ون آيه  91
‏متن آيه : ‏
‏ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِن وَلَدٍ وَمَا كَانَ مَعَهُ مِنْ إِلَهٍ إِذاً لَّذَهَبَ كُلُّ إِلَهٍ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«خدا هيچ‌ فرزندي‌ نگرفته‌ است‌» زيرا او از جنس‌ و نوع‌ منزه‌ است‌ و فرزند مرد از جنس‌ خود اوست‌ «و همراه‌ او هيچ‌ معبود ديگري‌ نيست‌ زيرا اگر جز اين‌ بود قطعا هر خدايي‌ آنچه‌ را كه‌ آفريده ‌بود، با خود مي‌برد» يعني: اگر با خداي‌ سبحان‌ خدايان ‌ديگري‌ مي‌بود، يقينا هر خدايي‌ مخلوقاتش‌ را بالاستقلال‌ در حوزه‌ تصرف‌ وحيازت‌ خويش‌ مي‌گرفت‌ و فرمانروايي‌ انحصاري‌ خود را منفردا و به‌تنهايي‌ بر آنان‌ نافذ مي‌ساخت‌، در اين‌ هنگام‌ عرصه‌ فرمانروايي‌ وي‌ از فرمانروايي‌ خداي‌ ديگر جدا مي‌شد و نهايتا بروز توسعه‌ طلبي‌ و كشمكش‌ و قدرت‌ نمايي‌ در ميان‌ آنها اجتناب‌ ناپذير بود «و حتما بعضي‌ از آنان‌ بر بعضي‌ ديگر غالب‌ مي‌آمدند» يعني: خداي‌ قوي‌ بر خداي‌ ضعيف‌ غلبه‌ پيدا كرده‌ آن‌ را سركوب‌ مي‌كرد و ملك‌ وفرمانروايي‌ وي‌ را از او مي‌گرفت‌، همچنان‌كه‌ عادت‌ پادشاهان‌ بني‌آدم‌ است‌ و دراين‌ هنگام‌، ديگر آن‌ خداي‌ ضعيف‌ مغلوب‌، قطعا صلاحيت‌ خدايي‌ را نداشت‌.
پس‌ هرگاه‌ عدم‌ امكان‌ مشاركت‌ در ربوبيت‌، ثابت‌ و محقق‌ شد و اين‌كه‌ جز يك‌ خدا نمي‌تواند به‌ كار ربوبيت‌ و پروردگاري‌ بپردازد، اين‌ حقيقت‌ نيز روشن‌مي‌شود كه‌ آن‌ خداي‌ واحد، همان‌ خداوند(ج) است‌. اين‌ دليل‌ چنان‌كه‌ بر نفي ‌شرك‌ دلالت‌ دارد، بر نفي‌ فرزند از خداي‌ سبحان‌ نيز دلالت‌ دارد زيرا فرزند نيز باپدرش‌ در ملكش‌ كشمكش‌ مي‌كند[2] «منزه‌ است‌ خدا از آنچه‌ وصف‌ مي‌كنند» يعني: منزه‌ است‌ از شريك‌ و فرزند.
 
[2] همين‌ روزهايي‌ كه‌ بنده‌ مشغول‌ ترجمه‌ اين‌ تفسير شريف‌ هستم‌ ، فرزند پادشاه‌ قطر عليه‌ پدرش‌كودتا كرد و او را از ملك‌ و مملكت‌ بيرون‌ انداخت‌ و هم‌ اكنون‌ پدر بينواي‌ وي‌ در غربت‌ و آوارگي‌ به‌سرمي‌برد .	سوره مؤمنون آيه  92
‏متن آيه : ‏
‏ عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«داناي‌ نهان‌ و آشكار است‌» يعني: فقط باري‌تعالي‌ داناي‌ نهان‌ و آشكار است ‌اما غير وي‌ اگر هم‌ آشكار را دانست‌، قطعا نهان‌ و غيب‌ را نمي‌داند «پس‌ برتر است‌» خداوند متعال‌ «از آنچه‌ شريك‌ مي‌آورند» در ملك‌ و فرمانروايي‌ وي‌.
 
سوره مؤمنون آيه  93‏متن آيه : ‏‏ قُل رَّبِّ إِمَّا تُرِيَنِّي مَا يُوعَدُونَ ‏
آيه  94‏متن آيه : ‏‏ رَبِّ فَلَا تَجْعَلْنِي فِي الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ‏ 
‏ترجمه : ‏
و چون‌ حجت‌ بر كافران‌ اقامه‌ شد، اينك‌ باري‌تعالي‌ به‌ پيامبرش‌ چنين‌ خطاب ‌مي‌كند: «بگو: پروردگارا! اگر آنچه‌ را كه‌ به‌ آنان‌ وعده‌ داده‌ شده‌ است‌ به‌ من‌ نشان‌دهي‌» يعني: پروردگارا! اگر چنان‌ باشد كه‌ من‌ را در موقعيتي‌ قرار دهي‌ كه‌ آنچه‌ را از عذاب‌ مرگبار به‌ آنان‌ وعده‌ داده‌اي‌، مشاهده‌ كنم‌؛ «پروردگارا! پس‌ مرا در ميان‌ قوم‌ ستمكار قرار مده‌» يعني: چنانچه‌ به‌ آنان‌ عذاب‌ را نازل‌ كردي‌، مرا از ميانشان‌ خارج‌ كن‌ تا عذاب‌ آنان‌ را از دور ببينم‌ ولي‌ چيزي‌ از آن‌ دامنگير من‌ نشود زيرا من‌ به‌ تو مؤمنم‌ و وعده‌هايت‌ را تصديق‌ مي‌كنم‌. چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ آمده ‌است‌ كه‌ رسول‌ اكرمص دعا مي‌كردند: «وإذا أردت‌ بقوم‌ فتنة‌ فتوفني‌ إليك‌ غيرمفتون‌ :خدايا! هرگاه‌ به‌ قومي‌ فتنه‌اي‌ را اراده‌ داشتي‌ پس‌ مرا به‌سوي‌ خويش ‌درحالي‌ ببر كه‌ به‌ آن‌ فتنه‌ در نيفتاده‌ باشم‌».
 
سوره مؤمنون آيه  95
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِنَّا عَلَى أَن نُّرِيَكَ مَا نَعِدُهُمْ لَقَادِرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و به‌ راستي‌ كه‌ ما تواناييم‌ كه‌ آنچه‌ را به‌ آنان‌ وعده‌ داده‌ايم‌» از عذاب‌ «بر تو بنمايانيم‌» ولي‌ عذاب‌ خويش‌ را از آنان‌ به‌ تأخير مي‌اندازيم‌، بدان‌ جهت‌ كه ‌مي‌دانيم‌ برخي‌ از آنان‌ به‌زودي‌ ايمان‌ خواهند آورد.
 
	سوره مؤمنون آيه  96
‏متن آيه : ‏
‏ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَصِفُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
سپس‌ حق‌ تعالي‌ پيامبرش‌ را به‌سوي‌ نسخه‌اي‌ راهنمايي‌ مي‌كند كه‌ در امر معاشرت‌ با مردم‌ و دعوت‌ آنان‌ به‌ سوي‌ حق‌، اكسير اكبر است‌ پس‌ مي‌فرمايد: «بدي‌ را به‌ شيوه‌اي‌ كه‌» آن‌ شيوه‌ «نيكوتر است‌» از غير آن‌ «دفع‌ كن‌» اين‌ شيوه ‌نيكوتر عبارت‌ است‌ از: گذشت‌، چشم‌پوشي‌ و رويگرداني‌ از بدي‌هايي‌ كه‌ كفار عليه‌ تو انجام‌ مي‌دهند و دادن‌ پاسخ‌ بديهايشان‌ با نيكي‌ و احسان‌ «ما به‌ آنچه‌ وصف‌ مي‌كنند، داناتريم‌» يعني: داناتريم‌ به‌ آنچه‌ كه‌ تو را به‌ آن‌ وصف‌ مي‌كنند، از اوصافي‌ كه‌ تو برخلاف‌ آن‌ هستي‌، يا داناتريم‌ به‌ آنچه‌ كه‌ از شرك‌ و تكذيب ‌وصف‌ مي‌كنند پس‌ به‌ آنها در برابر آن‌ جزا مي‌دهيم‌.
 
	سوره مؤمنون آيه  97
‏متن آيه : ‏
‏ وَقُل رَّبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و بگو: پروردگارا! از همزات‌ شياطين‌ به‌ تو پناه‌ مي‌برم‌» همزات‌ شياطين: وسوسه‌ها، دغدغه‌ افگني‌هايشان‌ و شراره‌هاي‌ خشمي‌ است‌ كه‌ انسان‌ نمي‌تواند خود را در آنها نگهداري‌ كند.
 
	سوره مؤمنون آيه  98
‏متن آيه : ‏
‏ وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَن يَحْضُرُونِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و پروردگارا! از اين‌كه‌ آنها پيش‌ من‌ حاضر شوند به‌ تو پناه‌ مي‌برم‌» زيرا وقتي ‌شياطين‌ نزد انسان‌ حاضر شوند، آنها را جز وسوسه‌افگني‌، برانگيختن‌ به‌ شر و برگرداندن‌ از خير كار ديگري‌ نيست‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ عمروبن‌ شعيب‌(رض) از پدرش‌ و او از جدش‌ آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: رسول‌ خداص كلماتي‌ را به‌ ما تعليم‌ مي‌دادند كه‌ خود ايشان‌ هنگام‌ خواب‌ براي‌ دفع‌ ترس‌ مي‌خواندند: «باسم‌ الله‌ أعوذ بكلمات‌ الله‌ التامة‌ من‌ غضبه‌ وعقابه‌ ومن‌ شر عباده‌ ومن‌ همزات‌ الشياطين‌ وأن ‌يحضرون: به‌نام‌ خدا به‌ كلمات‌ تامه‌ او پناه‌ مي‌برم‌ از خشم‌ وي‌ و عقابش‌ و از شر بندگانش‌ و از وسوسه‌هاي‌ شياطين‌ و از اين‌كه‌ حاضر شوند». نقل‌ است‌ كه ‌عبدالله بن‌عمرو(رض) اين‌ دعا را به‌ كساني‌ از فرزندانش‌ كه‌ به‌ حد بلوغ‌ مي‌رسيدند، تعليم‌ مي‌داد تا آن‌ را در هنگام‌ خوابشان‌ بخوانند و كسي‌ از آنان‌ هم‌ كه‌ كوچك ‌بود و نمي‌توانست‌ اين‌ دعا را حفظ كند، عبدالله آن‌ را مي‌نوشت‌ و بر گردنشان ‌مي‌آويخت‌.
 
	سوره مؤمنون آيه  99
‏متن آيه : ‏
‏ حَتَّى إِذَا جَاء 