ِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«ولي‌ كساني‌ كه‌ مرتكب‌ سيئات‌ شدند» هر سيئه‌اي‌؛ اعم‌ از كفر و معاصي‌ «سپس ‌بعد از آن‌ توبه‌ كردند و ايمان‌ آوردند» با خلوص‌ نيت‌ و از صدق‌ دل‌ «قطعا پروردگار تو بعد از آن» يعني‌: بعد از آن‌ توبه، يا بعد از ارتكاب‌ آن‌ سيئه‌ «آمرزگار مهربان ‌است» لذا كارنامه‌ سياهشان‌ را محو كرده‌ و به‌ رحمت‌ خويش‌ آنان‌ را به‌ بهشت ‌وارد مي‌كند.
البته‌ اين‌ حكم‌ عامي‌ است‌ كه‌ شامل‌ پرستشگران‌ گوساله‌ نيز مي‌شود تا بدانند كه ‌گناه‌ هرچند بزرگ‌ باشد، عفو خداوند متعال‌ از آن‌ بزرگتر است‌.
 
	آيه  154
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَمَّا سَكَتَ عَن مُّوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و چون‌ خشم‌ موسي‌ خاموش‌ شد، الواح‌ را» كه‌ در هنگام‌ خشم‌ خويش‌ آنها را افگنده‌ بود «برگرفت» از «سكون» خشم‌ به‌ «سكوت» آن‌ تعبير شد، گويي‌ خشم ‌انسان‌ در حالت‌ فوران‌ و جوشش، سخن‌ مي‌گويد. زمخشري‌ مي‌گويد: «اين‌ آيه‌خشم‌ را به‌صورت‌ شخص‌ برآشفته‌اي‌ تصوير مي‌كند كه‌ امر و نهي‌ مي‌كند و مثلا به ‌موساي‌ خشم‌آلود مي‌گويد: به‌ قومت‌ چنين‌ و چنان‌ بگو، الواح‌ را بينداز، سر برادرت‌ را بكش‌! و اين‌ از لطايف‌ تشبيه‌ قرآني‌ است». «و در نسخه‌ آن‌ براي‌ كساني‌كه‌ از پروردگارشان‌ بيمناك‌ بودند، هدايت‌ و رحمتي‌ بود» يعني‌: در آنچه‌ كه‌ از الواح‌ شكسته‌ استنساخ‌ گرديده‌ و به‌ الواح‌ جديد نقل‌ داده‌ شده‌ بود، هدايت‌ و رحمتي ‌بود، هدايتي‌ كه‌ بني‌اسرائيل‌ به‌وسيله‌ آن‌ به‌ احكام‌ شرعي‌ راه‌ مي‌يافتند و رحمتي‌ كه ‌از عمل‌ به‌ آن‌ احكام، بر آنان‌ فيضان‌ مي‌شد.
قتاده‌ مي‌گويد: «موسي‌ گفت‌: اي‌ پروردگارم‌! من‌ در الواح‌ تورات‌ اوصاف ‌امتي‌ را مي‌يابم‌ كه‌ بهترين‌ امت‌ پديد آورده ‌شده‌ در روي‌ زمين‌ براي‌ مردم‌ هستند، امتي‌ كه‌ به‌ معروف‌ امر و از منكر نهي‌ مي‌كند.. پس‌ آنان‌ را امت‌ من‌ گردان‌! پروردگار متعال‌ فرمود: آن‌ امت‌؛ امت‌ احمد است‌. موسي‌ گفت‌: اي‌ پروردگارم‌! من‌ در الواح‌ اوصاف‌ امتي‌ را مي‌يابم‌ كه‌ در آفرينش‌ خويش‌ آخرين، اما در ورود به‌ بهشت، پيش‌آهنگ‌ است، پروردگارا! ايشان‌ را امت‌ من‌ گردان‌! پروردگارمتعال‌ فرمود: آن‌ امت‌؛ امت‌ احمد است‌. موسي‌ گفت‌: اي‌ پروردگارم‌! من‌ در الواح‌ اوصاف‌ امتي‌ را مي‌يابم‌ كه‌ مصاحفشان‌ در سينه‌هايشان‌ است‌ و آن‌ را ازسينه‌هاي‌ خويش‌ مي‌خوانند، پروردگارا! ايشان‌ را از امت‌ من‌ گردان‌. پروردگار متعال‌ فرمود: آن‌ امت‌؛ امت‌ احمد است‌. قتاده‌ مي‌گويد: به‌ ما نقل‌ شده‌ است‌ كه‌ در اين‌ هنگام‌ موسي‌(ع)  الواح‌ را بر زمين‌ انداخت‌ و گفت‌: بار خدايا! پس‌ مرا نيز از امت‌ احمد بگردان».[9]
 
[9] ابن‌كثير اين‌ روايت‌ را در تفسير خويش‌ نقل‌ كرده‌ و آن‌ را ضعيف‌ هم‌ نخوانده‌ است‌آيه  155
‏متن آيه : ‏
‏ وَاخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلاً لِّمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُم مِّن قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاء مِنَّا إِنْ هِيَ إِلاَّ فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَن تَشَاء وَتَهْدِي مَن تَشَاء أَنتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و موسي‌ از ميان‌ قوم‌ خود هفتاد مرد را براي‌ ميقات‌ ما» يعني‌: براي‌ آوردن‌ ايشان ‌به‌ وعده‌گاهي‌ كه‌ ما برايش‌ مقرر كرده‌ بوديم‌ «برگزيد» زيرا بعد از آن‌ كه‌ قومش‌ به‌گوساله‌پرستي‌ روي‌ آوردند، پروردگار عزوجل‌ به‌ وي‌ دستور داد كه‌ با جمعي‌ از بني‌اسرائيل، در آن‌ ميعاد معين‌ به‌ كوه‌ طور بيايد تا نمايندگان‌ قومش‌ از پرستش‌گوساله‌ عذرخواهي‌ كنند «و چون‌ رجفه» يعني‌: زلزله‌ سخت‌ «آنان‌ را فروگرفت» نقل‌ است‌ كه‌ آنها را چنان‌ زلزله‌اي‌ فروگرفت‌ كه‌ همه‌ مردند «موسي‌گفت‌: اي‌ پروردگار من‌! اگر مي‌خواستي‌ آنان‌ را و مرا پيش‌ از اين‌ هلاك ‌مي‌كردي» موسي‌(ع)  اين‌ سخن‌ را از سر افسوس‌ و اندوه‌ گفت‌. يعني‌: اگر اراده ‌نابود ساختن‌ ما را داشتي، اي‌ كاش‌ ما را قبل‌ از آن‌كه‌ به ‌سويت‌ بياييم، به‌ علت‌گناهانمان‌ نابود مي‌كردي‌ زيرا اكنون‌ از آن‌ بيم‌ دارم‌ كه‌ بني‌اسرائيل‌ بگويند؛ من‌آنان‌ را با نيرنگ‌ و توطئه‌ پيش‌ساخته‌اي‌ از سوي‌ خود، به‌ قتلگاه‌ كشانيده‌ام‌! آن‌گاه‌ ادامه‌ داد: «آيا ما را به‌ سزاي‌ آنچه‌ كم‌خردان‌ ما كرده‌اند، هلاك ‌مي‌كني‌؟» به‌ قولي‌: مراد موسي‌(ع)  از «كم‌ خردان»، سامري‌ و يارانش‌ بودند «اين‌حادثه‌ جز امتحان‌ تو نيست» يعني‌: قضيه‌ سامري‌ و پرستش‌ گوساله، فقط آزمايشي ‌از سوي‌ توست‌ «هر كه‌ را بخواهي‌ به‌ وسيله‌ آن‌ گمراه‌ و هركه‌ را بخواهي، هدايت ‌مي‌كني» پس‌ تو هستي‌ كه‌ هدايت‌ و گمراهي‌ به‌ دست‌ توست، امر؛ امر تو و حكم‌؛ حكم‌ توست، هركه‌ را بخواهي، هدايت‌ مي‌كني‌ و هركه‌ را بخواهي، گمراه‌ مي‌گرداني، ملك‌؛ تماما ملك‌ تو و خلق‌ و امر همه‌ از آن‌ توست‌ لذا اگر بخواهي، قطعا اين‌ بي‌خردان‌ را هدايت‌ مي‌كني‌.
آن‌گاه‌ موسي‌(ع)  به‌سوي‌ دعا و جلب‌ مهرباني‌ پروردگار بازگشت‌ و گفت‌: «تو ولي‌ مايي» يعني‌: متولي‌ و كارساز امور مايي‌ «پس‌ ما را بيامرز» در برابر لغزشها و گناهاني‌ كه‌ مرتكب‌ شده‌ايم‌ «و به‌ ما رحم‌ كن» به‌ رحمت‌ گسترده‌ خويش‌ كه‌ فراگير همه‌ چيز است‌ «و تو بهترين‌ آمرزندگاني».
 
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1307.txt">آيه  156</a><a class="text" href="w:text:1308.txt">آيه  157</a><a class="text" href="w:text:1309.txt">آيه  158</a><a class="text" href="w:text:1310.txt">آيه  159</a></body></html>آيه  156
‏متن آيه : ‏
‏ وَاكْتُبْ لَنَا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ إِنَّا هُدْنَا إِلَيْكَ قَالَ عَذَابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاء وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالَّذِينَ هُم بِآيَاتِنَا يُؤْمِنُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و بنويس» يعني‌: مقدر كن‌ «براي‌ ما در اين‌ دنيا نيكي‌اي» يعني‌: با توفيق ‌دادن ‌ما بر انجام‌ اعمال‌ صالح، يا با سرازيرساختن‌ نعمتها در اين‌ دنيا بر ما فضل‌ و عنايت ‌بفرما، كه‌ در رأس‌ آنها، نعمت‌ عافيت‌ و گشايش‌ در رزق‌ است‌ «و در آخرت ‌نيز» يعني‌: در آخرت‌ نيز براي‌ ما بهشت‌ را بنويس‌ «زيرا كه‌ ما به‌سوي‌ تو بازگشته‌ايم» و از گمراهي‌ توبه‌ كرده‌ايم‌. از حضرت‌ علي(رض)  روايت‌ شده ‌است‌ كه‌ فرمود: «بني