يوه‌ پنهاني‌ است‌ چنان‌ كه‌ گفته‌ مي‌شود: «أوحي‌ له‌ وإليه‌ و وحي‌ له‌ و إليه: يعني‌ با او پنهاني‌ سخن‌ گفت‌ و به‌ سويش‌ الهام‌ كرد».
 
سوره زلزلة آيه  6

‏متن آيه : ‏

‏ يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتاً لِّيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«آن‌ روز مردم‌ بر احوال‌ پراكنده‌ برآيند» يعني: مردم‌ در روز قيامت‌ بر احوال ‌مختلف‌ و پراكنده‌اي‌ از گورهاي‌ خود به‌سوي‌ موقف‌ حساب‌ بيرون‌ مي‌آيند؛ برخي ‌از آنان‌ ايمن‌ و مطمئنند و برخي‌ ترسناك‌، برخي‌ به‌ رنگ‌ اهل‌ بهشت‌اند كه‌ رنگ ‌سپيد است‌ و برخي‌ به‌رنگ‌ اهل‌ دوزخ‌ كه‌ رنگ‌ سياه ‌است‌، برخي‌ به‌ سمت‌ راست ‌باز مي‌گردند و برخي‌ به‌ سمت‌ چپ‌ چنان‌ كه‌ در اديان‌ و اعمال‌ خويش‌ نيز متفرق‌اند. اما ابن‌كثير در تفسير آن‌ مي‌گويد: «مردم‌ از موقف‌ حساب‌ گروه‌گروه ‌بازمي‌گردند». يعني: در حالي‌ كه‌ به‌ انواع‌ و اصناف‌ مختلفي‌ تقسيم‌ شده‌اند، از شقي‌ گرفته‌ تا سعيد و از بهشتي‌ تا دوزخي‌. آري‌! بازمي‌گردند: «تا اعمالشان‌ به‌آنان‌ نشان‌ داده ‌شود» يعني: تا خداوند(ج) اعمالشان‌ را به‌ آنان‌ ارائه‌ نمايد و بگويد: اينك‌ اين‌ شما و اين‌ هم‌ اعمالتان‌. يا معني‌ اين‌ است: تا خداوند(ج) جزا و نتيجه ‌اعمالشان‌ را به‌ آنان‌ نشان‌ دهد.
 
	سوره أنبياء آيه  111
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِنْ أَدْرِي لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ لَّكُمْ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و نمي‌دانم‌؛ شايد آن‌ براي‌ شما آزمايشي‌ باشد» يعني: نمي‌دانم‌؛ شايد به ‌تأخير انداختن‌ اين‌ وعده‌، براي‌ شما ابتلا و آزمايشي‌ باشد تا در عينيت‌ آشكار شود كه‌ چگونه‌ عمل‌ مي‌كنيد، آيا همچنان‌ رهرو راه‌ عناد و گمراهي‌ باقي ‌مي‌مانيد، يا كه‌ از اين‌ كژراهه‌ برمي‌گرديد «و» نمي‌ دانم‌؛ شايد به‌ تأخير انداختن ‌اين‌ وعده‌ «بهره‌منديي‌ باشد» براي‌ شما «تا مدتي‌» يعني: تا وقت‌ مقرري‌ كه ‌حكمت‌ حق‌ تعالي‌ اقتضا كرده‌ است‌.
 
	سوره زلزلة آيه  7

‏متن آيه : ‏

‏ فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«پس‌ هر كس» در دنيا «همسنگ‌ ذره‌اي‌ از عمل‌ خير عمل‌ كرده ‌باشد، آن‌ را» در روز قيامت‌ در نامه‌ اعمال‌ خويش‌ «مي‌بيند» و بدان‌ شادمان‌ و مسرور مي‌شود. يا آن‌ عمل‌ را بعينه‌ مي‌بيند كه‌ بر وي‌ عرضه‌ شده‌است‌.
	سوره زلزلة آيه  8

‏متن آيه : ‏
‏ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ ‏

‏ترجمه : ‏
«و» همچنين‌ «هر كس» در دنيا «همسنگ‌ ذره‌اي‌ از عمل‌ شر عمل‌ كرده ‌باشد، آن‌را مي‌بيند» در روز قيامت‌. پس‌ اين‌ ديدن‌، او را ناخوش‌، ناراحت‌ و بي‌قرار مي‌گرداند اما گاهي‌ هم‌ خداوند(ج) بر او مي‌آمرزد. ذره: عبارت‌ از گرد و غباري ‌است‌ كه‌ در شعاع‌ خورشيد ديده‌ مي‌شود. در حديث‌ شريف‌ آمده ‌است: «هيچ‌ كس‌نيست‌ مگر اين‌كه‌ خود را در روز قيامت‌ ملامت‌ مي‌كند زيرا اگر نيكوكار باشد، با خود مي‌گويد: چرا بر نيكوكاري‌ خود نيفزودم‌؟ و اگر غير از اين‌ باشد هم ‌مي‌گويد: چرا از گناهان‌ دست‌ نكشيدم‌؟» و اين‌ امر در هنگام‌ مشاهده‌ ثواب‌ و عقاب‌ است‌. ابن‌مسعود(رض) مي‌گويد: «آيه‌(‏ فَمَن يَعْمَلْ...) محكمترين‌ آيه‌ در قرآن‌ كريم‌ است‌».
شايان‌ ذكر است‌ كه‌ علما بر عام‌ بودن‌ اين‌ آيه‌ اتفاق‌نظر دارند. كعب‌ احبار مي‌گويد: «خداوند(ج) بر محمد صدو آيه‌ نازل‌ كرده‌ است‌ كه‌ تمام‌ آنچه‌ را در تورات‌، انجيل‌، زبور و صحيفه‌هاست‌، دربر گرفته‌اند، اين‌ دو آيه‌ عبارت‌اند از: (‏ فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ‏7 ‏ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ ‏) . همچنين‌ درحديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابن‌جرير و ابن‌ابي‌حاتم‌ آمده‌ است‌ كه‌ ابوبكرصديق‌(رض) به‌ رسول‌ خدا ص گفت: يا رسول‌الله! آيا من‌ در روز قيامت‌ همسنگ‌ ذره‌اي‌ از عمل ‌شر را كه‌ عمل‌ كرده ‌باشم‌، مي‌بينم‌؟ رسول‌ خدا ص فرمودند: «اي‌ ابابكر! ناخوشي‌هايي‌ كه‌ در دنيا مي‌بيني‌، كفاره‌ مثقالهاي‌ ذره‌ شر است‌ اما خداوند(ج) مثقالهاي‌ ذره‌ خير را برايت‌ ذخيره‌ مي‌كند تا اين‌كه‌ در روز قيامت‌ آنها را بازمي‌يابي‌».
سعيدبن‌ جبير(رض) در بيان‌ سبب‌ نزول‌ مي‌گويد: چون‌ آيه‌ (و يطعمون الطعام علي حبه )   نازل‌ شد، مسلمانان‌ بر اين‌ پندار بودند كه‌ در برابر چيزهايي‌ اندكي‌ كه‌ به‌نيازمندان‌ مي‌دهند، پاداشي‌ ندارند و عده‌ ديگري‌ نيز براين‌ باور بودند كه‌ در برابر گناه‌ اندك‌ مورد سرزنش‌ قرار نمي‌گيرند، مانند يك‌ دروغ‌، يك‌ نگاه‌ حرام‌، يك‌ غيبت‌ و امثال‌ اينها؛ و مي‌گفتند: جز اين‌ نيست‌ كه‌ خداي‌ عزوجل‌ فقط در برابر ارتكاب‌ گناهان‌ كبيره‌ ما را به‌ دوزخ‌ هشدار داده‌ است‌، نه‌ در برابر گناهان‌ صغيره‌! همان‌ بود كه‌ خداوند(ج) اين‌ آيه‌ را نازل‌ فرمود. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ چون ‌رسول‌ خدا ص درباره‌ زكات‌ الاغ‌ مورد سؤال‌ قرار گرفتند، فرمودند: «خداي‌ عزوجل‌ درباره‌ آن‌ جز اين‌ آيه‌ بي‌نظير و جامع‌ را بر من‌ نازل‌ نكرده ‌است: (‏ فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ‏7 ‏ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ ‏) ».
بنابراين‌، اين‌ آيه‌ را آيه: «فاذ جامع‌» يعني‌ يكتا، بي‌نظير و فراگير ناميدند.
﴿ سوره‌ زلزله ﴾
مدنی‌ است‌ و داراي‌ (8) آيه‌ است‌.
 
وجه‌ تسميه: اين‌ سوره‌ به‌سبب‌ افتتاح‌ با خبر دادن‌ از رخداد زلزله‌ سخت ‌پيشاپيش‌ روز قيامت‌، «زلزله‌» يا «زلزال‌» ناميده‌ شد. و اين‌ سوره‌ مدني‌ است‌. اما ابن‌كثير گفته‌ است‌ كه‌ اين‌ سوره‌ مكي‌ است‌.
سبب‌ نزول‌ سوره‌ «زلزال‌» اين‌ بود كه‌ كفار از روز قيامت‌ و حساب‌ بسيار سؤال ‌مي‌كردند و مي‌گفتند:( أَيَّانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ ‏): «روز قيامت‌ چه‌ وقت‌ است‌؟» «القيامه‌/6» و مانند اين‌ از سؤالات‌ ديگر در اين‌ مورد... پس‌ خداوند(ج) در اين‌ سوره‌ از نشانه‌هاي‌ قيامت‌ برايشان‌ سخن‌ گفت‌ نه‌ از وقت‌ آن‌ تا بدانند كه‌ علم‌ قيامت‌ فقط نزد اوست‌ و هيچ‌ راهي‌ به‌سوي‌ تعيين‌ وقت‌ آن‌ براي‌ آنان‌ وجود ندارد.
فضيلت‌ آن:  در باره‌ فضيلت‌ اين‌ سوره‌ احاديثي‌ آمده‌ است‌ از آن‌ جمله ‌حديث‌ شريف‌ ذيل‌ به‌ روايت‌ انس‌بن‌مالك‌(رض) است‌ كه‌ رسول‌ خدا ص به‌ مردي‌ از ياران‌ خود فرمودند: «اي‌ فلان‌! آيا ازدواج‌ كرده‌اي‌؟ گفت: يا رسول‌الله! به‌ خدا سوگند كه‌ من‌ چيزي‌ ندارم‌ تا با آن‌ ازدواج‌ كنم‌!! فرمودند: آيا (‏ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ‏) همراه‌ تو نيست‌؟ گفت: چرا، هست‌. فرمودند: اين‌ سوره‌ ثلث‌ (يك‌سوم) قرآن ‌است‌. فرمودند: آيا (‏ 