مهابت پروردگار كرده و نفس خويش را مظهر وقار و بزرگي خداوند قرار داده، گناه خويش را نمايان ننموده و با کارهاي زشت و ناپسند خويش را نمي آلايد. چرا که مي داند خدا بر كردار او آگاه است و گفته هايش را شنيده و همواره او را مي بيند. خداوند متعال درباره ي کساني که بدون شرم داشتن از او سبحانه و تعالي به گناه و نافرماني دست مي يازد، مي فرمايد: {يستخفون من الناس ولا يستخفون من الله} [نساء: 108] يعني: "[كارهاى نارواى خود را] از مردم پنهان مى‏دارند و[لى نمى‏توانند] از خدا پنهان دارند ..."
مسلماني که هنگام ارتكاب گناه و معصيت از پروردگارش شرم دارد، به شدت از خداوند خجالت کشيده و به سرعت به سوي پروردگار خويش بازمي گردد و طلب بخشش و مغفرت مي كند. پيامبر صلى الله عليه و سلم فرمودند: (استحيوا من الله حق الحياء) يعني: "از خداوند آنچنان كه شايسته ي او است شرم داشته باشيد." گفتند: يا رسول الله، سپاس خداي را، ما از خداوند شرم داريم. فرمود: (ليس ذاك، ولكن الاستحياء من الله حق الحياء: أن تحفظ الرأس وما وَعَى، والبطن وما حَوَى، ولْت