َلَمَّا أَثْقَلَت دَّعَوَا اللّهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحاً لَّنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اوست‌ كسي‌ كه‌ شما را از نفس‌ واحدي‌ آفريد» كه‌ آدم‌(ع)  است‌. به‌ قولي‌: مراد از نفس‌ واحد، جنس‌ و شكل‌ يگانه‌ است، يعني‌: شما را از يك‌ جنس‌ و به‌ يك‌ ساختار آفريد «و همسرش» حوا «را از وي‌ پديد آورد» و او را از يكي‌ از دنده‌هاي ‌آدم‌ آفريد «تا» آدم‌ «بدان‌ آرام‌ گيرد» و انس‌ يابد زيرا جنس‌ با جنس‌ خويش، انس‌ و آرامش‌ مي‌يابد. البته‌ اين‌ رخداد در بهشت‌ بود «پس‌ چون‌ آدم‌ با او آميزش‌كرد» تغشاها: كنايه‌ از جماع‌ (مقاربت‌ جنسي‌) است‌ «باردار شد» حوا «به‌ باري‌ سبك» يعني‌: بعد از جماع، نطفه‌ جنين‌ در رحم‌ حوا بسته‌ شد و اين‌ دوره‌ اول ‌بارداري‌ (علقه‌) است‌ كه‌ زن‌ از آن‌ درد و مشقتي‌ احساس‌ نمي‌كند «پس‌ چندي‌ با آن‌ بار سبك‌ رفت‌ و آمد كرد» يعني‌: حوا چندي‌ با آن‌ حمل‌ گذراند، برمي‌خاست‌ ومي‌نشست‌ و حركت‌ مي‌كرد و به‌ رتق‌وفتق‌ امور خويش‌ مي‌پرداخت‌ و از آن‌ حمل، احساس‌ سنگيني‌ نمي‌كرد «و چون‌ سنگين‌بار شد» به‌ سبب‌ بزرگ‌شدن‌ بچه‌ درشكمش‌ «هر دو» يعني‌: آدم‌ و حوا «به‌ جناب‌ پروردگار خويش‌ دعا كردند كه‌ اگر به‌ ما فرزندي‌ شايسته‌ عطا كني» يعني‌: فرزندي‌ صالح‌ كه‌ داراي‌ اخلاقي‌ به‌هنجار و اندامهايي‌ استوار باشد «قطعا از شكرگزاران‌ خواهيم‌ بود» براي‌ تو در برابر اين‌ نعمت ‌و همچنان، نسلهاي‌ برآمده‌ از ما. به‌ قولي‌: مراد از فرزند صالح، فرزند سالم‌ و طبيعي‌ است، نه‌ فرزند ناقص‌الخلقه‌اي‌ كه‌ ايشان‌ از تولدش‌ بيمناك‌ بودند.
 
	آيه  190
‏متن آيه : ‏
‏ فَلَمَّا آتَاهُمَا صَالِحاً جَعَلاَ لَهُ شُرَكَاء فِيمَا آتَاهُمَا فَتَعَالَى اللّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ چون‌ خداوند» دعايشان‌ را اجابت‌ كرد و «به‌ ايشان‌ فرزندي‌ صالح‌ عطا كرد، براي‌ او در عطايش‌ شريكاني‌ مقرر كردند و خدا از آنچه‌ با او شريك‌ مي‌گردانند برتر است» سخن‌ در اينجا از آدم‌ و حوا به‌ نسل‌ پديد آمده‌ از ايشان‌ ـ از مرد وزن‌ ـ حمل‌ مي‌شود بنابراين، جمعي‌ از مفسران‌ بر آنند كه‌ شريك‌ آورندگان‌ در عطاي‌ الهي‌ از جنس‌ بني‌آدمند، نه‌ خود آدم‌ و حوا. حسن‌ بصري‌ مي‌گويد: «مراد از اين‌ مشركان، يهود و نصاري‌اند كه‌ حق‌ تعالي‌ به‌ آنان‌ فرزنداني‌ سالم‌ عطا كرد، اما آنها يهودي‌ و نصراني‌ شدند».
ابن‌كثير اين‌ تفسير را از نيكوترين‌ تفاسير در اين‌ موضوع‌ دانسته‌ و مي‌گويد: «ما قاطعانه‌ برآنيم‌ كه‌ آدم‌ و حوا شرك‌ نورزيدند و مراد آيه، برخي‌ از نسل‌ ايشان ‌است».
ولي‌ برخي‌ ديگر از مفسران‌ ـ چون‌ سيوطي‌ و شاه‌ ولي‌الله دهلوي‌ ـ بر آنند كه‌: مراد خود آدم‌ و حوا هستند. تكيه‌ اين‌ گروه‌ از مفسران‌ بر حديث‌ ضعيفي‌ است‌ به‌ روايت‌ سمره‌(رض)  از رسول‌ خداص كه‌ فرمودند: «چون‌ حوا زايمان‌ كرد، ابليس ‌نزد وي‌ آمد و به‌ وي‌ گفت‌: فرزندت‌ را عبدالحارث‌ نام‌ كن، كه‌ اگر چنين‌ كني، زنده‌ مي‌ماند ـ و قبلا چنان‌ بود كه‌ فرزندان‌ وي‌ مي‌مردند ـ پس‌ اين‌ از القاآت ‌شيطان‌ بود». به‌ تأييد اين‌ روايت، روايات‌ اسرائيلي‌ بسياري‌ كه‌ هيچ‌ پايه‌ و اساسي‌ندارند، نقل‌ شده‌ است‌ كه‌ نمي‌توان‌ برآنها استناد كرد. آري‌! شرك‌ و امثال‌ آن، از اعمال‌ لايق‌ شأن‌ انبيا‡ نيست‌ ـ چنان‌كه‌ از آيه‌ بعدي‌ كه‌ به‌ صيغه‌ جمع‌ آمده ‌است، نيز پيداست‌: 
آيه  191
‏متن آيه : ‏
‏ أَيُشْرِكُونَ مَا لاَ يَخْلُقُ شَيْئاً وَهُمْ يُخْلَقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آيا موجوداتي‌ را با او شريك‌ مي‌گردانند كه‌ چيزي‌ را نمي‌آفرينند» يعني‌: آيا مشركان‌ پديدآمده‌ از نسل‌ آدم‌ و حوا، بتان‌ را در امر پرستش‌ شركاي‌ خداي ‌سبحان‌ قرار مي‌دهند، با آن‌كه‌ مي‌دانند كه‌ آنها چيزي‌ از مخلوقات‌ را نيافريده‌اند تا سزاوار آن‌ باشند كه‌ مورد پرستش‌ قرارگيرند «و خودشان‌ مخلوقند؟» يعني‌:  اين ‌بتان، يا شياطين، يا ديگر چيزهايي‌ كه‌ مشركان‌ آنها را شريك‌ خداي‌ سبحان‌ قرار مي‌دهند؛ خود مخلوق‌ و آفريده‌ پروردگار لاشريك‌ هستند «و نمي‌توانند ياري‌اي ‌به‌ آنان‌ برسانند» اگر مشركان‌ از آنها ياري‌ بجويند «و نه‌ مي‌توانند خود را ياري ‌دهند» اگر كسي‌ آنها  را درهم‌ بشكند و نابود كند. پس‌ هر كس‌ از ياري ‌دادن‌ به‌خود عاجز باشد، مسلما از ياري‌ دادن‌ ديگران‌ عاجزتر است‌.
 
آيه  192
‏متن آيه : ‏
‏ وَلاَ يَسْتَطِيعُونَ لَهُمْ نَصْراً وَلاَ أَنفُسَهُمْ يَنصُرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
 «و نمي‌توانند ياري‌اي ‌به‌ آنان‌ برسانند» اگر مشركان‌ از آنها ياري‌ بجويند «و نه‌ مي‌توانند خود را ياري ‌دهند» اگر كسي‌ آنها را درهم‌ بشكند و نابود كند. پس‌ هر كس‌ از ياري ‌دادن‌ به‌خود عاجز باشد، مسلما از ياري‌ دادن‌ ديگران‌ عاجزتر است‌.آيه  193
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِن تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدَى لاَ يَتَّبِعُوكُمْ سَوَاء عَلَيْكُمْ أَدَعَوْتُمُوهُمْ أَمْ أَنتُمْ صَامِتُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و اگر بتان‌ را به‌ راه‌ هدايت‌ فراخوانيد، از شما پيروي‌ نمي‌كنند» و شما را در اين ‌دعوت‌ اجابت‌ نمي‌كنند «چه‌ آنها را بخوانيد، يا خاموش‌ بمانيد، براي‌ شما يكسان ‌است» حال‌ آنها در هنگام‌ خواندن‌ و عدم‌ خواندن‌ شما يكسان‌ است‌ زيرا آنها چيزي‌ بيش‌ از سنگهاي‌ تراشيده‌ و جامد نيستند.
 
	آيه  99
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَقَدْ أَنزَلْنَا إِلَيْكَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَمَا يَكْفُرُ بِهَا إِلاَّ الْفَاسِقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و همانا بر تو آياتي‌ روشن‌» و نشانه‌هايي‌ واضح‌ «فرو فرستاديم‌» كه‌ دليل‌نبوت‌ تو اند، آياتي‌ كه‌ اصول‌ اعتقادي‌ را با برهانهاي‌ آنها و احكام‌ عملي‌ را با منافع‌ و هدفمنديها و مصالح‌ آنها كاملا روشن‌ ساخته‌اند و خود بسان‌ نوري‌ روشن‌ در درخشش‌ بوده‌ و هيچ‌ نيازي‌ به‌ دليل‌ روشنگر ديگري‌ ندارند «و جز فاسقان‌ كسي‌آنها را انكار نمي‌كند» يعني: اين‌ نشانه‌ها به‌قدري‌ روشن‌اند كه‌ فقط كساني‌ كه‌ ازپذيرش‌ فرمان‌ خدا(ج) سرباز زده‌ و از هواي‌ نفس‌ خويش‌ پيروي‌ كرده‌ باشند، به‌آنها كفر مي‌ورزند، نه‌ آنان‌ كه‌ با هدف‌ پيروي‌ از حق، جوياي‌ آن‌ هستند. پس‌ اين‌آيه‌ به‌ فسق‌ و نافرماني‌ يهوديان‌ اشاره‌ دارد.
ابن‌ عباس‌ (رض) در بيان‌ سبب‌ نزول‌ مي‌گويد: «ابن‌ صورياي‌ يهودي‌ به‌رسول‌ خداص گفت: اي‌ محمد! چيزي‌ به‌ همراه‌ نياورده‌اي‌ كه‌ ما آن‌ را بشناسيم‌! و خداوند بر تو نشانه‌اي‌ روشن‌ نازل‌ نكرده‌ تا ما از تو پيروي‌ كنيم‌! همان‌ بود كه‌خداوند بزرگ‌ نازل‌ فرمود: ‏ وَلَقَدْ أَ