يد» يعني: اگر قصد درو كردن‌ محصول‌ و چيدن‌ ميوه‌ را داريد «بامدادان‌ به‌ سراغ‌ كشتزارتان‌ رويد» يعني: صبح‌ زود در اول‌ وقت‌ براي‌ چيدن‌ ميوه‌ها و كشتزارتان‌ عازم‌ باغ‌ شويد.
 
سوره قلم آيه  23‏متن آيه : ‏‏ فَانطَلَقُوا وَهُمْ يَتَخَافَتُونَ ‏
آيه  24‏متن آيه : ‏‏ أَن لَّا يَدْخُلَنَّهَا الْيَوْمَ عَلَيْكُم مِّسْكِينٌ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«سپس‌ رهسپار شدند درحالي‌ كه‌ آهسته‌ به‌ همديگر سخن‌ مي‌گفتند» تا كسي‌ از مساكين‌ سخنشان‌ را نشنود: «كه‌ امروز نبايد در باغ‌ هيچ‌ فقيري‌ بر شما درآيد» يعني ‌پنهاني‌ با همديگر مي‌گفتند: امروز نبايد هيچ‌ مسكيني‌ بر شما در باغ‌ وارد شود تا آنچه‌ را كه‌ پدر مي‌داد، از شما طلب‌ كند.
 
سوره قلم آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ وَغَدَوْا عَلَى حَرْدٍ قَادِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و صبحگاهان‌ بر نيت‌ بخل‌ رسيدند» يعني: صبحگاهان‌ تنها و بي‌خبر از قومشان ‌رهسپار باغ‌ شدند و كسي‌ ديگر را با خود همراه‌ نساخته‌ و شتابان‌ راه‌ پيمودند. حرد: بازداشتن‌ فقراء است‌. به‌قولي: شتاب‌ و سرعت‌ است‌ «توانا» يعني: درحالي‌ رفتند كه‌ خود را بر چيدن‌ ميوه‌ و منع‌ بينوايان‌ توانا مي‌ديدند.
 
	سوره قلم آيه  26
‏متن آيه : ‏
‏ فَلَمَّا رَأَوْهَا قَالُوا إِنَّا لَضَالُّونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ چون‌ آن‌ را ديدند، گفتند: قطعا ما گم‌ گشته‌ايم» يعني‌ به‌ همديگر گفتند: ما راه‌ باغ‌ خويش‌ را گم‌ كرده‌ايم‌ و اين‌ باغ‌ ما نيست‌، سپس‌ چون‌ خوب‌ تأمل‌ كردند و دانستند كه‌ باغ‌ آنها همان‌ است‌ و خداي‌ سبحان‌ آنها را با از بين‌ بردن‌ آنچه‌ كه‌ در آن‌ از ميوه‌ و محصول‌ بوده‌، مجازات‌ كرده‌ است‌، گفتند:
 
	سوره قلم آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«نه‌ بلكه‌ ما محروم‌ شدگانيم» يعني: خداوند(ج) به‌ سبب‌ بخلي‌ كه‌ از ما سر زد، ما را از ميوه‌ و محصول‌ باغ‌ ما بي‌بهره‌ و محروم‌ گردانيد.
 
	 سوره قلم آيه  28
‏متن آيه : ‏
‏ قَالَ أَوْسَطُهُمْ أَلَمْ أَقُل لَّكُمْ لَوْلَا تُسَبِّحُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«گفت‌ بهترين‌ آنان» اوسطهم: يعني: خردمندترين‌، نيكوترين‌ و بهترين‌ آنان ‌«مگر به‌ شما نگفتم‌ كه‌ چرا خدا را به‌ پاكي‌ نمي‌ستاييد؟» يعني: مگر به‌ شما نگفته‌ بودم‌ كه‌ اين‌ كار شما، يعني‌ بازداشتن‌ مساكين‌ از حقشان‌ ظلم‌ و ستمي‌ است‌؟ پس‌ چرا هم‌ اكنون‌ تسبيح‌ نمي‌گوييد، بعد از آن‌كه‌ به‌ اين‌ امر يقين‌ حاصل‌ كرديد كه‌ حق‌ تعالي‌ در كمين‌ ستمگران‌ است‌؟ چرا از خداوند(ج)  بر اين‌ كار خود آمرزش ‌نمي‌خواهيد و به‌سوي‌ او از نيتي‌ كه‌ بر آن‌ عزم‌ كرده‌ايد توبه‌ نمي‌كنيد؟ اما مجاهد و غير آن‌ مي‌گويند: «استثناي‌ آنان‌ گفتن‌ تسبيح‌ بود». آري‌! تسبيح‌ گفتن‌ در موضع‌ (ان‌ شاءالله) قرار دارد زيرا معناي‌ تنزيه‌ خداي‌ عزوجل‌ اين‌ است‌ كه‌ هيچ‌ چيز جز به‌ مشيت‌ وي‌ روي‌ نمي‌دهد». خلاصه‌ اين‌كه‌ معناي‌ (لَوْلَا تُسَبِّحُونَ ‏)در رأي ‌اكثر مفسران‌ اين‌ است‌ كه: چرا استثنا نكرديد و ان‌ شاءالله نگفتيد.
 
سوره قلم آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ قَالُوا سُبْحَانَ رَبِّنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«گفتند: پروردگار خود را به‌ پاكي‌ ياد مي‌كنيم‌، ما واقعا ستمگر بوديم» يعني: حق‌ تعالي‌ پاك‌ است‌ از اين‌كه‌ در آنچه‌ با باغ‌ ما كرده‌ است‌ ستمگر باشد زيرا اين ‌رخداد به‌ سبب‌ گناهي‌ است‌ كه‌ ما مرتكب‌ آن‌ شديم‌؛ آن‌گاه‌ كه‌ مساكين‌ را از حق ‌ايشان‌ در اين‌ باغ‌ باز داشتيم‌.
 
سوره أنبياء آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَن يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِّن دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و هر كس‌ از آنان‌» يعني: از فرشتگان‌ «بگويد كه: من‌ نيز بجز ا  خدا هستم‌» و سزاوار پرستش‌ مي‌باشم‌، «پس‌ او را به‌ دوزخ‌ كيفر مي‌دهيم‌» يعني: آن‌ گوينده‌ فرضي‌ را به‌سبب‌ سخني‌ كه‌ گفته‌ است‌، به‌ عذاب‌ جهنم‌ مجازات‌ مي‌كنيم‌ چنان‌كه ‌غير وي‌ از مجرمان‌ را جزا مي‌دهيم‌ «آري‌! سزاي‌ ستمكاران‌ را اين‌ گونه‌ مي‌دهيم‌» يعني: مشركاني‌ را كه‌ با شرك‌آوري‌ به‌ خداي‌ سبحان‌ و ادعاي‌ ربوبيت‌ غير وي‌، بر خود و ديگران‌ ستم‌ كرده‌اند، اين‌ گونه‌ به‌ دوزخ‌ كيفر مي‌دهيم‌ زيرا آنان‌ الوهيت‌ را در غير جاي‌ حقيقي‌ آن‌ قرار داده‌اند.
 
سوره قلم آيه  30‏متن آيه : ‏‏ فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ يَتَلَاوَمُونَ ‏
آيه  31‏متن آيه : ‏‏ قَالُوا يَا وَيْلَنَا إِنَّا كُنَّا طَاغِينَ ‏ 
‏ترجمه : ‏
«سپس‌ به‌ سرزنش‌ همديگر روي‌ آوردند» و همديگر را بر اين‌ قصد ناميمونشان‌ در پاي‌ فشاري‌ بر بازداشتن‌ مساكين‌ سرزنش‌ كردند و آن‌ گاه‌ همگي‌ يكجا به‌ گناه‌ خويش‌ اعتراف‌ نموده‌ و «گفتند: اي‌ واي‌ بر ما، ما سركش‌ بوده‌ايم» و از حدود الهي‌ تجاوز كرده‌ايم‌.
 
سوره قلم آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ عَسَى رَبُّنَا أَن يُبْدِلَنَا خَيْراً مِّنْهَا إِنَّا إِلَى رَبِّنَا رَاغِبُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اميد است‌ كه‌ پروردگار ما بهتر از آن‌ را به‌ ما عوض‌ دهد زيرا ما به‌سوي‌ پروردگارمان‌ راغب‌ هستيم» يعني: ما از او طالب‌ خير هستيم‌ و به‌ آستان‌ عفوش‌ باز مي‌گرديم‌. لذا با هم‌ عهد و پيمان‌ بستند كه‌ اگر خداوند(ج)  به‌ بركت‌ توبه‌ و اعترافشان‌ به‌ گناه‌، بهتر از آن‌ را به‌ آنان‌ عوض‌ داد، چنان‌ كنند كه‌ پدرشان‌ مي‌كرد پس‌ به‌ بارگاه‌خداي‌ عزوجل‌ دعا و تضرع‌ كردند و او در همان‌ شب‌ به‌ آنان‌ بهتر از آن‌ را عوض ‌داد. برخي‌ از علما گفته‌اند: «بر كسي‌ كه‌ كشته‌اي‌ را درو مي‌كند يا ميوه‌اي‌ را مي‌چيند، لازم‌ است‌ تا با حاضران‌ مواسات‌ و كمك‌ كرده‌ و بهره‌اي‌ از آن‌ به‌ آنان ‌بدهد و اين‌ است‌ معناي‌ فرموده‌ حق‌ تعالي: (وَآتُواْ حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ ): «و حق‌ آن‌ را در روز درو بدهيد» «انعام‌/140». البته‌ اين‌ حق‌ غير از زكات‌ است‌ و به‌ همين‌ جهت ‌از درو كردن‌ كشت‌ در شب‌ نهي‌ شده‌ است‌، نه‌ به‌ سبب‌ ترس‌ از مار و گژدم‌ و حشرات‌ زمين‌.
 
سوره قلم آيه  33
‏متن آيه : ‏
‏ كَذَلِكَ الْعَذَابُ وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌چنين‌ است‌ عذاب» يعني: به‌ مانند عذابي‌ كه‌ صاحبان‌ آن‌ باغ‌ را به‌ آن ‌مبتلا كرديم‌، همين‌ گونه‌ اهالي‌ مكه‌ را به‌ عذاب‌ دنيا مبتلا مي‌گردانيم‌ «و هرآينه‌ عذاب‌ آخرت‌ بزرگتر است» از عذاب‌ دنيا «اگر مي‌دانستند» مشركان‌ كه‌ چنين‌ است ‌ولي‌ آنان‌ نمي‌دانند. ابن‌عباس‌(رض) مي‌گويد: «اين‌ داستان‌ مثلي‌ است‌ براي‌ اهل‌ مكه‌ آن‌ گاه‌ كه‌ به‌