 26

‏متن آيه : ‏

‏ ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقّاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«آن‌گاه‌ زمين‌ را با شكافتني‌ شكافتيم» يعني: زمين‌ را با رستني‌هايي‌ كه‌ از آن ‌به‌سبب‌ فرود آمدن‌ باران‌ برآمده‌ است‌؛ به‌ شكافتني‌ نيك‌ و شگرف‌ و به‌ گونه‌اي ‌شكافتيم‌ كه‌ با حالات‌ مختلفه‌ آن‌ رستني‌ سازگار و متناسب‌ باشد؛ از كوچكي‌ تا بزرگي‌ آن‌ و نيز در شكل‌ و هيأت‌، رنگ‌ و طعم‌ و اغراض‌ متنوع‌ ديگري‌ مانند كاربرد آن‌ به‌ عنوان‌ غذا، دوا و چراگاه‌ كه‌ از آن‌ مورد لحاظ مي‌باشد. به‌ همين‌ جهت‌ خداوند(ج) بعد از آن‌، هشت‌ نوع‌ از انواع‌ رستني‌ها را به‌شرح‌ آتي‌ ذكر نمود:
 
	سوره عبس آيه  27

‏متن آيه : ‏

‏ فَأَنبَتْنَا فِيهَا حَبّاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«پس‌ در آن‌ دانه‌ها را» كه‌ به‌وسيله‌ آنها تغذي‌ حاصل‌ مي‌شود «رويانيديم» يعني: رستني‌ها پيوسته‌ رشد مي‌كنند و بر نمو خود مي‌افزايند تا سرانجام‌ به‌ دانه ‌تبديل‌ مي‌شوند.
 
	سوره عبس آيه  28

‏متن آيه : ‏

‏ وَعِنَباً وَقَضْباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و نيز» در آن‌ «انگور و سبزيجات‌ را» رويانيديم‌. قضب: علفهاي‌ تازه‌اي‌ است ‌كه‌ چهارپايان‌ با آن‌ تغذيه‌ مي‌شوند مانند سبدر، اسپست‌ و يونجه‌. آن‌ را «قضب‌» ناميدند زيرا پشت‌ سر هم‌ رشد مي‌كند و باربار درو مي‌شود.
 
سوره أنبياء آيه  76
‏متن آيه : ‏
‏ وَنُوحاً إِذْ نَادَى مِن قَبْلُ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و نوح‌ را ياد كن‌ آن‌گاه‌ كه‌ پيش‌ از اين‌» گروه‌ انبيايي‌ كه‌ ذكرشان‌ گذشت‌ «ندا كرد» به‌ بارگاه‌ الهي‌ تا ستمگران‌ قومش‌ را نابود كند «پس‌ ما او را اجابت‌ كرديم‌» در دعا و ندايش‌ «و او را با اهلش‌ از اندوه‌ بزرگ‌ رهانيديم‌» يعني: از غرق ‌شدن‌ با طوفان ‌و از تكذيب‌ اهل‌ طغيان‌. مراد از اهلش: مؤمنان‌ از اعضاي‌ خانواده‌ و كسان‌ وي‌اند كه‌ خداي‌ متعال‌ نوح‌(ع) و ايشان‌ را در كشتي‌ نجات‌ داد و داستانشان‌ در سوره‌ هود (آيه‌ 36 و مابعد آن) نيز آمده‌ است‌.
 	سوره عبس آيه  29

‏متن آيه : ‏

‏ وَزَيْتُوناً وَنَخْلاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و» نيز رويانيديم‌ «درخت‌ زيتون‌ و خرما را» كه‌ غذا و ميوه‌ آنها معروف‌ است‌.
 
	سوره عبس آيه  30

‏متن آيه : ‏

‏ وَحَدَائِقَ غُلْباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و باغهاي‌ انبوه‌ را» نخل‌ غلب: درختان‌ خرماي‌ اصيل‌، تنومند و ضخيمي ‌است‌ كه‌ به‌طور پرپشت‌ و به‌ تعداد زياد در نخلستان‌ قد برافراشته‌ باشد.
 
	سوره عبس آيه  31

‏متن آيه : ‏

‏ وَفَاكِهَةً وَأَبّاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و ميوه‌ و علف‌ را» فاكهه: هر چيزي‌ است‌ كه‌ مردم‌ از ميوه‌ها مي‌خورند. آن‌ را عام‌ ذكر كرد تا شامل‌ تمام‌ انواع‌ آن‌ بشود. أب: تمام‌ رستني‌هايي‌ است‌ كه‌ نه‌ مردم‌ آن‌ را مي‌خورند و نه‌ كشت‌ مي‌كنند، مانند علف‌هاي‌ هرز و چراگاه‌هاي‌ حيوانات‌.
	سوره عبس آيه  32

‏متن آيه : ‏

‏ مَّتَاعاً لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«تا متاعي‌ براي‌ شما و چهارپايانتان‌ باشد» يعني: آنها را رويانيديم‌ تا شما و چهارپايانتان‌ از آنها بهره‌ بگيريد زيرا بعضي‌ از انواع‌ ذكر شده‌ خوراك‌ خود شماست‌ و بعضي‌ هم‌ خوراك‌ چهارپايانتان‌.
خلاصه‌ اين‌كه‌ مراد از ذكر اين‌ اشياء سه‌ چيز است:
1 ـ بيان‌ شواهدي‌ كه‌ دال‌ بر توحيد حق‌ تعالي‌ مي‌باشد.
2 ـ بيان‌ دلايل‌ بر قدرت‌ حق‌ تعالي‌ در امر معاد و رستاخيز.
3 ـ ترغيب‌ به‌ ايمان‌ و طاعت‌ زيرا براي‌ شخص‌ عاقل‌ سزاوار نيست‌ كه‌ از طاعت‌ خداوندي‌ كه‌ با اين‌ انواع‌ گونه‌گون‌ از نعمتهاي‌ بسيار بر بندگانش‌ احسان ‌كرده ‌است‌، تمرد و سركشي‌ كند.
 
	سوره عبس آيه  33

‏متن آيه : ‏

‏ فَإِذَا جَاءتِ الصَّاخَّةُ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«پس‌ چون‌ بانگ‌ سخت» يعني: بانگ‌ گوش‌ خراش‌ روز قيامت‌ كه‌ گوشها را كر مي‌سازد «در رسد» . صخ: زدن‌ آهن‌ بر آهني‌ ديگر، يا زدن‌ با عصا بر چيزي‌ است‌ كه‌ از آن‌ آواز گوش‌خراشي‌ پديد آيد.
 
سوره عبس آيه  34‏متن آيه : ‏‏ يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ ‏
 آيه  35‏متن آيه : ‏‏ وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ ‏
آيه  36‏متن آيه : ‏‏ وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ ‏ 

‏ترجمه : ‏
«روزي‌ كه‌ آدمي‌ از برادرش‌ و از مادرش‌ و از پدرش‌ و از زنش‌ و فرزندانش ‌مي‌گريزد» در حالي‌كه‌ اين‌ گروه‌ مخصوص‌ترين‌ نزديكان‌ او و سزاوارترين‌ آنها به ‌مهر و رأفت‌ و عنايتش‌ هستند و عامل‌ فرارشان‌ چيزي‌ جز هول‌ و هراس‌ بزرگ‌ و هنگامه‌ وحشتناك‌ قيامت‌ نيست‌. چنان‌ كه‌ حديث‌ شريف‌ ذيل‌ بازتابگر گوشه‌اي‌ از اين ‌وحشت‌ بزرگ‌ مي‌باشد: «تحشرون‌ حفاة‌ عراة مشاة غرلا، قال: فقالت‌ زوجته: يا رسول‌الله‌، ننظر أو يري‌ بعضنا عورة‌ بعض‌؟ قال: لكل‌ امري‌ء منهم‌ يومئذ شأن‌ يغنيه: پاي‌ برهنه‌، بدن‌ عريان‌، پاي‌ پياده‌ و ختنه ‌ناشده‌ محشور مي‌شويد. راوي‌ مي‌گويد: پس‌ همسر آن‌ حضرت‌ ص از ايشان‌ پرسيد: يا رسول‌ الله! آيا بعضي‌ از ما عورت ‌بعضي ‌ديگر را مي‌نگريم‌، يا مي‌بينيم‌؟ فرمودند: در آن‌ روز هر كس‌ از آنان‌ را شغلي‌ است‌ كه‌ او را كفايت‌ مي‌كند» (آيه‌ بعد). يعني‌ هر كس‌ چنان‌ به‌ هول‌ وهراس‌ و پريشاني‌ خود غرق‌ است‌ كه‌ به‌ اين‌ امر پرداخته‌ نمي‌تواند.
 
سوره عبس آيه  37

‏متن آيه : ‏

‏ لِكُلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«در آن‌ روز هر كس‌ از آنان‌ را كاري‌ است‌ كه‌ او را به‌ خود مشغول‌ مي‌دارد» و از نزديكانش‌ بازداشته‌ و برمي‌گرداند چنان‌ كه‌ او از بيم‌ آن‌كه‌ مبادا نزديكانش‌ چيزي ‌از او مطالبه‌ نمايند و براي‌ اين‌ كه‌ سختي‌ و حيراني‌ او را نبينند، از آنان‌ مي‌گريزد.
 
سوره عبس آيه  38‏متن آيه : ‏‏ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ مُّسْفِرَةٌ ‏
آيه  39‏متن آيه : ‏‏ ضَاحِكَةٌ مُّسْتَبْشِرَةٌ ‏
‏ترجمه : ‏
«در آن‌ روز چهره‌هايي‌ روشنند» و تابناك‌ و درخشنده‌ «خندان‌ و شادمانند» كه ‌اين‌ چهره‌ها، چهره‌هاي‌ مؤمنان‌ است‌ زيرا ايشان‌ در هنگامه‌ محشر به‌ اين‌ امر پي ‌مي‌برند كه‌ نعمتها و اكرامهاي‌ عظيمي‌ در انتظارشان‌ است‌.
 
سوره عبس آيه  40

‏متن آيه : ‏

‏ وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و در آن‌ روز چهره‌هايي‌ است‌ كه‌ بر آنها غبار نشسته» زيرا مي‌بينند كه‌ خداي ‌عزوجل‌ عذاب‌ سختي‌ را برايشان‌ آماده‌ نموده‌ است‌.
 
	سوره عبس آيه  41

‏متن آيه : ‏

‏ تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ ‏

 

‏ترجمه : ‏
«بر آنها تيرگي‌ غالب‌ آمده‌ است» يعني: آن‌ چهره‌هاي‌ غبارآلود را سياهي‌، گرفتگي‌، ذلت‌، سختي‌ و خاكساري‌ فرو گرفته‌ است‌. نسفي‌ مي‌گويد: «تو وحشتناك‌تر از آن‌ نمي‌