 كه هر كس كه او را نشناسد يا به او ايمان نداشته باشد با مرگ جاهليت خواهد مرد. با اينكه هيچ راه وطريقي براي معرفتش يا براي خدمت واطاعت ونصرتش وجود ندارد.
 نائب دوم (محمد بن عثمان بن سعيد العمري) از حضرت حسن عسكري نقل مي كند و ميگـويد: من از حضرت عسكري شنيدم كه ميگـويد: (كسي كه بميرد وفرزندم را نشناسد با مرگ جاهليت مرده)[10]. نايب دوم (العمري) با مشككين خيلي تند برخورد كرده وگـفت: مشككين به وجود المهدي مفارق دين ومرتاب ومعاند ودشمن حق مي باشند. ونامه اي بنام المهدي بيرون ساخت كه در آن حمله به كسيكه ايمان به (مهدي) ندارد كرده، و او را به ويل وثبور تهديد كرده.
شيخ عبد الله بن جعفر الحميري القمي وسعد بن عبد الله الاشعري القمي نقش بسزائي در نشر اين نامه ها در ميان شيعيان داشتند.
3- ادعيه وزيارات: شايد ادعيه وزيارات مهمترين عمل تبليغي كه سهم زيادي در ترسيخ نظريه (المهدي محمد بن الحسن العسكري) در ميان شيعيان داشتند، و اين بخاطر نقش مهم وحيوي و مؤثري كه اين ادعيه وزيارات در ترسيخ وتثبيت نظريه (المهدي ابن الحسن) در بين مردم داشته، چون شيعيان بعد از هر نمازي ودر هر مناسبتي به خواندن اين ادعيه وزيارات مخصوصا نزد قبور ائمه اهل البيت مي كنند، اين ادعيه وزيارات متداول بر دو روش مي باشند:
 أ – دعاهاي عام و به (محمد بن الحسن العسكري) محدود نمي باشد، بلكه پيرامون مطلق قائم مهدي مي باشند، مانند دعاي صاحب الامر، ودعا در غيبت امام، واين ادعيه وروايات از امامان پيشين مثل امام باقر وامام صادق يا حضرت كاظم يا حضرت رضا روايت شده اند، واين با عموميتي كه در باره مهدي تناسب دارد ومتوجه هستيم كه اين ادعيه هويت امام مهدي را تحديد نمي كنند، و آن چيزيكه در فصلهاي گـذشته اين كتاب بود، و اين نشانه اي است كه اين ادعيه مستورد از تراث وفرهنگ قديمي شيعه مي باشد، يا مستورد از فرق ديگـر شيعه از قبيل واقفيه كه قائل به مهدويت كاظم بودند مي باشد، شيعيان متأخر وبعضي آخر اين ادعيه را روي (مهدي محمد بن الحسن العسكري) تطبيق كردند. ومن توجه خواننده را به عموميت اين ادعيه و اينكه آنها مهدي بالخصوص را معين نكردند جلب ميكنم[11].
 ب – دعاهاي خاص ومحدود بنام (محمد بن الحسن العسكري) مي باشند مانند دعاهاي ماه مبارك رمضان، يا دعاي افتتاح يا دعاي شروع واختتام روز سيزدهم ماه مبارك، يا دعاي عهد ودعاي ندبه، يا زيارات مختلفه كه براي مراقد اهل البيت درست شده، يا زيارت (سرداب غيبه) در سامراء.. كه مجموع اين ادعيه و زيارات بطور مستقل تأليف شده اند، و مفاهيمشان را از ادعيه عامي كه قبلاً موجود بود اقتباس ميكنند، و فقط نام مهدي روي آن اضافه شده است.
اين ادعيه وزياراتيكه تحديدا نام مهدي را ذكر مي كنند بعد از اينكه نام يكايك ائمه اهل البيت سابقين را مي شمارد، لازم به ياد آوري است كه اين ادعيه وزيارات فاقد سند وتكيه بر ارسال روايت مي كنند، واكثر اين زيارتها صادر از نائب اول عثمان بن سعيد العمري يا نائب دوم محمد بن عثمان، يا نائب سوم الحسين بن روح النوبختي يا از محمد بن جعفر الحميري القمي كه يكي از همدستان العمري در قم بوده، صادر شدند.
سيد ابن طاووس در كتاب (مهج الدعوات) دعاي را نقل مي كند كه مناسب زمان الغيبه مي باشد ومي گـويد: كسي در عالم خواب دعا را به ايشان تعليم كرده![12]
مجلسي از علي بن محمد بن عبد الرحمن البشري نقل مي كند مي گـويد: وارد مسجد صعصعه در كوفه شدم، يكمرتبه مردي را با لباس اهل حجاز كه عمامه اش مانند آنان بود، ديدم، او در حال نشستن بود واين دعارا مي خواند: (اللهم يا ذا المنن السابغه...) بعد از آن او به سجده طولاني رفت، سپس بلند شد وسوار شتر شد ورفت، دوستم به من برگـشت وگـفت: بخدا سوگـند او صاحب الزمان مي باشد[13].
4- عادات و رسوم و داستانهائيكه به (المهدي) مرتبط باشد: بعلاوه ادعيه و زيارات وارده پيرامون مهدي، عادات و رسومي در باره مهدي در جامعه ما وجود دارد، كه از آنها نقش بسازائي در ترسيخ عقيده (مهدي) در ذهنهاي مردم دارند، واين عادات و تقاليد نظريه را به يك عقيده راسخ در اذهان شيعيان تبديل مي كنند. مثلا: قيام و اداي احترام و تحيت و انحنا موقع شنيدن نام (القائم)، چيزيكه عموم شيعيان متدين امروز آن را انجام مي دهند. و آن را از روزهاي دور انجام مي دادند. و اين احساس احترام وخشوع و ترس و احساس به وجود مهدي به فرد شيعي مي دهد. و طوري با آن بر خورد مي كنند كأنه (مهدي) در ميان مردم زنده وحاضر مي باشد.
داستانهايي كه بعضي از علماي شيعه پيرامون مشاهده (مهدي) نقل مي كنند، نقش بسزائي در اين زمينه دارد، داستانهائي كه مجلسي مقدار زيادي از آن را در كتابش (بحار الانوار) در جزء 51 مي سرايد. اين داستانها نقش مهمي در تعزيز وتثبيت نظريه (مهدي) وتحويل آن به يك واقعيت مي كند، مخصوصا اين داستانها از عده اي زهاد وعبّاد وعلماي بارز نقل شده است.
در عراق ودر شهر كوفه مسجد مشهوري وجود دارد كه نامش (مسجد سهله) مي باشد، اين مسجد مشهور به مسجد صاحب الزمان مي باشد. پيرامون اين مسجد نقل شده كسيكه در اين مسجد براي مدت چهل چهار شنبه (چهل هفته) نماز برگـزار كند، رؤيت مهدي برايش حاصل مي شود، اينجا وآنجا در عراق وايران جاهايي هستند كه معروف به (مقامات مهدي) مي باشند (مثل مسجد جمكران در قم) كه گـفته مي شود كه (مهدي) در آن اماكن در حال نماز مشاهده شده است، كه در أثر آن آنجا را به مسجد تبديل كردند، و اين مساجد ومقامات، نقش مهمي در تثبيت نظريه (مهدويت اثني عشريه) داشتند، و فرضيه را تحويل به واقع مادي كرد، كه مردم با آن زندگـي مي كنند وكأنه انگار كه با چشم مي بينند.
چنين ملاحظه مي شود كه تبليغات (المهدي) با همه مراحلش چه نقش مهمي در ترسيخ وتثبيت يك فرضيه وهمي بنام (وجود امام مهدي) و تبديل و تحويل آن به يك حقيقت بديهي كه هيچ شك و جدال نمي توان در آن ذكر كرد داشت!!
 

--------------------------------------------------------------------------------

[1]- الكليني: الكافي، ج1 ص 518، الخصيبي: الهداية الكبري ص 370.

[2]- النعماني: الغيبة ص 20.

[3]- النعماني: الغيبة ص166.

[4]- النعماني: الغيبة ص 157.

[5]- النعماني: الغيبة ص 113.

[6]- الصدوق: اكمال الدين ص 3.

[7]- الكليني: الكافي ج1 ص 336 و338 و346، النعماني: الغيبة ص 80و206و208، الصدوق: اكمال الدين ص 408.

[8]- الصدوق: اكمال الدين، ص 338 و361 و409 و410 و412 و413.

[9]- الصدوق: اكمال الدين ص 412 و413.

[10]- الصدوق: اكمال الدين ص 409.

[11]- ابراهيم بن المحسن الكاشاني: الصحيفة المهدوية ص 97، الشيخ عباس القمي: مفاتيح الجنان ص 588، الشيخ الطبسي: الشيعة والرجعة ص 202، المجلسي: بحار الانوار ج18 ص 439.

[12]- محمد تقي الموسوي الاصفهاني: مكيال المكارم في فوائد الدعاء للقائم، ص 101.

[13]- الكاشاني: الصحيفة المهدوية ص 138.
امامت محمد بن الحنفيه
آن هنگـام كه مختار بن عبيده الثقفي حركت خود را – باز هم با عنوان خونخواهي امام حسين- سامان داد، نامه اي به امام سجاد فرستاد و آمادگـي خود را براي بيعت با او، و اعلام آشكار امامت ايشان نشان داد و پ