 نموديد. نحل: 91
و ميفرمايد: ای مؤمنان به عهدها وفا نمائيد. مائده: 1
و ميفرمايد: ای مسلمانان چرا آنچه را که نمی کنيد می گوييد. بسيار ناپسنديده شد نزد خدا که چيزی را انجام نمی دهيد، بگوييد. صف: 2 – 3 

689- عن أبي هريرة رضي اللَّه عنه، أن رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « آيَةُ المُنَافِقِ ثَلاثٌ: إذا حَدَّث كَذب، وإذا وَعدَ أخلَف، وإذا اؤْتُمِنِ خَانَ » متفقٌ عليه.
   زاد في روايةٍ لمسلم: « وإنْ صَامَ وصَلَّى وَزَعَمَ أَنَّهُ مسلِمٌ » .

689- از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که:
رسول الله صلی الله عليه وسلم  فرمود: نشانهء منافق سه چيز است: 
چون سخن راند، دروغ گويد.
و چون وعده کند، مخالفت نمايد.
و چون امين شمرده شود، خيانت کند.
و در روايتی مسلم افزوده شده که: هر چند نماز گزارده و روزه گيرد و گمان کند که او مسلمان است.

690- وعن عبدِ اللَّهِ بن عمرو بن العاص رضي اللَّه عنهما، أنَّ رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « أرْبع مِنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقاً خَالِصا. ومنْ كَانَتْ فِيه خَصلَةٌ مِنْهُنَّ كانَتْ فِيهِ خَصْلَة مِن النِّفاقِ حَتَّى يَدَعَهَا: إذا اؤُتُمِنَ خَان، وإذَا حدَّثَ كذَب، وَإذا عَاهَدَ غَدَر، وَإذا خَاصَم فَجَرَ » متفقُ عليه.

690- از عبد الله بن عمرو بن العاص رضی الله عنهما روايت شده که:
رسول الله صلی الله عليه وسلم  فرمود: چهار خصلت است که هرگاه در يک فرد جمع شود، او منافق خالص است و آنکه در او صفتی از اين اوصاف باشد، در او صفتی از نفاق موجود است؛ تا آن را ترک کند:
چون امين شمرده شود، خيانت کند.
و چون سخن راند، دروغ گويد.
و چون عهد و پيمان کند، فريب بازی نمايد.
و چون دعوا کند دشنام دهد.

691- وعن جابرٍ رضي اللَّه عنه قال: قال لي النبي صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « لو قدْ جاءَ مالُ الْبَحْرَيْن أعْطَيْتُكَ هكَذا وهكذا وَهَكَذا » فَلَمْ يَجيءْ مالُ الْبحْرَيْنِ حَتَّى قُبِضَ النبيُّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، فَلَمَّا جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْن أَمَرَ أبُو بَكْرٍ رضي اللَّه عنه فَنَادى: مَنْ كَانَ لَهُ عنْدَ رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم عِدَةٌ أوْ دَيْنٌ فَلْيَأْتِنَا. فَأتَيتُهُ وقُلْتُ لَهُ: إنَّ النبي صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال لي كَذَا، فَحثَى لي حَثْيَةً ، فَعدَدْتُها، فَإذا هِي خَمْسُمِائَةٍ، فقال لي: خُذْ مثْلَيْهَا. متفقٌ عليه.

691- از جابر رضی الله عنه روايت است که:
پيامبر صلی الله عليه وسلم برايم فرمود: اگر حتماً مال بحرين آمد، برايت اينقدر و اينقدر و اينقدر می دهم، مال بحرين نيامد تا اينکه رسول الله صلی الله عليه وسلم  وفات يافت. چون مال بحرين آمد، ابوبکر رضی الله عنه امر نمود و اعلان کرد، هر کسی که وام يا پيمانی از پيامبر صلی الله عليه وسلم طلبگار است، نزد ما بيايد، و من نزد او آمده و گفتم: که پيامبر صلی الله عليه وسلم برايم چنين و چنان گفت.
او برايم دو کف داد، و من آن را شمرده ديدم که پانصد است، و به من گفت که دو برابر آن را بردار.

قال الله تعالی: {إِنَّ اللّهَ لاَ يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ}  الرعد: ١١
و قال تعالی: { وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَاثاً} النحل: ٩٢
و قال تعالی: {وَلَا يَكُونُوا كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ} الحديد: ١٦
و قال تعالی: { فَمَا رَعَوْهَا حَقَّ رِعَايَتِهَا} الحديد: ٢٧

خداوند می فرمايد: همانا خداوند وضع گروهی را تا خود شان عوض نکنند، عوض نمی کند. رعد: 11
و ميفرمايد: و نباشيد چون زنيکه گسست رشتهء خود را بعد از استواری پاره پاره ساخته. نحل: 92
و ميفرمايد: و نباشيد مانند آنانکه داده شده اند کتاب قبل ازين، پس درازگشت بر آنان مدت و دلهای شان سخت شد. حديد: 16
و هم می فرمايد: پس آنرا طوريکه لازم بود، مرعی نداشتند. حديد: 27

692- وعن عبد اللَّه بن عمرو بن العاص رضي اللَّه عنهما قال: قال لي رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: يا عبْدَ اللَّه، لا تَكُنْ مِثل فُلان، كَانَ يقُوم اللَّيْلَ فَترَك قيَامَ اللَّيْل » متفقٌ عليه.

692- از عبد الله بن عمرو بن العاص رضی الله عنهما روايت شده که:
 رسول الله صلی الله عليه وسلم  فرمود: ای عبد الله! مانند فلانی مباش که نماز تهجد را برپا می داشت، و بعد آن را ترک نمود.

قال الله تعالی: {وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ} الحجر: ٨٨
و قال تعالی: {وَلَوْ كُنتَ فَظّاً غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ} آل عمران: ١٥٩

خداوند می فرمايد: و بازوی خود را برای مسلمانان پهن کن. حجر: 88
و ميفرمايد: و اگر درشت خو، سخت دل می شدی، پراکنده می شدند از اطراف تو. آل عمران: 159

693- عَنْ عدِيِّ بن حَاتمٍ رضي اللَّه عنه قال: قال رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ فَمَنْ لَمْ يجدْ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ » متفقٌ عليه.

693- از عدی بن حاتم رضی الله عنه روايت شده که:
رسول الله صلی الله عليه وسلم  فرمود: بپرهيزيد از جهنم هر چند به نيم دانهء خرما باشد و کسيکه نيابد، پس بسنده است او را گفتاری نيکو.

694- وعن أبي هريرة رضي اللَّه عنه أن النبي صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: والكلِمةُ الطَّيِّبَةُ صدَقَةٌ » متفقٌ عليه. وهو بعض حديث تقدم بطولِه.

694- از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که:
پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: و سخن نيکو گفتن صدقه است.

695- وعن أبي ذَرٍّ رضي اللَّه عنه قال: قال لي رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « لا تحْقِرَنَّ مِنَ المعْرُوفِ شَيْئا، وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أخَاكَ بِوَجْهٍ طَلِيقٍ » رواه مسلم.

695- از ابو ذر رضی الله عنه روايت است که:
رسول الله صلی الله عليه وسلم  برايم فرمود: از کار نيکو هيچ چيزی را حقير مشماريد، هر چند اينکه با برادر خويش با چهرهء گشاده روبرو شويد.

696- عن أنس رضي اللَّه عنه أن النبي صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم كانَ إذا تَكَلّم بِكلِمَةٍ أعَادها ثَلاثاً حَتَّى تُفْهَم عَنه، وإذا أتَى عَلى قَوْمٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ سَلَّمَ علَيْهِمْ ثَلاثا. رواه البخاري.

696- از انس رضی الله عنه روايت شده که:
پيامبر صلی الله عليه وسلم چون سخنی را می گفتند، آن را سه بار تکرار می کردند، تا سخن شان فهميده شود. و چون نزد گروهی می آمدند و بر آنها سلام می کردند، سه بار سلام می نمودند.
ش: حديث افاده می کند که شخص بايد برای مخاطب خويش سخن خود را روشن نمايد تا وی درست آن را بفهمد و اينکه سه با سلام می فرمود چند دليل دارد:
خطابی رحمه الله می گويد: که سه بار سلام کردن بواسطهء آن بوده که مردم زياد بوده اند و در اول و ميان و آخر شان سه بار سلام نموده است تا سلام آنحضرت صلی الله عليه وسلم را درست درک کنند.
يا اينکه مراد از سه سلام يک سلام