ا انجام‌ دهنده‌ آنيم‌» يعني: وفاي‌ ما به‌ وعده‌اي‌ كه‌ آن‌ را برخود لازم‌ گردانيده‌ايم‌، حتمي‌ است‌، آن‌ وعده‌ عبارت‌ است‌ از: اعاده‌ خلقت‌ وتجديد آفرينش‌ و ما يقينا بر آنچه‌ بخواهيم‌ تواناييم‌ پس‌ براي‌ روز رستاخيز آماده ‌شويد و براي‌ نجات‌يافتن‌ از چنين‌ هول‌ و هراس‌هايي‌، اعمال‌ شايسته‌ پيش‌ فرستيد.
 
	سوره ضحى آيه  2

‏متن آيه : ‏

‏ وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و سوگند به‌ شب‌ چون‌ بپوشد» اصمعي‌ مي‌گويد: «سجو شب‌، پوشيدن‌ آن‌ روز راست‌، مانندي‌ كه‌ شخص‌ جامه‌ را بر خويشتن‌ مي‌پوشاند». دليل‌ اين‌كه‌ حق‌ تعالي‌ در سوره‌ قبل‌ شب‌ را بر روز مقدم‌ و در اين‌ سوره‌ مؤخر ذكر كرد، توجه ‌دادن‌ به‌ فضيلت‌ هر يك‌ از شب‌ و روز مي‌باشد زيرا شب‌ فضيلت‌ سبقت‌ را دارد و روز فضيلت‌ نور را، دليل‌ اين‌كه‌ فقط به‌ وقت‌ چاشت‌ و شب‌ سوگند خورد، توجه ‌دادن‌ به‌ اهميت‌ و ارزش‌ وقت‌ و زمان‌ است‌ كه‌ گذر روز و شب‌ بر آن‌ دلالت‌ مي‌كند و دليل‌ اين‌كه‌ مخصوصا از وقت‌ چاشت‌ يادآوري‌ كرد اين‌ است‌ كه‌ اين‌ وقت‌، وقت‌ گردهم‌ آمدن‌ مردم‌ و انس‌گرفتن‌ آنها با يك‌ديگر بعد از تنهايي‌ شب‌ است‌.
 
	سوره ضحى آيه  3

‏متن آيه : ‏

‏ مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
جواب‌ قسم‌ اين‌ است: «پروردگارت‌ تو را وانگذاشته» بسان‌ واگذاشتن‌ كسي‌ كه‌ با كسي‌ وداع‌ مي‌كند پس‌ او وحي‌ را از تو قطع‌ نكرده‌ است‌ «و بي‌مهر نشده ‌است» بر تو و با تو بغض‌ و نفرت‌ نورزيده ‌است‌. قلي: نفرت‌ ورزيدن‌ به‌ سختي‌ است‌.
 
	سوره ضحى آيه  4

‏متن آيه : ‏

‏ وَلَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَّكَ مِنَ الْأُولَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و قطعا آخرت‌ براي‌ تو بهتر از دنياست» يعني: آنچه‌ كه‌ خداوند(ج) از مقام‌ محمود، حوض‌ مورود و خير موعود در بهشت‌ محبوب‌ برايت‌ وعده‌ داده‌ است‌، بهتر و نيكوتر از دنياست‌. اين‌ به‌ علاوه‌ شرفي‌ مانند شرف‌ نبوت‌ است‌ كه‌ به‌ آن‌ حضرت‌ ص داده‌ شده‌است‌، شرفي‌ كه‌ هرگونه‌ فضل‌ و شرفي‌ در برابر آن‌ كوچك‌ وهر كرامتي‌ در دنيا نسبت‌ به‌ آن‌ ناچيز است‌. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت ‌ابن‌مسعود(رض) آمده ‌است‌ كه‌ فرمود: رسول‌ خدا ص بر روي‌ حصيري‌ خوابيده ‌بودند و درشتي‌ حصير بر پهلوي‌ مبارك‌ اثر گذاشته‌ بود پس‌ چون‌ بيدار شدند، من ‌شروع‌ به‌ دست‌ كشيدن‌ بر پهلويشان‌ كردم‌ و گفتم: يا رسول‌الله! آيا به‌ ما اجازه‌ نمي‌دهيد كه‌ چيزي‌ را بر روي‌ حصير براي‌ شما هموار كنيم‌؟ فرمودند: «ما لي‌ وللدنيا، إنما مثلي‌ ومثل‌ الدنيا كراكب‌ ظل‌ تحت‌ شجرة‌ ثم‌ راح‌ وتركها: مرا چه‌كار است ‌با دنيا، جز اين‌ نيست‌ كه‌ مثل‌ من‌ و مثل‌ دنيا، همچون‌ مثل‌ شخص‌ سواري‌ است‌ كه ‌لختي‌ در زير درختي‌ درنگ‌ كرده ‌است‌، سپس‌ رفته‌ و آن‌ را ترك‌ نموده ‌است‌».
در بيان‌ سبب‌ نزول‌ روايت‌ شده ‌است‌ كه‌ رسول‌ خدا ص فرمودند: فتوحاتي‌ كه‌ بعد از من‌ بر امتم‌ ارزاني‌ مي‌شود، بر من‌ عرضه‌ شد و اين‌ امر مرا خوشحال‌ و شادمان‌ گردانيد. آن‌گاه‌ خداوند(ج) اين‌ آيه‌ را نازل‌ فرمود.
 
سوره ضحى آيه  5

‏متن آيه : ‏

‏ وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و البته‌ پروردگارت‌ به‌زودي‌ به‌ تو مي‌بخشد» گشايش‌ در كار دين‌، پاداش‌ عظيم‌، اعلي‌ عليين‌ بهشت‌، حوض‌ كوثر و نعمت‌ شفاعت‌ براي‌ امتت‌ را در آخرت‌ «پس‌ خشنود مي‌شوي» به‌ اين‌ بخشش‌ها و پاداشها. در حديث‌ شريف‌ آمده ‌است‌ كه‌ چون ‌اين‌ آيه‌ نازل‌ شد، رسول‌ خدا ص فرمودند: «إذن‌ لا أرضي‌ و واحد من‌ أمتي‌ في‌ النار: پس‌ حالا كه‌ چنين‌ است‌؛ من‌ راضي‌ نمي‌شوم‌ تا يكي‌ از امت‌ من‌ در دوزخ‌ باشد».
سبب‌ نزول‌ اين‌ آيه‌ نيز مانند سبب‌ نزول‌ آيه‌ قبل‌ است‌. ابن‌عباس‌ رضي‌الله عنهما روايت‌ مي‌كند: سرزمين‌هايي‌ كه‌ بر امت‌ آن‌ حضرت‌ ص فتح‌ مي‌شود ـ شهر به ‌شهر ـ بر رسول‌ خدا ص عرضه‌ شد و ايشان‌ بدان‌ مسرور گرديدند آن‌گاه‌ نازل ‌گرديد:(‏ وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى ‏).
 
سوره ضحى آيه  6

‏متن آيه : ‏

‏ أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيماً فَآوَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
«مگر تو را يتيم‌ نيافت‌ پس‌ جايت‌ داد؟» يعني: پرودگارت‌ تو را يتيم‌ بدون‌ پدر يافت‌ آن‌گاه‌ برايت‌ مأوايي‌ قرار داد كه‌ به‌ آن‌ جاي‌ گيري‌ و سروسامان‌ يابي‌، آن ‌مأوي‌ خانه‌ جدت‌ عبدالمطلب‌ و عمويت‌ ابوطالب‌ بود زيرا رسول‌ خدا ص هنگامي‌كه‌ در شكم‌ مادرشان‌ بودند يا بعد از تولد، پدر خود را از دست‌ دادند، سپس‌ مادرشان‌ آمنه‌ دختر وهب‌ نيز در شش‌سالگي‌ ايشان‌ وفات‌ يافت‌ و ايشان‌ تا هشت‌سالگي‌ تحت‌ سرپرستي‌ جد خود عبدالمطلب‌ قرار داشتند و بعد از آن‌ كه‌ او درگذشت‌، ابوطالب‌ عمويشان‌ سرپرستي‌ ايشان‌ را بر عهده‌ گرفت‌ و تا چند سال‌ بعد از بعثتشان‌ به‌ پيامبري‌ كه‌ ابوطالب‌ درگذشت‌، او پيوسته‌ حامي‌ و پشتيبانشان‌ بود.
حكمت‌ در اين‌كه‌ خداوند(ج)  آن‌ حضرت‌ ص را يتيم‌ برگزيد اين‌ بود تا ايشان ‌قدر يتيمان‌ را بشناسند و به‌ حق‌ آنان‌ و سروسامان‌ دادن‌ به‌ اوضاعشان‌ بپردازند چنان‌كه‌ وقتي‌ رسول‌ خدا ص با وصف‌ يتيمي‌ به‌ نبوت‌ و رسالت‌ برانگيخته‌ شدند، اين‌ خود نشانه‌ عظيمي‌ از نشانه‌هاي‌ صدق‌ و صحت‌ رسالت‌ ايشان‌ گرديد. در حديث‌ شريف‌ آمده‌است‌ كه‌ چون‌ مردي‌ نزد رسول‌ خدا ص از قسوت‌ قلبش‌ شكايت ‌كرد، آن‌ حضرت‌ ص به‌ وي‌ فرمودند: «اگر مي‌خواهي‌ دلت‌ نرم‌ شود، بر سر يتيم ‌دست‌ عطوفت‌ بكش‌ و مسكين‌ را غذا ده‌». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ آمده‌است: «من‌ و سرپرست‌ يتيم‌ (در بهشت) مانند اين‌ دو انگشت‌ به‌هم‌ نزديك‌ هستيم‌» و به ‌دو انگشت‌ سبابه‌ و وسطاي‌ خود اشاره‌ كردند.
 
	سوره ضحى آيه  7

‏متن آيه : ‏

‏ وَوَجَدَكَ ضَالّاً فَهَدَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و تو را سرگشته‌ يافت‌ پس‌ هدايت‌ كرد» يعني: اي‌ پيامبر! حق‌ تعالي‌ تو را از چگونگي‌ ايمان‌ غافل‌ يافت‌ به‌ طوري‌ كه‌ نمي‌دانستي‌ ايمان‌ چيست‌ و تو را از آنچه ‌كه‌ برايت‌ از كار نبوت‌ اراده‌ كرده‌ بود، غافل‌ يافت‌ و تو نمي‌دانستي‌ كه‌ قرآن ‌چيست‌ و نه‌ از شرايع‌ و احكام‌ الهي‌ آگاه‌ بودي‌ پس‌ تو را بدينها راه‌ نمود. گفتني ‌است‌ كه‌ در اينجا نمي‌توان‌ «ضلال‌» را بر آنچه‌ كه‌ در مقابل‌ «هدي‌» است‌، حمل‌كرد زيرا انبيا(ع) از گمراهي‌ معصوم‌ و مصونند بلكه‌ «ضلال‌» در اينجا به‌معني‌ ندانستن‌ احكام‌ شرعي‌ و عدم‌ آگاهي‌ از امر نبوت‌ است‌ ـ چنان‌كه‌ بيان‌ شد.
 
	‏‏سوره ضحى آيه  8

‏متن آيه : ‏

‏ وَوَجَدَكَ عَائِلاً فَأَغْنَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
