َضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ(16) فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّا أُخْفِيَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَاءً بِمَا کَانُوا يَعْمَلُونَ(17)) (سجده/16-17).
یعنی: پهلوهايش از بسترها به دور مي‌شود (و خواب شيرين را ترك گفته و به عبادت پروردگارشان مي‌پردازند و) پروردگار خود را با بيم و اميد به فرياد مي‌خوانند و از چيزهائي كه بديشان داده‌ايم مي‌بخشند. هيچ كس نمي‌داند، در برابر كارهائي كه (مؤمنان) انجام مي‌دهند، چه چيزهاي شادي‌آفرين و مسرّت‌بخشي براي ايشان پنهان شده‌ است.
 تصوّر علی (رض) از جهنّم نیز از آیاتی برگرفته شده در توصیف آن نازل شده و این موجب شد که در تمام زندگی پایبند به قوانین ومنشور شریعت باشد، به همین دلیل هر کس سیره‌ی امام علی را مطالعه و بررسی کند به خوبی در می‌یابد چقدر عقیده‌ی ایشان فراگیر و عمیق بوده، تا جایی که همواره‌ یقین داشت به زودی به ملاقات خداوند متعال می‌رود و از عذاب و مجازات او بیمناک بود و انشاءالله درهمین کتاب بسیاری از این مسائل شرح و توضیح داده می‌شود.
امام علی(رض) مفهوم قضاء وقدر را از قرآن و تعالیم پیامبر(ص) آموخته بود و اعتقاد به قضاء و قدر در قلب و روان بسیار رسوخ کرده بود، تا جایی که‌ یقین داشت علم و اطلاع خداوند بر همه چیز احاطه دارد، همانگونه که خداوند متعال می‌فرماید:
(وَمَا تَکُونُ فِي شَأْنٍ وَمَا تَتْلُو مِنْهُ مِن قُرْآنٍ وَلاَ تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلاَّ کُنَّا عَلَيْکُمْ شُهُودًا إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ وَمَا يَعْزُبُ عَن رَّبِّکَ مِن مِّثْقَالِ ذَرَّةٍ فِي الأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاء وَلاَ أَصْغَرَ مِن ذَلِکَ وَلا أَکْبَرَ إِلاَّ فِي کِتَابٍ مُّبِينٍ) (یونس/61)
 (اي پيغمبر! ) تو به هيچ كاري نمي‌پردازي و چيزي از قرآن نمي‌خواني و (شما اي مؤمنان! ) هيچ كاري نمي‌كنيد، مگر اين كه ما ناظر بر شما هستيم، در همان حال كه شما بدان دست مي‌يازيد و سرگرم انجام آن مي‌باشيد. هيچ‌چيز در زمين و در آسمان از پروردگار تو پنهان نمي‌ماند، چه ذرّه‌اي باشد و چه كوچكتر و چه بزرگتر از آن، (همه ‌اينها) در كتاب واضح و روشني (در نزد پروردگارتان، به نام لوح محفوظ) ثبت و ضبط مي‌گردد 
 به اعتقاد علی(رض) خداوند متعال همه چیز را بوسیله فرشتگان می‌نویسد و می‌فرماید: 
(إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَکْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَکُلَّ شَيْءٍ أحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ) (یس/12)
یعنی: ما خودمان مردگان را زنده مي‌گردانيم و چيزهائي را كه (در دنيا) پيشاپيش فرستاده‌اند و (كارهائي را كه كرده‌اند و همچنين) چيزهائي را كه (در آن) برجاي نهاده‌اند (و كارهائي را كه نكرده‌اند، ثبت و ضبط مي‌كنيم و) مي‌نويسيم. ما همه چيز را در كتاب آشكار (لوح محفوظ) سرشماري مي‌نمائيم و مي‌نگاريم. 
 به اعتقاد او هر چه‌ اتفاق می‌افتد به اراده و قدرت کامل خداوند است که می‌فرماید: 
(أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنظُرُوا کَيْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَکَانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَمَا کَانَ اللَّهُ لِيُعْجِزَهُ مِن شَيْءٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ إِنَّهُ کَانَ عَلِيمًا قَدِيرًا) (فاطر/44)
یعنی: آيا در زمين به گشت و گذار نمي‌پردازند تا ببينند فرجام كار پيشينيان به كجا كشيده ‌است، در حالي كه‌ آنان از اينان قدرت و قوت بيشتري داشته‌اند؟ هيچ چيزي چه در آسمانها و چه در زمين خدا را درمانده و ناتوان نخواهد كرد. چرا كه‌ او بسيار فرزانه و خيلي قدرتمند است.
همچنین خداوند می‌فرماید:
(ذَلِکُمُ اللّهُ رَبُّکُمْ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ خَالِقُ کُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَيْءٍ وَکِيلٌ) (انعام/102).
آن (متّصف به صفات كمال است كه) خدا و پروردگار شما است. جز او خدائي نيست‌ و او آفريننده همه چيز است. پس وي را بايد بپرستيد (و بس‌ ؛ چرا كه تنها او مستحقّ پرستش است) و حافظ و مدبّر همه چيز است. 
عقیده‌ی صحیح و اعتقاد به حقیقت قضاء و قدر چنان در قلب امير مؤمنان جاي گرفته بود كه نتايج بسيار مفيدي در زندگي ايشان ببار آورد و از آيات قرآن به حقيقت نفس (روح، روان) و اصل ماهيّت انساني پي برده و متوجّه شده بود كه حقيقت انسان به دو اصل بر می‌گردد كه عبارتند از:
الف- اصل بعيد(دور) كه همان آفرينش اوليّه‌ از گِل است، آن گاه كه خدا كالبد ظاهري بدن آدم را آفريد و سپس در آن روح را دميد.
ب- اصل قر‌يب (نزديك)، كه‌از نطفه (تخمك مرد و زن) آفريده می‌شود.(4) خداوند متعال مي‌فرمايد: 
(الَّذِي أَحْسَنَ کُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَبَدَأَ خَلْقَ الْإِنسَانِ مِن طِينٍ(7) ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِن سُلَالَةٍ مِّن مَّاءٍ مَّهِينٍ(8) ثُمَّ سَوَّاهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِن رُّوحِهِ وَجَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا مَّا تَشْکُرُونَ(9)) (سجده/7-9).
آن كسي است كه هر چه را آفريد، نيكو آفريد و آفرينش انسان (اوّل) را از گل آغازيد. سپس خداوند ذرّيّه‌او را از عُصاره‌اب (به ظاهر) ضعيف و ناچيزي (به نام مني) آفريد. آن گاه ‌اندامهاي او را تكميل و آراسته كرد و از روح متعلّق به خود (كه سرّي از اسرار است) در او دميد و براي شما گوشها و چشمها و دلها آفريد (تا بشنويد و بنگريد و بفهميد، امّا) شما كمتر شكر (نعمتهاي او) را به جاي مي‌آوريد.
امير مؤمنان علي (رض) بخوبي شناخته بود كه خداوند انسان را با دستانش آفريده و به او قامتي متعادل و ظاهري نيكو و عقل و اندیشه و گويايي و توانايي بخشيده‌ است و آنچه در آسمان و زمين است در اختيار او قرار داده و بر بسياري از مخلوقات برتري داده‌است و با فرستادن پيامبران بر ارزش و مقام او افزوده و شگفت انگيزتر اين كه به او صلاحيّت داده که با پيروي از پيامبر، محبّت و رضاي خداوند نصيب او شود و نعمت‌هاي جاويدان و هميشگي آخرت را به او می‌دهد، خداوند متعال می‌فرمايد:
(مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَکَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا کَانُواْ يَعْمَلُونَ) (نحل/97) 
امير مؤمنان علي (رض) به حقيقت درگيري و مبارزه‌ی بين انسان و شيطان پي برده و می‌فهميد كه‌اين دشمن براي منحرف كردن انسان از جلو، پشت سر، سمت راست و سمت چپ به مقابله با انسان می‌پردازد و با وسوسه‌هاي مداوم همواره تلاش مي‌كند او را به دام گناهان و معاصي بياندازد و نيروهاي شهواني را در او تحريك می‌نمايد؛ بنابراين همواره‌از خداوند می‌خواست كه ‌او را بر دشمنش ابليس ‌ياري دهد؛ به همين صورت همواره در طول زندگي اش با شيطان مقابله می‌كرد و اين واقعيت را در زندگي و سيره‌ي ايشان مطالعه می‌كنيد، علي از داستان آدم و شيطان كه در قرآن آمده ‌آموخته بود كه ‌آدم، اصل بشراست و جوهره‌ي اسلام،