ان‌ گلي‌ آفريده‌ شد كه‌ آدم‌(ع) از آن‌ آفريده‌ شد...».
آري‌! مريم‌ (علیهاالسلام) قبل‌ از ولادت‌ عيسي‌ بي‌ كسب‌ و كار از سوي‌ حق‌ تعالي‌ روزي ‌پاك‌ بهشتي‌ داده‌ مي‌شد[1] و اين‌ گراميداشت‌ و تجليلي‌ مخصوص‌ برايش‌ بود اما چون‌ عيسي‌(ع) را به‌دنيا آورد، مأمور به‌ تكاندن‌ درخت‌ خرما شد. علما در توجيه‌ اين‌ امر گفته‌اند: مريم‌ قبل‌ از ولادت‌ عيسي‌(ع) تماما مشغول‌ عبادت‌ حق‌ بود اما بعد از ولادت‌، دل‌ وي‌ به‌ دوستي‌ عيسي‌(ع) نيز مشغول‌ شد، از اين‌ جهت‌ به‌ كسب‌ وتلاش‌ در جهت‌ به‌دست ‌آوردن‌ روزي‌ مأمور گشت‌.
علما با اين‌ آيه‌ استدلال‌ كرده‌اند بر اين‌كه‌: هرچند فراهم‌ آمدن‌ رزق‌ حتمي ‌است‌ ولي‌ خداوند(ج)آن‌ را به‌ سعي‌ و تلاش‌ خود انسان‌ وابسته‌ ساخته‌ است‌ زيرا كسب‌ و كار، سنت‌ خداوند متعال‌ در بندگانش‌ مي‌باشد و اين‌ سنت‌ با توكل‌ در تضاد و تعارض‌ نيست‌ زيرا توكل‌ بعد از توسل‌ به‌ اسباب‌ است‌.
 
[1] نگاه‌ كنيد به‌ «آل‌عمران/‌37».	سوره فرقان آيه  71
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَن تَابَ وَعَمِلَ صَالِحاً فَإِنَّهُ يَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مَتَاباً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هر كس‌ توبه‌ كند» و از صدق‌ دل‌ به‌ سوي‌ خدا(ج) باز گردد «و عمل‌ صالح ‌انجام‌ دهد، حقا كه‌ او چنان‌كه‌ بايد و شايد به‌سوي‌ خداوند باز مي‌گردد» يعني: او به‌طور راستين‌ و با قوت‌ تمام‌ به‌سوي‌ خداوند(ج) باز گشته‌ است‌. به‌قولي‌ معني‌ اين‌ است: هر كس‌ به‌ زبان‌ خويش‌ توبه‌ كند اما آن‌ توبه‌ را با عمل‌ خويش‌ ثابت‌ نگرداند پس ‌آن‌ توبه‌ وي‌ به‌ هيچ‌ وجه‌ سودمند نيست‌ بلكه‌ فقط كسي‌ به‌سوي‌ خدا(ج) توبه‌ راستين (نصوح) كرده‌ است‌ كه‌ توبه‌ خويش‌ را با اعمال‌ شايسته‌، ثابت‌ و محقق‌ گردانيده‌ باشد.
	سوره فرقان آيه  72
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَاماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و» بندگان‌ رحمان‌ «كساني‌اند كه‌ گواهي‌ دروغ‌ نمي‌دهند» به‌قولي‌ معني‌ اين ‌است: بندگان‌ رحمان‌ كساني‌اند كه‌ در مجالس‌ باطل‌ حضور نمي‌يابند و آن‌ را مشاهده‌ نمي‌كنند. (زور) دروغ‌ و باطل‌ است‌ و بالاتر از شرك‌ به‌ خداي‌ متعال ‌دروغي‌ نيست‌ زيرا شرك‌ به‌ خداوند(ج) بزرگتر از (زور) است‌. آري‌! حضور در مجالس‌ و محافل‌ بدعت‌ از (زور) است‌ زيرا اين‌ محافل‌ دروغ‌، باطل‌ و عليه‌ دين ‌خدا(ج) است‌.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌اكرم‌ ص فرمودند: «آيا شما را از بزرگترين‌ كباير آگاه‌ نگردانم‌؟ و سه ‌بار اين‌ سخن‌ را تكرار كردند. اصحاب‌ گفتند: چرا، يارسول‌الله! ما را آگاه‌ كنيد. فرمودند: شرك‌ به‌ خداوند، نافرماني‌ والدين‌ و درحالي‌كه‌ تكيه‌ داده‌ بودند، نشستند و آن‌گاه‌ فرمودند: هان‌ آگاه‌ باشيد: و گفتن‌ دروغ‌، آگاه‌ باشيد: و گواهي‌ دروغ‌». پس‌ پيوسته‌ آن‌ را تكرار مي‌كردند تا بدانجا كه‌ اصحاب‌ با خود گفتند: اي‌ كاش‌ رسول‌ خدا ص سكوت‌ كنند. «و چون‌ بر امر لغوي‌ بگذرند، كريمانه‌ مي‌گذرند» يعني: درحالي‌ از برابر آن‌ كار لغو و بيهوده ‌مي‌گذرند كه‌ از آن‌ روگردانند. لغو: هر عمل‌ يا سخن‌ بيهوده‌اي‌ است‌. يعني: كساني‌ كه‌ خود را از درآمدن‌ در امور لغو و بيهوده‌ بركنار نگاهداشته‌ و كرامت‌ نفس‌ خويش‌ را پاس‌ مي‌دارند و با اهل‌ لغو معاشرت‌ و همنشيني‌ نمي‌كنند.
	سوره فرقان آيه  73
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا عَلَيْهَا صُمّاً وَعُمْيَاناً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و» بندگان‌ رحمان‌ «كساني‌اند كه‌ چون‌ آيات‌ پروردگارشان‌ را فرا يادشان ‌آرند» يعني: قرآن‌ را برايشان‌ بخوانند يا آنچه‌ را كه‌ در قرآن‌ از پندها و اندرزها وعبرتهاست‌ به‌ ايشان‌ تذكر دهند «بر آن‌ كور و كر به‌ سجده‌ نمي‌افتند» بلكه‌ با شنوايي ‌و بينايي‌ بر آن‌ به‌ سجده‌ مي‌افتند و از آن‌ آيات‌ بهره‌ مي‌برند.
 
	سوره فرقان آيه  74
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَاماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و» بندگان‌ رحمان‌ «كساني‌ اند كه‌ مي‌گويند: پروردگارا! به‌ ما از همسران‌ و فرزندانمان‌ آن‌ ده‌ كه‌ مايه‌ روشني‌ چشمان‌ ما باشد» يعني: آنان‌ را ـ با توفيق‌ بخشيدن ‌ما و آنان‌ به‌ طاعت‌ خويش‌ ـ براي‌ ما شادي‌بخش‌ و مسرت‌آفرين‌ قرار ده‌. «قره‌العين‌» يعني: خنكي‌ اشك‌ چشم‌ زيرا خنكي‌ اشك‌ چشم‌ دليل‌ شادماني‌ و مسرت‌ است‌ چنان‌كه‌ گرمي‌ اشك‌ دليل‌ بر غم‌ و اندوه‌ مي‌باشد.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌اكرم‌ ص فرمودند: «چون‌ انسان‌ بميرد، عمل‌ وي‌ جز از سه‌ چيز قطع‌ مي‌شود: صدقه‌ جاري‌، عملي‌ سودبخش‌، يا فرزند صالحي‌ كه‌ در حق‌ وي‌ دعا كند». «و ما را پيشواي‌ پرهيزگاران‌ قرار ده‌» يعني: ما را الگويي‌ قرار ده‌ كه‌ پرهيزگاران‌ به‌ ما در كار خير اقتدا كنند.
اين‌ آيه‌ دلالت‌ روشني‌ دارد بر اين‌كه‌ رياست‌ ديني‌ از اموري‌ است‌ كه‌ بايد آن‌ را طلب‌ كرد و در آن‌ راغب‌ بود، نه‌ براي‌ فخركردن‌ به‌ آن‌ بلكه‌ به‌جهت‌ نفع‌ بزرگي‌ كه‌ مردم‌ در رياست‌ وي‌ دارند و براي‌ به‌ دست‌ آوردن‌ اجر عظيمي‌ كه‌ اين‌ رياست‌ دارد.
پس‌ (آيه‌ 74 تا 63) دربرگيرنده‌ نه‌ صفت‌ براي‌ مؤمنان‌ آراسته‌ به‌ خلعت‌ والاي‌ (عبادالرحمن) است‌.
 
سوره فرقان آيه  75
‏متن آيه : ‏
‏ أُوْلَئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُوا وَيُلَقَّوْنَ فِيهَا تَحِيَّةً وَسَلَاماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ گروه‌» موصوف‌ به‌ اوصاف‌ زيباي‌ ذكر شده‌ در فوق‌ «اند كه‌ غرفه‌ را پاداش‌ مي‌يابند» غرفه: يعني‌ درجه‌ رفيع‌، عبارت‌ از بلندترين‌ و بهترين‌ منازل ‌بهشت‌ است‌. پس‌ غرفه‌هاي‌ معلاي‌ بهشت‌ مخصوص‌ آنان‌ است‌ «به‌خاطر صبري‌ كه ‌ورزيده‌اند» بر مشقتهاي‌ تكاليف‌ ديني‌ «و در آنجا با تحيت‌ و سلام‌ روبرو مي‌شوند» يعني: برخي‌ به‌ برخي‌ ديگر درود و شادباش‌ مي‌گويند، پروردگار سبحان‌ نيز به‌سويشان‌ سلام‌ مي‌فرستد و فرشتگان‌ نيز بر آنان‌ سلام‌ و شادباش‌ گفته‌ و برايشان‌ سلامتي‌ از آفات‌ را مي‌خواهند.
 
	سوره فرقان آيه  76
‏متن آيه : ‏
‏ خَالِدِينَ فِيهَا حَسُنَتْ مُسْتَقَرّاً وَمُقَاماً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«جاودانه‌ در آنند» يعني: بدون‌ مرگ‌ و فنا مقيم‌ بهشتند «چه‌ نيكو قرارگاه‌ و چه‌ خوش‌ مقامي‌ است‌» يعني: آن‌ غرفه‌ها چه‌ نيكو قرارگاهي‌ است‌ كه‌ در آن‌ مستقر مي‌شوند و چه‌ خوش‌ اقامتگاهي‌ است‌ كه‌ مقيم‌ آن‌ مي‌گردند. اين‌ در مقابل‌ سخن ‌باري‌تعالي‌ در وصف‌ دوزخ