ِي ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِّمَن يَخْشَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ در اين‌ ماجرا براي‌ هر كس‌ كه‌ بترسد، عبرتي‌ است» يعني: در داستان ‌فرعون‌ و آنچه‌ كه‌ با او انجام‌ شد، براي‌ كسي‌ كه‌ شأن‌ و حال‌ وي‌ چنين‌ است‌ كه‌ از خدا(ج) مي‌ترسد و از او پروا مي‌دارد، عبرتي‌ است‌ بزرگ‌.
بعد از بيان‌ داستان‌ موسي‌ و فرعون‌، بار ديگر خطاب‌ حق‌ تعالي‌ متوجه‌ منكران ‌رستاخيز مي‌شود، با ارائه‌ اين‌ حجت‌ كه‌ بازآفريني‌ خلق‌ از آفرينش‌ ابتدايي‌ آن‌ بر وي‌ آسانتر است‌ پس‌ مي‌فرمايد:
 
	سوره أنبياء آيه  72
‏متن آيه : ‏
‏ وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةً وَكُلّاً جَعَلْنَا صَالِحِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و به‌ او اسحاق‌ را بخشيديم‌» زيرا ابراهيم‌(ع) از خدا فرزندي‌ درخواست‌ كرده ‌بود «و يعقوب‌ را نافله‌» نافله: يعني‌ به‌ عنوان‌ نعمتي‌ افزون‌ بر آنچه‌ كه‌ ابراهيم‌(ع) درخواست‌ كرده‌ بود، به‌ او بخشيديم‌ «و هريك‌ را از صالحان‌ قرار داديم‌» يعني: هريك‌ از آن‌ چهار تن: ابراهيم‌، لوط، اسحاق‌ و يعقوب‡ را صالح‌، عمل‌كننده‌ به‌ طاعت‌ خدا(ج) و فروگذارنده‌ معصيت‌ وي‌ گردانيديم‌.
 
	سوره نازعات آيه  27

‏متن آيه : ‏

‏ أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا ‏

 

‏ترجمه : ‏
«آيا شما در آفرينش‌ استوارتريد يا آسمان» يعني: آيا آفرينش‌ شما بعد از مرگ ‌و برانگيختن‌ مجددتان‌ سخت‌تر و دشوارتر است‌ يا آفرينش‌ آسمان‌؟ «الله آن‌ را بناكرد» پس‌ هر كس‌ بر آفرينش‌ آسماني‌ كه‌ داراي‌ همچو جرم‌ و جسامت‌ بزرگي‌است‌ قادر باشد، آسماني‌ با اين‌ عجايب‌ صنعت‌ و شگفتي‌هاي‌ قدرت‌ كه‌ فقط زواياي‌ محدودي‌ از آن‌ براي‌ بينندگان‌ هويداست‌؛ همچو كسي‌ چگونه‌ از بازآفريني‌ اجسامي‌ كه‌ بعد از آفرينش‌ نخستين‌ آنها را ميرانده ‌است‌، ناتوان ‌مي‌باشد؟.
 
سوره نازعات آيه  28

‏متن آيه : ‏

‏ رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا ‏

 

‏ترجمه : ‏
آري‌! خداوند(ج) آسمان‌ را بنا كرد و «سقفش‌ را بلند بركشيد» يعني: آن‌ را همچون‌ بناي‌ مرتفعي‌ بر فراز زمين‌ قرار داد و سقف‌ آن‌ را برافراشت‌ «پس‌ آن‌ را استوار كرد» يعني: آسمان‌ را در خلقت‌ استوار و به‌ اندازه‌ و در شكل‌ و هيئت ‌درست‌ و با اعتدال‌ گردانيد كه‌ نه‌ در آن‌ خللي‌ است‌، نه‌ كجي‌ و انحرافي‌ و نه‌ سستي‌ و شگافي‌. آري‌! هر كس‌ از ابعاد هول‌ انگيز كهكشانها اندك‌ شناختي‌ داشته‌ باشد، يقينا عظمت‌ آسمان‌ را درك‌ مي‌كند و در مي‌يابد كه‌ بازآفريني‌ انسان‌ ـ حتي‌ در مقياس‌ تصورات‌ عقلي‌ بشر ـ از آفرينش‌ آسمان‌ بسيار ساده‌تر است‌.
 
	سوره نازعات آيه  29

‏متن آيه : ‏

‏ وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و شبش‌ را تاريك‌ و روزش‌ را آشكار گردانيد» يعني: روزش‌ را با روشنگري ‌خورشيد بارز و نمايان‌ گردانيد. يا معني‌ اين‌ است: خداوند(ج) پديده‌ شب‌ را از آسمانها برداشت‌ به‌ اين‌ مفهوم‌ كه‌ آسمانها شب‌ ندارند بلكه‌ همه‌ روشن‌ مي‌باشند زيرا شب‌ پديده‌اي‌ محلي‌ در بعضي‌ از اجرام‌ فلكي‌ است‌ نه‌ در همه‌ آنها.
	سوره نازعات آيه  30

‏متن آيه : ‏

‏ وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و زمين‌ را بعد از اين» يعني: بعد از آفرينش‌ آسمان‌ «هموار كرد» يعني: گستراند و آن‌ را براي‌ زيست‌ انسان‌ آماده‌ كرد و آن‌ را در شكل‌، بيضوي‌ گردانيد كه‌ ـ برعكس‌ آنچه‌ معروف‌ است‌ ـ تماما كروي‌ نيست‌ زيرا زمين‌ از يك‌ كرانه ‌خود پهن‌ مي‌باشد. شايان‌ ذكر است‌ كه‌ هر چند گستراندن‌ و هموار كردن‌ زمين ‌به‌شكل‌ بيضوي‌ بعد از آفرينش‌ آسمان‌ بود اما زمين‌ به‌صورت‌ اوليه‌ خود قبل‌ ازآفرينش‌ آسمان‌ آفريده‌ شده‌ بود چنان‌كه‌ در آيات‌ «11 ـ 9» سوره‌ «سجده‌» گذشت‌. شيخ‌ سعيد حوي‌ در تفسير «الأساس‌» مي‌گويد: «از آيات‌ قرآن‌ و انكشافات‌ علم‌ هر دو چنين‌ بر مي‌آيد كه‌ خلقت‌ آسمان‌ به‌ عنوان‌ يك‌ كل‌ كه‌ شامل ‌كهكشانهاي‌ اين‌ كائنات‌ و توابع‌ آنهاست‌ بر خلقت‌ زمين‌ مقدم‌ بوده‌ است‌ اما خلقت ‌آسمانهاي‌ هفت‌گانه‌ كه‌ خود پديده‌هاي‌ غيبي‌اي‌ هستند و علم‌ و ادراك‌ بشر هرگز به‌ آنها راه‌ نيافته‌ است‌، بعد از خلقت‌ زمين‌ بوده‌ است‌».
شاه‌ ولي‌الله دهلوي‌ مي‌گويد: همواركردن‌ زمين‌ اين‌ است‌ كه‌ مي‌فرمايد؛
 
	سوره نازعات آيه  31

‏متن آيه : ‏

‏ أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءهَا وَمَرْعَاهَا ‏

 

‏ترجمه : ‏
«از زمين‌ آب‌ و چراگاه‌ آن‌ را بيرون‌ آورد» يعني: از زمين‌ جويباران‌، درياها و چشمه‌ها را منفجر گردانيد و از آن‌ چراگاهش‌ ـ يعني‌ گياهاني‌ را كه‌ براي‌ چراي ‌حيوانات‌ آماده‌ باشد ـ بيرون‌ آورد و اين‌ معني‌ شامل‌ ارزاق‌ و ميوه‌هايي‌ كه‌ انسانها از آن‌ بهره‌ مي‌گيرند، نيز مي‌شود.
 
	سوره نازعات آيه  32

‏متن آيه : ‏

‏ وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و كوهها را استوار كرد» و آنها را مانند ميخهايي‌ براي‌ زمين‌ گردانيد تا زمين ‌ساكنان‌ خود را مضطرب‌ و ناآرام‌ نگرداند.
 
سوره نازعات آيه  33

‏متن آيه : ‏

‏ مَتَاعاً لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ ‏

 

‏ترجمه : ‏
آري‌! حق‌ تعالي‌ همه‌ اين‌ كارها را كرد؛ «براي‌ بهره‌مندي‌ شما و چهارپايانتان» تا در زمين‌ به‌راحتي‌ زندگي‌ كنيد و از نعمتهاي‌ فراوان‌ آن‌ برخوردار شويد. پس ‌بدانيد كه‌ هر كس‌ بر آفرينش‌ اين‌همه‌ پديده‌هاي‌ عظيم‌ توانا باشد، بدون‌ شك‌ بر بازآفريني‌ آنها نيز تواناست‌ بلكه‌ بر بازآفريني‌ آنها تواناتر است‌.
	سوره نازعات آيه  34

‏متن آيه : ‏

‏ فَإِذَا جَاءتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
«پس‌ چون‌ آن‌ هنگامه‌ بزرگ‌ در رسد» يعني: آن‌ گاه‌ كه‌ بلا و مصيبت‌ سخت‌ و بزرگي‌ كه‌ از همه‌ بلاها و مصايب‌ ديگر بزرگتر است‌، در رسد. و آن‌ عبارت‌ از نفخه‌ دوم‌ است‌ كه‌ اهل‌ بهشت‌ را به‌ بهشت‌ و اهل‌ دوزخ‌ را به‌ دوزخ‌ مي‌سپارد؛
 
	سوره نازعات آيه  35

‏متن آيه : ‏

‏ يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ مَا سَعَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
«آن‌ روز است‌ كه‌ انسان‌ آنچه‌ را كه‌ عمل‌ كرده‌ بود» از خير يا شر «به‌ ياد مي‌آورد» زيرا او اعمال‌ خود را به‌طور مدون‌ در كارنامه‌ خويش‌ مشاهده‌ مي‌كند درحالي‌ كه‌ از فرط غفلت‌ يا طول‌ مدت‌، آنها را فراموش‌ كرده‌ بود.
 
	سوره نازعات آيه  36

‏متن آيه : ‏

‏ وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَى ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و جهنم‌ براي‌ هر كه‌ درنگرد آشكار شود» يعني: جهنم‌ به‌گونه‌اي‌ آشكار مي‌شود كه‌ بر كسي‌ پنهان‌ نمي‌ماند. مقاتل‌ مي‌گويد: «پرده‌ و حجاب‌ از جهنم‌ برداشته ‌مي‌شود و خلق‌ به‌سوي‌ آن‌ مي‌نگرند». در آن‌ هنگام‌