سماني‌ سابق‌ كه‌ منسوخ‌ نگرديده‌ است، مكلف‌ هستند به‌شرط آن‌ كه‌ درقرآن‌ يا سنت‌ صحيح، از آن‌ امور بر وجه‌ تأييد و اثبات‌ آنها ذكري‌ رفته‌ باشد «وفرقان‌ را نازل‌ كرد» فرقان‌: قرآن‌ كريم‌ است‌. يعني‌ كتابي‌ كه‌ در مورد حقيقت‌ امرعيسي‌(ع) و غير آن‌ از امور، جداكننده‌ حق‌ از باطل‌ مي‌باشد «كساني‌ كه‌ به‌ آيات‌ خداكفر ورزيدند، بي‌ترديد عذابي‌ سخت‌ در پيش‌ دارند و خداوند غالب» و «صاحب‌انتقام» سخت‌ و بزرگي‌ «است» براي‌ آنان‌ كه‌ آيات‌ او را تكذيب‌ و پيامبرانش‌ را انكار مي‌كنند. نقمت‌: مجازات‌ است‌. مردم‌ مي‌گويند: «فلاني‌ از فلاني‌ انتقام‌گرفت»؛ آن‌گاه‌ كه‌ به‌سبب‌ جرم‌ سابقش، او را به‌ كيفر برساند.
سوره آل عمران آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ إِنَّ اللّهَ لاَ يَخْفَىَ عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاء ‏
 
‏ترجمه : ‏
«هرآينه‌ هيچ‌ چيز بر خدا پوشيده‌ نمي‌ماند، نه‌ در زمين‌ و نه‌ در آسمان» و از جمله‌آنچه‌ كه‌ بر وي‌ پوشيده‌ نمي‌ماند، ايمان‌ مؤمنان‌ و كفر كافران‌ است‌. آسمان‌ وزمين‌ را مخصوصا ياد كرد زيرا حس‌ بشري‌ از محدوده‌ آنها به‌ عوالم‌ ديگر فراترنمي‌رود.
 
سوره آل عمران آيه  6
‏متن آيه : ‏
‏ هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاءُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اوست‌ كسي‌ كه‌ شما را آن‌گونه‌ كه‌ مي‌خواهد در رحمها صورتگري‌ مي‌كند» از پسر ودختر، زيبا و زشت، سياه‌ و سفيد، بلند و كوتاه، و نيز شكل‌دادن‌ به‌ اعضا؛ اعم‌ ازچشم‌ و گوش‌ و بيني‌ و غير آن‌ از اندامها و همين‌ گونه، آفرينش‌ طبايع، اخلاقيات، حامل‌هاي‌ وراثتي‌ و غيره‌ «هيچ‌ معبودي‌ جز آن‌ تواناي‌ حكيم‌ نيست» كه‌ در ملكش‌غالب‌ و در آفرينش‌ و صنعش، صاحب‌ حكمت‌ است‌.

 سوره آل عمران آيه  7
‏متن آيه : ‏
‏ هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ في قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الألْبَابِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اوست‌ كسي‌ كه‌ كتاب» قرآن‌ «را بر تو نازل‌ كرد كه‌ بخشي‌ از آن‌ آيات‌ محكم‌است» محكم‌: آيه‌اي‌ است‌ كه‌ به‌سبب‌ وضوح‌ و روشني‌اش‌ احتمال‌ بيش‌ از يك‌ وجه‌ تفسيري‌ را ندارد، لذا صرف‌ توجه‌ به‌ آن، مفيد فهم‌ معني‌ مورد نظر از آن‌ مي‌باشد، پس‌ در آن‌ امكان‌ تغيير و تحريف‌ از معني‌ و وجه‌ حقيقي‌ آن‌ وجود ندارد«آنها ام‌الكتاب‌ اند» يعني‌: آيات‌ محكم، اصل‌ و اساس‌ قرآنند كه‌ مبنا و تكيه‌گاه‌آن‌ قرار مي‌گيرند پس‌ هرآنچه‌ كه‌ به ‌ظاهر با آيات‌ محكم‌ مخالف‌ باشد، به‌ سوي‌آنها برگردانده‌ مي‌شود تا وجه‌ و معني‌ حقيقي‌ آن‌ دانسته‌ شود. ابن‌كثير مي‌گويد:«آيات‌ محكم‌؛ حجت‌ پروردگار، پناهگاه‌ بندگان‌ و دفع‌كننده‌ دشمنانند كه‌ هرگزاز آن‌ معاني‌اي‌ كه‌ براي‌ آنها وضع‌ شده‌اند، قابل‌ تحريف‌ و تغيير نمي‌باشند». «وبخش‌ ديگر متشابهات‌ است» متشابه‌: آيه‌اي‌ است‌ كه‌ امكان‌ دگرگون‌ ساختن‌ وتحريف‌ و تأويل‌ در معني‌ آن‌ وجود دارد و اين‌ تشابه، يا از خفا و عدم‌ واضح‌بودن‌ معني‌ مراد، يا وجود احتمالات‌ متعدد در آن‌ و يا تردد در ميان‌ چند وجه‌تفسيري‌ ناشي‌ مي‌شود، همچون‌ حروف‌ مقطعه‌ اوايل‌ برخي‌ از سوره‌ها. قرطبي‌مي‌گويد: «متشابه‌ چيزي‌ است‌ كه‌ خداوند(ج) علم‌ آن‌ را به‌ خودش‌ منحصرگردانيده‌ و كسي‌ از مخلوقاتش‌ را بر آن‌ آگاه‌ نساخته‌ است، همچون‌ وقت‌ برپايي‌قيامت‌ و مانند آن‌ از امور غيب».
علت‌ وجود آيات‌ متشابه‌ در قرآن‌ كريم‌ ـ با علم‌ به‌ اين‌ كه‌ قرآن‌ به‌ عنوان‌هدايتگر مردم‌ نازل‌ شده‌ ـ همانا متمايز ساختن‌ مؤمنان‌ راستين‌ از افراد سست‌ ايمان‌و روشن‌ ساختن‌ فضيلت‌ راسخان‌ در علم، يعني‌ كساني‌است‌ كه‌ در آيات‌ الهي‌انديشه، تدقيق‌ و پژوهش‌ مي‌كنند و از كژروي‌ در قرآن‌ مي‌پرهيزند.
«اما آنان‌ كه‌ در دلهايشان‌ زيغ‌ است» زيغ‌: ميل‌ و انحراف‌ از حق‌ است‌. آري‌! آنان‌ «براي‌ فتنه‌جويي» يعني‌: فتنه‌انگيزي‌ و گمراه‌ كردن‌ مردم‌ در دينشان‌ و پوشانيدن‌ حقيقت‌ بر آنان‌ «و در طلب‌ تأويل‌ آن» يعني‌: طلب‌ تأويل‌ آيات‌ متشابه‌ بر وجهي‌ كه‌ دلخواهشان‌ و موافق‌ با مذاهب‌ فاسدشان‌ است‌ «از متشابه‌ آن‌ پيروي ‌مي‌كنند» يعني‌: به‌ متشابهات‌ قرآن‌ چنگ‌ مي‌زنند و به‌وسيله‌ آنها در مؤمنان‌ شك‌و ترديد بر انگيخته‌ و آن‌ متشابهات‌ را در بدعتي‌ كه‌ برآن‌ قراردارند، دليل‌ وتكيه‌گاه‌ خويش‌ مي‌گردانند «حال‌ آن‌ كه‌ تأويل‌ آن» آيات‌ متشابه‌ «را جز خداوند و راسخان‌ در علم‌ نمي‌دانند» يعني‌: راسخان‌ و ريشه‌داران‌ در علم‌ نيز، تأويل‌متشابهات‌ را مي‌دانند، در حالي‌كه‌: «مي‌گويند: به‌ آن‌ ايمان‌ آورديم» يعني‌: به‌ همه‌قرآن‌ ـ اعم‌ از محكم‌ و متشابه‌ آن‌ ـ ايمان‌ آورديم‌ «همه‌ از جانب‌ پروردگار ما است» يعني‌: از آنجا كه‌ همه‌ قرآن‌ از بارگاه‌ پروردگار متعال‌ است، پس‌ اختلافي‌در آن‌ نيست‌ بنابراين، ما به‌ همه‌ آن‌ ايمان‌ داشته، متشابه‌ آن‌ را كه‌ احتمالات‌ متعددي‌ دارد، به‌سوي‌ محكم‌ آن‌ كه‌ احتمالي‌ جز حق‌ را ندارد، برمي‌گردانيم‌ وارجاع‌ مي‌دهيم‌ و بدين‌وسيله‌ است‌ كه‌ معني‌ مراد از متشابه‌ نيز بر ما روشن‌ مي‌شود. ابن‌عباس‌(رض)  مي‌گويد: «من‌ از كساني‌ هستم‌ كه‌ تأويل‌ متشابهات‌ را مي‌دانند». سخن‌ ابن‌ عباس‌(رض) عين‌ حقيقت‌ است‌ زيرا در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌خدا «در حق‌ وي‌ چنين‌ دعا كردند: «اللهم فقهه في الدين وعلمه التأويل‌: خدايا! او را در دين‌ فقيه‌ و دانا كن‌ و تأويل‌ را به‌ او بياموز».
به‌ قولي‌ديگر، معناي‌: ﴿ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ َيقُولُونَ ..﴾  اين‌است‌: تأويل‌ متشابه‌ را جز خدا(ج) هيچ‌ كس‌ ديگر، حتي‌ راسخان‌ و ثابت‌قدمان‌ درعلم‌ هم‌ نمي‌دانند. بنابراين‌ قول، در قرائت، بر كلمه‌ «الله» وقف‌ مي‌شود و در اين‌صورت، عبارت‌: ﴿وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْم...﴾ جمله‌ مستأنفه‌ مستقلي‌ است‌ كه‌ معني‌ آن‌چنين‌ مي‌شود: «راسخان‌ در علم‌ مي‌گويند: ايمان‌ آورديم‌ به‌ اين‌ كه‌ متشابه‌ ازبارگاه‌ خداوند(ج) است‌ و ما معني‌ و تأويل‌ آن‌ را نمي‌د