هار ركعتيها را دو ركعت نموديد ) گناهي بر شما نيست ، اگر ترسيديد كه كافران بلائي به شما برسانند و به فتنه‌اي گرفتارتان گردانند . بيگمان كافران دشمنان آشكار شمايند .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« إِنْ خِفْتُمْ » : اگر ترسيديد . ذكر خوف براي شرط نيست و بلكه قيد غالبي است و بيانگر واقعيّت اين امر است كه سفر اغلب همراه با ترس و خوف از دشمنان بر اثر كثرت مشركان است و الاّ قصر نماز يك حكم عمومي است و در همه سفرها قابل اجرا است و اختصاص به حالت ترس ندارد . مسأله قصر نماز مذكور در اين آيه ، درست همانند مسأله ( رَبَآئِبُكُمُ اللاّتِي فِي حُجُورِكُمْ ) مذكور در آيه 23 همين سوره است .‏
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:709.txt">آيه  102</a><a class="text" href="w:text:710.txt">آيه  103</a><a class="text" href="w:text:711.txt">آيه  104</a><a class="text" href="w:text:712.txt">آيه  105</a></body></html>آيه  102
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاَةَ فَلْتَقُمْ طَآئِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُواْ أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُواْ فَلْيَكُونُواْ مِن وَرَآئِكُمْ وَلْتَأْتِ طَآئِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّواْ فَلْيُصَلُّواْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُواْ حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُم مَّيْلَةً وَاحِدَةً وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن كَانَ بِكُمْ أَذًى مِّن مَّطَرٍ أَوْ كُنتُم مَّرْضَى أَن تَضَعُواْ أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُواْ حِذْرَكُمْ إِنَّ اللّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَاباً مُّهِيناً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏زماني كه ( تو ، اي پيغمبر ) در ميانشان بودي و نماز ( خوف ) را برايشان بپا داشتي ، دسته‌اي از آنان با تو به نماز ايستند ، و بايد كه اسلحه خود را با خود داشته باشند ، و وقتي كه ( نصف ) نماز را با تو خواندند ( سلام بدهند و به كشيك و نگهباني بپردازند و ) شما را ( از دشمنان ) بپايند و دسته ديگري كه هنوز نماز را نخوانده‌اند ، بيايند و با تو به نماز ايستند و احتياط خود را مراعات و اسلحه خود را داشته باشند . كافران دوست مي‌دارند كاش از اسلحه و كالاهاي خود غافل مي‌شديد و آنان يكباره بر شما تاخت مي‌آوردند ( و غافلگيرتان مي‌كردند و در حين نماز دمار از روزگارتان بر مي‌آوردند ) . اگر از باران ناراحت بوديد يا بيمار بوديد ، گناهي بر شما نخواهد بود كه اسلحه خود را زمين بگذاريد ( ولي باز هم تا آنجا كه ممكن است وسائل سبك دفاعي را از خود دور نكنيد ) و احتياط خويش را بداريد . بيگمان خداوند براي كافران عذاب خواركننده‌اي فراهم ساخته است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لِيَأْخُذُوا » : فاعل اين فعل ، يعني ضمير ( و ) مي‌تواند به نمازگزاران و يا كشيك دهندگان برگردد . « فَإِذا سَجَدُوا » : منظور از سجده در اينجا نماز است . يعني : گروه اوّل يك ركعت را با امام مي‌خوانند و امام پس از اتمام يك ركعت نماز را طول مي‌دهد و اينان يك ركعت ديگر را به تنهائي مي‌خوانند و سلام مي‌دهند و به جبهه جنگ مي‌روند . سپس گروه دوم مي‌آيند و پشت سر امام مي‌ايستند و يك ركعت را با او مي‌خوانند و امام سلام مي‌دهد و آنان بلند مي‌شوند و ركعت ديگري را به تنهائي مي‌خوانند و سلام مي‌دهند . « حِذْر » : احتياط . پرهيز . « فَيَمِيلُونَ » : يورش آورند . « مَيْلَةً » : يورش .‏
 
آيه  46
‏متن آيه : ‏
‏ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلاَقُوا رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏آن كساني كه به يقين ميدانند خداي خويش را ( پس از دوباره زنده شدن ) ملاقات خواهند كرد ، و اين كه ايشان به سوي او باز خواهند گشت ( تا حساب و كتاب پس بدهند و پاداش و پادافره خود را دريافت دارند ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« يَظُنُّونَ » : گمان ميبرند . در اينجا به معني يقين دارند ( نگا : بقره / 249 ، حاقّه / 20 ) . « مُلاقُوا » : ملاقاتكنندگان .‏
 
آيه  103
‏متن آيه : ‏
‏ فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلاَةَ فَاذْكُرُواْ اللّهَ قِيَاماً وَقُعُوداً وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنتُمْ فَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ إِنَّ الصَّلاَةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَّوْقُوتاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏هرگاه نماز را به پايان برديد ، خداي را ايستاده و نشسته و بر پهلوهايتان افتاده ( و در همه حال و احوال ) ياد كنيد ( و حتّي در كشاكش روزگار و گرماگرم كشت و كشتار ، خدا گوئيد و خدا جوئيد ) و هنگامي كه ( ترس و هراسي نماند و ) آرامش خود را باز يافتيد ، نماز را ( به تمام و كمال و در وقت مشخّص ) برپاي داريد . بيگمان نماز بر مؤمنان فرض و داراي اوقات معلوم و معيّن است .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« قِيَاماً » : جمع قائم ، ايستادگان . « قُعُوداً » : جمع قاعد ، نشستگان . « جُنُوب‌ » : جمع جنب ، پهلوها . « إِطْمَأْنَنتُمْ » : اطمينان يافتيد . به حال عادي برگشتيد و آرامش خود را باز يافتيد . « كِتَاباً » : فرض . واجب . « مَوْقُوتاً » : زماندار . داراي وقت معلوم و معيّن .‏
 
آيه  104
‏متن آيه : ‏
‏ وَلاَ تَهِنُواْ فِي ابْتِغَاء الْقَوْمِ إِن تَكُونُواْ تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمونَ وَتَرْجُونَ مِنَ اللّهِ مَا لاَ يَرْجُونَ وَكَانَ اللّهُ عَلِيماً حَكِيماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏در جستجوي قوم ( كافري كه اعلان جنگ نموده و مي‌كوشند از همه سو بر شما تاخت آورند ) سستي مكنيد ( و پيوسته در كمين ايشان باشيد و با آنان برزميد ) . اگر ( از جنگ و جراحات ) درد مي‌كشيد ، آنان هم مثل شما درد مي‌كشند و رنج مي‌برند ،  ( ولي فرق شما و ايشان در اين است كه ) شما چيزي از خدا مي‌خواهيد كه آنان نمي‌خواهند ( و آن رضاي الله و بهشت جاويدان است ) و خداوند آگاه ( از اعمال شما و اعمال آنان ، و ) حكيم است ( و به هر يك از شما و ايشان سزا و جزاي كارتان را مي‌دهد ) .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لا تَهِنُوا » : سست و ضعيف مشويد . از ماده ( وهْن ) .‏
 
آيه  105
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللّهُ وَلاَ تَكُن لِّلْخَآئِنِينَ خَصِيماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
‏ما كتاب ( قرآن را كه مشتمل بر حق و بيانگر هر آن چيزي كه حق است ) به حق بر تو نازل كرده‌ايم تا ( مشعل راه هدايت باشد و بدان ) ميان مردمان طبق آنچه خدا به تو نشان داده است داوري كني ، و مدافع خائنان مباش .‏
 
‏توضيحات : ‏
‏« لِلْخَآئِنِينَ » : از خائنان . به خاطر خائنان . حرف ( لِ ) مي‌تواند به معني ( عَنْ ) باشد همان گونه كه در واژه ( لِلْحَقِّ ) و ( لِلَّذِينَ ) سوره احقاف ، آيه‌هاي 7 و 11 چنين است . يا اين كه لام تعليل بوده و معني چنين شود كه : به خاطر گناهكاران ، دشمن بيگناهان مباش . « خَصِيماً » : مدافع . جانبدار . دشمن .‏
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:714.txt">آيه  106</a><a class="text" href="w:text:715.txt">آيه  107</a><a class="text" href="w:text:716.txt">آيه  108</a><a class="text" href="w:text:717.txt">آي