‌ و بسيار پرشاخ‌وبرگ‌ گرديده‌اند. شايان‌ ذكر است‌ كه‌ دو آيه:(‏‏ لِنُخْرِجَ بِهِ حَبّاً وَنَبَاتاً ‏ وَجَنَّاتٍ أَلْفَافاً ‏)شامل‌ هر سه‌ نوع‌ رستني‌اي ‌مي‌شود كه‌ از زمين‌ مي‌رويد كه‌ عبارت‌اند از:
1 ـ رستني‌اي‌ كه‌ داراي‌ غلاف‌ و پوشش‌ است‌، مانند دانه‌هاي‌ غذايي‌.
2 ـ رستني‌اي‌ كه‌ غلاف‌ و پوشش‌ ندارد، مانند گياهان‌ و علفها كه‌ اين‌ دو نوع ‌داراي‌ ساق‌ نيستند.
3 ـ رستني‌ داراي‌ ساق‌ و تنه‌ كه‌ عبارت‌ از درختانند و چون‌ بسيار انبوه‌ شوند، بوستان‌ (جنت) ناميده‌ مي‌شوند، از آن‌ رو كه‌ يك‌ محل‌ را مي‌پوشانند.
پس‌ اين‌ پديده‌هاي‌ نه‌گانه‌اي‌ كه‌ برشمرده‌ شد، نظر به‌ حدوث‌ و امكان‌ و تجدد خود، بر وجود آفريننده‌ مختار دلالت‌ مي‌كنند چنان‌كه‌ استواري‌ و محكمي‌ آنها بركمال‌ علم‌ و حكمت‌ ذاتي‌ حق‌ تعالي‌ دلالت‌ مي‌نمايد و چون‌ كمال‌ حق‌ تعالي‌ در اين‌ اوصاف‌ ثابت‌ گرديد، به‌طور قطع‌ امكان‌ حشر نيز ثابت‌ مي‌شود. از اينها گذشته‌ در بيرون ‌آوردن‌ گياهان‌ بعد از خشك ‌شدن‌ آنها، بر امكان‌ بيرون ‌آوردن‌ مردگان‌ از گورها و برانگيخنشان‌ بعد از مرگ‌ دليل‌ ظاهري‌ حسي‌اي‌ وجود دارد كه‌ نزديك‌ به‌ اذهان‌ است‌ و افزون‌ بر همه‌ اينها، هر يك‌ از چيزهاي‌ نه‌گانه‌ ياد شده‌ نعمتي‌ است‌ عظيم‌ كه‌ مي‌بايد با شكر و سپاس‌ استقبال‌ شود و شكر آن‌ با انجام‌ دادن‌ طاعات ‌است‌ پس‌ نبايد با ارتكاب‌ معصيت‌ كه‌ ناسپاسي‌ است‌، بدرقه‌ گردند.
 
سوره نبأ آيه  17

‏متن آيه : ‏

‏ إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ روز فصل» يعني: روز داوري‌ ميان‌ اهل‌ كفر و ايمان‌، ميان‌ نيكوكار و بدكار و ميان‌ اهل‌ حق‌ و اهل‌ باطل‌؛ «هنگامي‌ معين‌ است» يعني: آن‌ روز، مجمع ‌و ميعادگاهي‌ معين‌ براي‌ پيشينيان‌ و پسينيان‌ است‌ كه‌ در آن‌ به‌ ثواب‌ و عقابي‌ كه ‌وعده‌ داده‌ شده‌اند، مي‌رسند. اين‌ روز «فصل‌» ناميده‌ شد زيرا خداوند(ج) در آن ‌ميان‌ خلقش‌ فيصله‌ و داوري‌ مي‌كند.
 
	سوره نبأ آيه  18

‏متن آيه : ‏

‏ يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«روزي‌ كه‌ در صور دميده‌ شود» صور: بوقي‌ است‌ كه‌ اسرافيل‌(ع) در آن‌ مي‌دمد و از آن‌ صداي‌ مهيبي‌ بيرون‌ مي‌آيد «پس‌ فوج‌ فوج‌ بياييد» يعني: شما گروه‌ گروه ‌و توده‌ توده‌، هر امتي‌ همراه‌ با پيامبرش‌ از قبرهايتان‌ به‌سوي‌ موقف‌ محشر و عرصه‌گاه‌ حساب‌ مي‌آييد.
	سوره أنبياء آيه  67
‏متن آيه : ‏
‏ أُفٍّ لَّكُمْ وَلِمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اف‌ بر شما» اف: فريادي‌ است‌ كه‌ بر دلتنگي‌ و استهزا دلالت‌ مي‌كند. آري ‌اف‌ بر شما «و بر آنچه‌ غير از خدا مي‌پرستيد» حقارت‌ و گنديدگي‌ و شرمساري‌ بر شما و بر بتان‌ شما باد! «مگر نمي‌انديشيد» تا به‌ قبح‌ و زشتي‌ اين‌ كارتان‌ پي‌ بريد؟
پس‌ چون‌ در ميدان‌ حجت‌ درمانده‌ و از دادن‌ جواب‌ عاجز شدند، به‌ منطق‌ ستم ‌و ارعاب‌ روي‌ آوردند و اين‌ شيوه‌ ستمگران‌ در هر زمان‌ و مكاني‌ است:
 
	سوره نبأ آيه  19

‏متن آيه : ‏

‏ وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و آسمان‌ شگافته‌ شود» براي‌ فرود آمدن‌ فرشتگان‌ «پس‌ شود دروازه، ‌دروازه» يعني: آسمان‌ داراي‌ درهاي‌ بسياري‌ مي‌گردد تا فرشتگان‌ از آن‌ دروازه‌ها فرود آيند.
 
	سوره نبأ آيه  20

‏متن آيه : ‏

‏ وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و كوهها روان‌ ساخته‌ شوند و چون‌ سرابي‌ گردند» يعني: كوهها از جاهاي‌ خود در هوا روان‌ ساخته‌ شده‌ و از مقر خود بركنده‌ شوند و چون‌ گردي‌ به‌ هوا پراكنده‌ شوند به‌ طوري‌ كه‌ بيننده‌ مي‌پندارد كه‌ آن‌ كوهي‌ است‌ زيرا بر صورت‌ كوه‌ است ‌درحالي‌كه‌ حقيقتا در آنجا كوهي‌ نيست‌ بلكه‌ محضا غباري‌ است‌ و بس‌.
 
	سوره نبأ آيه  21

‏متن آيه : ‏

‏ إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَاداً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«بي‌گمان‌ جهنم‌ كمينگاهي‌ است» يعني: جهنم‌ در حكم‌ و قضاي‌ الهي ‌كمينگاهي‌ است‌ كه‌ نگهبانان‌ آن‌ در كمين‌ كفار نشسته‌اند تا آنها را در آن‌ عذاب ‌كنند. يا دوزخ‌ خود كمين‌كننده‌ است‌ و در انتظار كفاري‌ است‌ كه‌ به‌سوي‌ آن‌ مي‌آيند چنان‌كه‌ كمين‌كننده‌ در انتظار شكار خويش‌ مي‌باشد تا به‌سوي‌ آن‌ آيد.
 
	سوره نبأ آيه  22

‏متن آيه : ‏

‏ لِلْطَّاغِينَ مَآباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«كه‌ براي‌ سركشان‌ بازگشتگاهي‌ است» و كساني‌ كه‌ با مخالفت‌ اوامر پروردگار، طغيان‌ و سركشي‌ اختيار كرده‌اند، به‌سوي‌ آن‌ رجوع‌ كرده‌ و در آن‌ فرود مي‌آيند.
 
	سوره نبأ آيه  23

‏متن آيه : ‏

‏ لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«كه‌ روزگاري‌ دراز در آن‌ درنگ‌ مي‌كنند» يعني: سركشان‌ تا آن‌گاه‌ كه‌ روزگاران ‌باقي‌ است‌ در دوزخ‌ درنگ‌ مي‌كنند. حقب: برهه‌اي‌ دراز و ديرپا از زمان‌ است‌ كه‌ چون‌ بگذرد، برهه‌اي‌ديگر به‌ دنبال‌ آن‌ مي‌آيد، سپس‌ برهه‌اي‌ ديگر و همين‌گونه ‌قطعات‌ به‌هم ‌پيوسته‌ زمان‌ تا ابد به‌ هم‌ مي‌پيوندند. شايان‌ ذكر است‌ كه‌ «حقب‌» و«حقبه‌» در سخن‌ به‌ كار گرفته‌ نمي‌شود مگر اين‌كه‌ گوينده‌ پياپي‌ آمدن‌ زمانها را مد نظر داشته‌ باشد.
 
	سوره نبأ آيه  24

‏متن آيه : ‏

‏ لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْداً وَلَا شَرَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«در آنجا نه‌ خنكي‌اي‌ مي‌چشند و نه‌ شربتي» يعني: سركشان‌ در جهنم‌، يا در آن ‌روزگاران‌ دراز هيچ‌ خنكي‌اي‌ را كه‌ با آن‌ از گرماي‌ سوزان‌ جهنم‌ لختي‌ بياسايند نمي‌چشند و نه‌ نوشيدني‌اي‌ را كه‌ به‌ آنان‌ در رفع‌ تشنگي‌شان‌ نفعي‌ برساند. برد: بر خواب‌ نيز اطلاق‌ مي‌شود.
 
	سوره نبأ آيه  25

‏متن آيه : ‏

‏ إِلَّا حَمِيماً وَغَسَّاقاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«جز آب‌ جوشان» حميم: آب‌ جوش‌ است‌ «و چركابه‌اي» كه‌ زردآب‌ و چرك ‌و خونابه‌ دوزخيان‌ مي‌باشد.
 
سوره نبأ آيه  26

‏متن آيه : ‏

‏ جَزَاء وِفَاقاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«جزايي‌ است‌ مناسب» يعني: اين‌ عذابشان‌ موافق‌ و مناسب‌ با اعمال‌ و گناهانشان‌ مي‌باشد؛ پس‌ گناهي‌ بزرگتر از شرك‌ و عذابي‌ بزرگتر از آتش‌ دوزخ ‌وجود ندارد و چنان‌كه‌ اعمالشان‌ بد است‌، خداوند(ج) به‌ آنان‌ جزايي‌ موافق‌ با آن ‌مي‌چشاند.
 
	سوره نبأ آيه  27

‏متن آيه : ‏

‏ إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«آنان‌ بودند كه‌ حساب‌وكتابي‌ را توقع‌ نمي‌داشتند» يعني: نه‌ آنان‌ به‌ ثوابي‌ طمع ‌داشتند و نه‌ از حسابي‌ بيمناك‌ بودند زيرا به‌ رستاخيز ايمان‌ نداشتند.
 
	 سوره نبأ آ