  و  هدفش  رضای  خدا  و  پاداش  روز  رستاخیز  باشد،  خداوند  گناهانش  را  بیامرزد.  وآن  را  بربیماران  مشرف  بمرگ  بخوانید]"‌.  راویان  این  حدیث  را  سست  می‌دانند.

ابن  حبان‌گفته  است  مراد  از  “‌مو‌تاگم‌”  بیماران  مشرف  بمرگ  است  نه  مردگان‌.  و  حدیثی‌كه  امام  احمد  درمسند  خویش  آن  را  ازصفوان  نقل‌كرده  و  این  معنی  را  تائید  می‌كند،‌كه‌گفته  است‌:  بزرگان  می‌گویند:  “‌هرگاه  سوره  یس  را  بوقت  مرگ  برسربیمار  بخوانند  جان‌كندن  را  بر  وی  آسان  می‌سازد”‌.  و  صاحب  “مسند  الفردوس‌”  آن  را  به  ابوالدرداء  و  ابوذر  نسبت  داده  است  كه  گفته‌اند:  “‌پیامبر صلی الله علیه و سلم    گفت‌:" مامن ميت يموت فتقرأ عنده يس إلا هون الله عليه    [‌سوره  یس  را  بر  سر  هر  بیماری  بخوانند  جان  دادن  بر  وی  آسان  خواهد  شد]"‌.

٤-‌باید  همینكه  بیمار  جان  داد،  چشمان  وی  را  برهم  نهاد.  چه  مسلم  روایت‌كرده  است‌ كه  پیامبر صلی الله علیه و سلم    بر  ابوسلمه كه  وفات ‌كرده  بود  وارد  شد  و  دیدكه  چشمانش  باز  است‌،  آنها  را  بر  هم  نهاد  وگفت‌:" إن الروح إذا قبض تبعه البصر   [چون  جان  از  بدن  بیرون  شد  چشم  بدنبال  او  است‌]"‌.

5-باید  روی  مرده  را  پوشاند،  تا  مردم  آن  را  نبینند  و  چهره  دگرگون  شده  وی  در  معرض  دید  مردم  نباشد.  از  حضرت  عایشه  روایت  شده  است‌كه  چون  پیامبر صلی الله علیه و سلم   وفات  یافت‌،  روی  او  را  با  دیبای  راه  راه  یمانی  پوشاندند.  بروایت  بخاری  و  مسلم‌.  به  اجماع  بوسیدن  مرده  جایز است‌.  زیرا  پیامبر صلی الله علیه و سلم   عثمان  بن  مظعون  راكه  مرده  بود،  بوسید  و  ابوبكر  صدیق  نیز  وقتی‌كه  بر  جنازه  پیامبر صلی الله علیه و سلم    حاضر  شد،  میان  دو  چشمان  وی  را  بوسید  وگفت‌:" يا نبياه، يا صفياه.   [ای  پیامبرا  و  ای  پاكا  و  برگزیده  خد  ا  ]"‌.

6-همینكه  مرگ‌كسی  تحقق  پذیرفت‌،  باید  فوراً  سرپرست  وی  جهت  تغسیل  و  تكفین  و  تدفین  نماز  خواندن  بر  او  اقدام‌كند،  مباداكه  جنازه  متعفن‌گردد.  ابوداود  از  حصین  بن  وحوح  روایت‌كرده  است‌كه  طلحه  پسر  براء  بیمارگشت  و  پیامبر صلی الله علیه و سلم    به  عیادت  او  رفت  و  فرمود: " إني لا أرى طلحة إلا قد حدث فيه الموت، فأذنوبي به  وعجلوا، فإنه لا ينبغي لجيفة مسلم أن تحبس بين ظهري أهله  [من  چنان  تشخیص  می‌دهم‌كه  طلحه  مرده  است‌.  پس  به  من  خبردهید  و  شتاب‌كنید،  زیرا  شایسته  نیست‌كه  جنازه مسلمان  در  میان  خانواده‌اش  محبوس  بماند]"‌.

نباید  جنازه  مرده  را  بانتظار فرا  رسیدن‌ كسی  نگاه  داشت‌،  مگر  به  انتظار سرپرست  و  ولی  میت‌ كه  در آن  صورت  اگر گمان  تعفن  و  تغییر حال  جنازه  نرود  اشكال  ندارد.  

احمد  و  ترمذی از  علی بن  ابیطالب  روایت‌كرده‌اند  كه  پیامبر صلی الله علیه و سلم    به  وی‌گفته  است‌:" يا علي: ثلاث لا تؤخرها الصلاة: إذا أتت، والجنازة إذا حضرت، والايم  إذا وجدت كفئا   [ای  علی  سه  چیزرا  بتاخیرمیانداز:  نمازهرگاه  وقتش  فرا  رسید،  جنازه  هروقت  پیش  آمد  (‌باید  فورا  به  خاك  سپرده  شود)‌،  وزن  ومرد  بیوه  هرگاه  همسرمناسب  خود  بیابند]"‌.  

٧-‌بعد  از  مراسم  تكفین  و  تدفین  باید  به  بازپرداخت  دیون  مرده  اقدام  شود.  زیرا احمد  و  ابن  ماجه  و  ترمذی  از  ابوهریره  روایت  كرده‌اندكه  پیامبر صلی الله علیه و سلم    گفت‌: " نفس المؤمن معلقة بدينه حتى يقضى عنه    [‌یعنی‌كارهركس  پس  از مرگش بوامی‌كه  بر  اواست  بستگی  دارد  و  هركسی  درگرو  وام  خود  می‌باشد  تا  تكلیف  وام  او  روشن  نگردد  چشمش  بدنبال  آن  است  و  به  نجات  وهلاك  او  حكم  نمی‌گردد  تا  زمانی  بازپرداخت  شود  ]‌".یا  اینكه  مقصود  اینست  تا  وقتی‌كه  وام  وی  پرداخت  نگردد  نمی‌تواند  به  بهشت  برود.  البته  این  مطلب  درباره‌كسی  است‌كه  پس  ازمرگش  مالی  و  دارائیی  داشته  باشد  و  بازپرداخت  وام  از  آن  ممكن  باشد.  ولی  اگركسی  مالی  نداشته  باشد  و  قصد  بازپرداخت  وام  خود  را  داشته  باشد،  اگر  بمیرد  خداوند  وام  وی  را  بازپرداخت  می‌كند.  همچنین  اگركسی  بدهكار  باشدومالی نیز  داشته  باشد  و  قصد  بازپرداخت  وام  خود  را  نیز  داشته  باشد  و  بمیرد،  ولی  وارثان  او  آن  وام  را  بازپرداخت  نكنند  گناهش  بگردن  بدهكار  نیست  (‌بلكه  بگردن  وارثان  از  می‌باشد)‌.  در  صحیح  بخاری  بروایت  ابوهریره  آمده  است  كه  پیامبر صلی الله علیه و سلم    گفته  است‌:"  من أخذ أموال الناس يريد أداءها أدى الله عنه، ومن أخذها يريد إتلافها أتلفه الله    [هر‌كس  مالی  را  قرض‌كند  وقصد  بازپرداخت  آن  را  داشته  باشد،  اگر  پیش  از  بازپرداخت  آن‌،  بمیرد  خداوند  آن  وام  را  بجای  او  بازپردازد،  و  هركس  بقصد  اتلاف  و  خوردن‌،  مالی  را  قرض‌كند،  اگرپیش  از  بازپرداخت  آن‌،  بمیرد  خداوند  او  را  بنابودی  كشاند  وگناه  وام  بگردنش  می‌ماند]"‌.  احمد  و  ابونعیم  و  بزار  و  طبرانی  از  پیامبر صلی الله علیه و سلم    روایت  كرده‌اند كه فرمود:" يدعى بصاحب الدين يوم القيامة حتى يوقف بين يدي الله عزوجل فيقول: يا ابن آدم فيم أخذت هذا الدين، وفيم ضيعت حقوق الناس؟ فيقول: يا رب إنك تعلم أني أخذته فلم آكل ولم أشرب ولم أضيع، ولكن أتى علي إما حرق وإما سرق، وإما وضيعة، فيقول الله صدق عبدي، وأنا أحق من قضى عنك، فيدعو الله بشئ فيضعه في كفة ميزانه، فترجح حسناته على سيئاته، فيدخل الجنة بفضل رحمته     [‌در  روز  قیامت  بدهكار  فرا  خوانده  می‌شود،  تا  اینكه  در  پیشگاه  خداوند  می‌ایستد  و  خداوند  به  وی  می‌گوید:  ای  فرزند  آدم  این  بدهی  را  در  چه  راهی  متحمل  شده‌ای‌؟  و  در  چه  راهی  حقوق  مردم  را  ضایع‌كرده‌ای‌؟  بنده  جواب  می‌دهد:  ای  پروردگار،  بیگمان  تو  می‌دانی‌كه  من  آن  وام  راگرفته  آن  را  نخورده  و  نیاشامیده  و  تباه  نساخته‌ام‌،  بلكه  دچار  حریق  یا  دزدی  یا  خسارت  و  هزینه‌های  دیگر  شده‌ام‌.  خداوندگوید:  بنده  من  راست‌گفت‌.  و  من  شایسته‌ترین  كس  می‌باشم  كه  وام  او  را  بازپرداخت‌كنم‌.  پس  خداوند  دستور  می‌دهدكه  چیزی  دركفه  ترازوی  اعمال  نیك  وی  بركفه  ترازوی  اعمال  بدش‌،  رجحان  پیدا  می‌كند،  در  نتیجه  بفضل  رحمت  ایزدی  به  بهشت  می‌رود]"‌.  

پیامبر صلی الله علیه و سلم   اباء  داشت  از  اینكه  بر  جنازه  مرده  بدهكار،  نماز  بخواند.  هنگامی‌كه فتوحات  در  زمان  پیامبر صلی الله علیه و سلم    فراوان‌گردید  و  اموال  غنایم  هم  فراوان  شد،  بر  جنازه  مرده  بدهكار  نماز  می‌خواند  و  بدهی  او  را  نیز  بازپرداخت  می‌كرد.

و  در  حدیث  بخاری  آمده  است‌:" أنا أولى بالمؤمنين من أنفسهم، فمن مات وعليه دين، ولم يترك وفاء، فعلينا قضاؤه.ومن ترك ما لا فلورثته    [من  آنقدر  به  مسلمانان  نزدیكم  كه  نزدیكتر  از  خودشان  بخودشان  می‌باشم‌،  پس  هركس  بمیرد  و  بدهی  داشته  باشد،  بدون  اینكه  مالی  بجاگذاشته  باشد  