آيه‌ از ابوهريره‌(رض) روايت‌ كرده‌ است‌ كه‌ فرمود: مردي‌ نزد رسول‌ خدا ص آمد و گفت: يا رسول‌الله! به‌ من‌ گرسنگي‌ و فقر رسيده‌ است‌. آن‌ حضرت‌ ص نزد همسران‌ خويش‌ فرستادند ولي‌ نزد ايشان‌ چيزي‌ نيافتند،آن‌ گاه‌ فرمودند: آيا مردي‌ نيست‌ كه‌ امشب‌ او را مهمان‌ كند، خدا بر وي‌ رحم ‌نمايد! در اين‌ اثنا مردي‌ از انصار بپا ايستاد و گفت: يا رسول‌الله‌! من‌ او را مهمان ‌مي‌كنم‌. پس‌ او را به‌ خانه‌اش‌ برد و به‌ زنش‌ گفت: اين‌ شخص‌ مهمان ‌رسول‌ اكرم‌ ص است‌ لذا چيزي‌ از وي‌ ذخيره‌ نكن‌ و هر چه‌ داري‌ پيش‌ آور. زنش‌گفت: به‌ خدا كه‌ نزد من‌ جز قوت‌ (غذاي) كودكان‌ چيز ديگري‌ نيست‌. مرد گفت: بسيار خوب‌! چون‌ كودكان‌ غذاي‌ خود را خواستند، آنان‌ را به‌ خواب‌ كن ‌آن‌گاه‌ غذا را نزد مهمان‌ مي‌بريم‌ و بعدا بيا و چراغ‌ را خاموش‌ كن‌ و خود ما نيز امشب‌ بر شكمهايمان‌ چيزي‌ مي‌بنديم‌ تا گرسنگي‌ آزارمان‌ ندهد. پس‌ آن‌ زن‌ چنين‌كرد. چون‌ صبح‌ شد آن‌ مرد نزد رسول‌ خدا ص آمد و همين‌كه‌ رسول‌ اكرم‌ ص اورا ديدند، فرمودند: خداوند(ج) را خوش‌ آمد، يا خداوند(ج) از كار فلان‌ مرد وفلان‌ زن‌ خنديد. پس‌ نازل‌ شد: (وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ ) . البته ‌در بيان‌ سبب‌ نزول‌ اين‌ آيه‌ روايات‌ ديگري‌ نيز به‌ همين‌ معني‌ آمده‌ است‌.
 
سوره أنبياء آيه  11
‏متن آيه : ‏
‏ وَكَمْ قَصَمْنَا مِن قَرْيَةٍ كَانَتْ ظَالِمَةً وَأَنشَأْنَا بَعْدَهَا قَوْماً آخَرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
باز هشدار تكان‌دهنده‌تري‌ از قبل‌ مي‌آيد: «و چه‌ بسيار شهرها را كه‌» مردمش ‌«ستمكار بودند، در هم‌ شكستيم‌» با وجود نيرو و سطوت‌ و شوكتي‌ كه‌ داشتند؛ از آن‌ روي‌ كه‌ به‌ خداي‌ عزوجل‌ كفر ورزيده‌ و آيات‌ وي‌ را تكذيب‌ كردند «و پس ‌از آنها قوم‌ ديگري‌ پديد آورديم‌» يعني: بعد از نابود ساختن‌ مردم‌ آن‌ شهرها، قوم‌ ديگري‌ را كه‌ از آنان‌ نبودند، از نو پديد آورديم‌ و آن‌ نو درآمدگان‌ را ساكن ‌ديارشان‌ گردانيديم‌.
 
	<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:3081.txt"> آيه  10</a><a class="text" href="w:text:3082.txt">آيه  11</a><a class="text" href="w:text:3083.txt">آيه  12</a><a class="text" href="w:text:3084.txt"> آيه  13</a><a class="text" href="w:text:3085.txt"> آيه  14</a><a class="text" href="w:text:3086.txt"> آيه  15</a><a class="text" href="w:text:3087.txt">آيه  16</a></body></html>سوره حشر آيه  10
‏متن آيه : ‏
‏ وَالَّذِينَ جَاؤُوا مِن بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلّاً لِّلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
سپس‌ خداوند متعال‌ قسم‌ سوم‌ از كساني‌ را كه‌ فقرايشان‌ از مال‌ في‌ء مستحق‌اند، توصيف‌ مي‌نمايد و ايشان‌ تابعين‌ به‌ احسانند: «و كساني‌ كه‌ پس‌ از ايشان ‌آمده‌اند» يعني: كساني‌ كه‌ پس‌ از مهاجران‌ و انصار آمده‌اند و ايشان‌ تابعيني‌ هستند كه‌ تا روز قيامت‌ از مهاجران‌ و انصار به‌ نيكويي‌ پيروي‌ كرده‌ و مي‌كنند. ابن‌ابي‌ليلي ‌مي‌گويد: مردم‌ بر سه‌ پايه‌ قراردارند: 1ـ مهاجران‌. 2ـ كساني‌ كه‌ به‌ دار هجرت ‌جاي‌ گرفته‌ و در ايمان‌ جاي‌ پيدا كردند، يعني‌ انصار. 3ـ كساني‌ كه‌ بعد از ايشان ‌آمده‌اند. پس‌ بكوش‌ كه‌ از اين‌ سه‌ منزلت‌ خارج‌ نباشي‌. آري‌! اين‌ تابعان‌ كه‌ نسل ‌در نسل‌ تا روز قيامت‌ مي‌آيند؛ «مي‌گويند: پروردگارا! ما را و برادران‌ ما را كه‌ بر ما به ‌ايمان‌ آوردن‌ سبقت‌ كرده‌اند، بيامرز» بدين‌ ترتيب‌ خداوند(ج) به‌ ايشان‌ فرمان‌ داد تا براي‌ خود و مهاجران‌ و انصاري‌ كه‌ پيش‌ از ايشان‌ درگذشته‌اند، آمرزش‌ بخواهند. اين‌ آيه‌ دلالت‌ مي‌كند بر اين‌كه‌ مؤمنان‌ متأخر در هر عصر و نسلي‌ مأمور به‌ اين ‌هستند كه‌ براي‌ پيشينيان‌ نخست‌ از مهاجران‌ و انصار آمرزش‌ بخواهند.
همچنين‌ آن‌ تابعان‌ پاكروش‌ مي‌گويند: «و در دلهاي‌ ما نسبت‌ به‌ كساني‌ كه‌ ايمان ‌آورده‌اند، هيچ‌ غِلّي‌ قرار نده» يعني: هيچ‌ كينه‌ و غش‌ و بغض‌ و حسدي‌ قرار نده‌. پس‌ صحابه‌ كرام‌ رضوان‌الله عليهم‌ اجمعين‌ در قدم‌ اول‌ در اين‌ معني‌ داخل‌ مي‌شوند زيرا ايشان‌ اشرف‌ مؤمنان‌ هستند و نيز از آن‌ جهت‌ كه‌ سياق‌ آيه‌ درباره‌ ايشان ‌است‌. پس‌ هر كس‌ در قلب‌ خويش‌ نسبت‌ به‌ ايشان‌ غل‌ و غشي‌ مي‌يابد، بي‌گمان‌ وسوسه‌ و زخمه‌اي‌ از شيطان‌ به‌ او رسيده‌ و بدون‌ شك‌ ـ با دشمني‌ دوستان ‌خدا(ج)  و بهترين‌هاي‌ امت‌ پيامبرش‌ص ـ بهره‌اي‌ وافر از عصيان‌ خداوند متعال‌ بر او پنجه‌ افگنده‌ است‌ پس‌ چنين‌ كسي‌ در اموال‌ في‌ء حقي‌ ندارد. همچنين‌ است‌ كسي‌ كه‌ اصحاب‌ رضوان‌ الله عليهم‌ اجمعين‌ را سب‌ و لعن‌ كند، يا به‌ ايشان‌ آزاري ‌برساند، يا بخواهد كه‌ از قدر و منزلت‌ ايشان‌ بكاهد. پس‌ هر كس‌ صحابه ‌رسول‌ خدا ص را لعن‌ و دشنام‌ مي‌گويد، فاسق‌ است‌ و چنين‌ كسي‌ از ادب‌ اسلام‌ و اخلاق‌ آن‌ به‌ دور، از روح‌ دين‌ و صفاي‌ آن‌ مهجور و مبتدع‌ و گمراه‌ مي‌باشد زيرا قرآن‌كريم‌ به‌ آمرزشخواهي‌ براي‌ اصحاب‌ امر كرده‌ و از كينه‌ و حسدورزي‌ بر مردان‌ و زنان‌ مؤمن‌ نهي‌ نموده‌ است‌.
ابن‌جرير از مالك‌بن‌اوس‌(رض) روايت‌ كرده‌ است‌ كه‌ گفت: «عمربن‌خطاب‌(رض) آيه: (‏ إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاء وَالْمَسَاكِينِ...) را خواند تا به‌ (عَلِيمٌ حَكِيمٌ ‏) «توبه/60» رسيد، آن‌ گاه‌ فرمود: اين‌ صدقات‌ براي‌ اين‌ گروه‌ است‌: (‏ وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى)«انفال/41». سپس‌ فرمود: اين‌ غنايم‌ هم ‌براي‌ اين‌ گروه‌ است:  (‏ مَّا أَفَاء اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ) تا رسيد به‌ (‏ لِلْفُقَرَاء ....    وَالَّذِينَ تَبَوَّؤُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِن قَبْلِهِمْ ....‏ وَالَّذِينَ جَاؤُوا مِن بَعْدِهِمْ.....). آن‌ گاه ‌فرمود: لذا اين‌ في‌ء شامل‌ عموم‌ مسلمين‌ است‌ و همه‌ ايشان‌ را در بر گرفته‌ است‌ و هيچ‌ يك‌ از مسلمانان‌ نيست‌ مگر اين‌كه‌ براي‌ او در آن‌ حقي‌ است‌». امام‌ رازي ‌مي‌گويد: «بدان‌كه‌ اين‌ آيات‌ در بر گيرنده‌ تمام‌ مسلمين‌ است‌ زيرا مسلمانان‌ از اين ‌سه‌ گروه‌ خارج‌ نيستند؛ يا مهاجرند، يا انصار، يا هم‌ كساني‌ اند كه‌ بعد از ايشان ‌آمده‌اند. سپس‌ اضافه‌ مي‌كند: هر كس‌ كه‌ سابقان‌، يعني‌ مهاجران‌ و انصار را به ‌دعا و رحمت‌ ياد نكند بلكه‌ از ايشان‌ به‌ بدي‌ ياد نمايد، او بر اساس‌ نص‌ آيه‌ از اقسام‌ مؤمنان‌ خارج‌ است‌».
 
