اخته‌ و او را آزار و شكنجه‌ دادند «پس‌ چگونه‌ بود عذاب‌ من‌ و هشدارهاي‌ من‌؟» يعني: بشنويد كه‌ عذاب‌ و انذار ما براي‌ آنان‌ چگونه‌ بود: «ما بر آنان‌ بادي‌ صرصر فرستاديم‌» يعني: بادي‌ بسيار سرد. به‌قولي: باد صرصر بادي‌ است‌ كه‌ صداي‌ سخت‌ و هولناكي‌ داشته‌ باشد «در روزي‌ شوم‌ دنباله‌دار» يعني: در روزي‌ كه‌ شومي‌ و ناخجسته‌گي‌ آن‌ پيوسته‌ و مستمر بود و با نحوست‌ خود چنان‌ برآنان‌ استمرار يافت‌ كه‌ تماما هلاك‌شان‌ گردانيد. ابن‌كثير مي‌گويد: «نحوست‌ آن‌ روز بدين‌ جهت‌ مستمر بود كه‌ عذاب‌ دنيوي‌ آنها را به‌ عذاب‌ اخروي‌ پيوست‌ گردانيد». ابن‌عباس‌(رض) مي‌گويد: «اين‌ عذاب‌ در آخرين‌ چهارشنبه‌ ماه‌ نازل‌ شد و كوچك‌ و بزرگ‌ آنان‌ را نابود كرد». مراد اين‌ است‌ كه ‌آن‌ روز، بر كفار قوم‌ عاد نحس‌ و شوم‌ بود، نه‌ بر پيامبرشان‌ و بر مؤمنان‌ پس‌ ذات‌ آن‌ روز نحس‌ نبود بنابراين‌، تشاؤم‌ به‌ عدد (13) و امثال‌ آن‌ از اعداد، شرعا صحيح‌ نيست‌.
 
سوره طه آيه  124
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكاً وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هر كس‌ از ذكر من‌ روبگرداند» يعني‌: هر كس‌ از دين‌ من‌، تلاوت‌ كتاب‌ من‌ وعمل‌ به‌ آنچه‌ كه‌ در آن‌ است‌، دل‌ بگرداند «درحقيقت‌، زندگي‌ تنگ‌ و سختي‌ خواهد داشت‌» يعني‌: بي‌گمان‌ در اين‌ دنيا زندگي‌ تنگ‌ و دشواري‌ خواهد داشت‌ زيرا او از آرامش‌ روان‌ و انشراح‌ صدر بي‌بهره‌ مي‌ماند و هرچند ظاهرا متنعم‌ و در رفاه‌ باشد اما در حقيقت‌ امر، در نگراني‌ و اضطراب‌ و حيرت‌ به‌سر مي‌برد. در روايتي ‌آمده‌ است‌ كه‌ مراد از «زندگي‌ تنگ‌ و سخت‌»، عذاب ‌كردن‌ كافر در قبرش مي‌باشد «و روز قيامت‌ او را نابينا محشور مي‌كنيم‌» يعني‌: او را درحالي‌ حشر مي‌كنيم‌ كه‌ بينايي‌ چشمانش‌ از وي‌ سلب‌ شده‌ است‌. به‌قولي‌: مراد نابينايي‌ وي‌ از ديدن‌ حجت‌، يعني‌ نابينايي‌ قلب‌ است‌.
 
سوره قمر آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ تَنزِعُ النَّاسَ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ مُّنقَعِرٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
آن‌ باد صرصر چنان‌ باد سختي‌ بود «كه‌ مردم‌ را از جا مي‌كند» يعني: آنان‌ را از زير پايشان‌ همچون‌ بر كندن‌ درخت‌ خرما از بن‌ و ريشه‌، از جا مي‌كند. مجاهد مي‌گويد: «باد صرصر آنها را از زمين‌ بر مي‌كند و بر سرهايشان‌ محكم‌ بر زمين ‌مي‌كوفت‌ چنان‌ كه‌ گردنهايشان‌ خرد گشته‌ و سرهايشان‌ از بدنهايشان‌ جدا مي‌شد». به‌قولي‌ معني‌ اين‌ است: آن‌ باد صرصر مردم‌ را از خانه‌هايشان‌ بيرون‌ مي‌كشيد و از زمين‌ بر مي‌كند «گويي‌ آنان‌ تنه‌هاي‌ درختان‌ خرماي‌ از ريشه‌ بركنده‌اي‌ بودند» خداوند متعال‌ آنان‌ را در درازي‌ قد و قامت‌شان‌ ـ آن‌گاه‌ كه‌ باد آنها را از جا برمي‌كند و بر روهايشان‌ بر زمين‌ مي‌كوبيد ـ به‌ درختان‌ خرمايي‌ تشبيه‌ كرده‌ كه‌ بر زمين‌ مي‌افتند درحالي‌كه‌ سر ندارند. منقعر: يعني‌ كنده‌ شده‌ از ريشه‌ خويش‌.
 
سوره قمر آيه  21‏متن آيه : ‏‏ فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِي وَنُذُرِ ‏
آيه  22‏متن آيه : ‏‏ وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِن مُّدَّكِرٍ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ چگونه‌ بود عذاب‌ من‌ و هشدارهاي‌ من‌؟» تكرار اين‌ عبارت‌ براي‌ تهويل‌ و افگندن‌ بيم‌ و هراس‌ در دلهاست‌ «و قطعا قرآن‌ را براي‌ پند آموزي‌ آسان‌ كرده‌ايم‌ پس‌آيا هيچ‌ پندپذيري‌ هست‌؟» تكرار اين‌ عبارت‌ نيز چنان‌كه‌ گفتيم‌، براي‌ تجديد تنبيه‌ و توجه‌ دادن‌ به‌ آنهاست‌. مفسران‌ براي‌ (للذكر) همچون‌ آيه‌ (17) دو معني‌ بيان ‌كرده‌اند؛ يكي‌ «پندپذيري‌» كه‌ اين‌ معني‌ به‌ مقام‌ و سياق‌ مناسب‌تر است‌ و ديگري ‌«حفظ» و يادگيري‌. چنان‌كه‌ روايت‌ شده‌ است: «هيچ‌ كتابي‌ از كتابهاي‌ الهي ‌همانند قرآن‌ از اول‌ تا آخر حفظ شده‌ نبوده‌ است‌».
 
سوره قمر آيه  23
‏متن آيه : ‏
‏ كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِالنُّذُرِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«قوم‌ ثمود هشداردهندگان‌ را تكذيب‌ كردند» يعني: قوم‌ ثمود پيامبراني‌ را كه‌ به‌سويشان‌ فرستاده‌ شده‌ بودند، تكذيب‌ كردند. يا معني‌ اين‌ است: آنان‌ پيامبرشان‌ صالح‌(ع) را دروغزن‌ شمردند و به‌ صيغه‌ جمع‌ ذكر شد زيرا هر كس‌ يكي‌ از انبيا (ع)را تكذيب‌ كند، در حقيقت‌ ساير آنان‌ را نيز تكذيب‌ كرده‌ است‌ چه‌ پيامبران(ع) همه‌ در دعوت‌ به‌ سوي‌ اصول‌ و كليات‌ شرايع‌ الهي‌، اتفاق‌ و هماهنگي‌ كاملي‌ داشته‌اند.
 
	سوره قمر آيه  24
‏متن آيه : ‏
‏ فَقَالُوا أَبَشَراً مِّنَّا وَاحِداً نَّتَّبِعُهُ إِنَّا إِذاً لَّفِي ضَلَالٍ وَسُعُرٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و گفتند» قوم‌ صالح‌(ع) «آيا تنها بشري‌ از خودمان‌ را پيروي‌ كنيم‌؟» يعني: چگونه‌ بشري‌ را پيروي‌ كنيم‌ كه‌ از جنس‌ خود ماست‌ و به‌علاوه‌ او تك‌ و تنهاست‌ و بر دعوت‌ خود هيچ‌ پيروي‌ ندارد؟ «در اين‌ صورت‌ ما واقعا در گمراهي‌ خواهيم ‌بود» يعني: اگر ما از او پيروي‌ كنيم‌، در اين‌ صورت‌، دور از حق‌ و در اشتباه‌ خواهيم‌ بود «و در سعر» يعني: در آن‌ صورت‌، ما در عذاب‌ و رنج‌ و سختي‌ خواهيم‌ بود. به‌قولي: مراد از (سعر) در اينجا ديوانه‌گي‌ است‌، يعني‌ در صورت ‌پيروي‌ از صالح‌(ع)، ما در ديوانه‌گي‌ خواهيم‌ بود.
 
	سوره قمر آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ أَأُلْقِيَ الذِّكْرُ عَلَيْهِ مِن بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ أَشِرٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا از ميان‌ همه‌ ما ذكر بر او فرود آمده‌ است‌» يعني: چگونه‌ او از ميان‌ همه‌ ما به‌وحي‌ و نبوت‌ مخصوص‌ گردانيده‌ شده‌ در حالي‌كه‌ در ميان‌ ما كساني‌ هستند كه‌ از او به‌ اين‌ كار سزاوارترند «نه‌ بلكه‌ او دروغگويي‌ خودپسند است‌» يعني: او دروغگويي‌ است‌ از حد متجاوز. اشر: نشاط و شادماني‌، يا ناز و تكبر و غرور است‌.
 
	سوره قمر آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ سَيَعْلَمُونَ غَداً مَّنِ الْكَذَّابُ الْأَشِرُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«به‌ زودي‌ فردا خواهند دانست‌ كه‌ دروغگوي‌ گستاخ‌ كيست‌» آيا صالح‌(ع) است‌ يا آنان‌؟ مراد از فردا؛ وقت‌ فرود آمدن‌ عذاب‌ بر آنان‌ در دنيا، يا روز قيامت‌ است‌.
	سوره قمر آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّا مُرْسِلُو النَّاقَةِ فِتْنَةً لَّهُمْ فَارْتَقِبْهُمْ وَاصْطَبِرْ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ ما فرستنده‌ ماده‌ شتر هستيم‌» يعني: بيرون‌آورنده‌ آن‌ از درون‌ صخره‌ هستيم‌؛ همان‌گونه‌ كه‌ آنان‌ پيشنهاد كرده‌اند. روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ صالح‌(ع) دو ركعت‌ نماز گزارد و دعا كرد آن‌گاه‌ صخره‌اي‌ كه‌ قوم‌ وي‌ تعيين‌ كرده‌ بودند شكافته ‌شد و كوهان‌ شتر از آن‌ پديدار گشت‌ و شتر بزرگ‌ و عظيم‌الجثه‌اي‌ از آن‌ بي