حيد، معاد و نبوت‌ در اين‌ چهار سوره‌ تكميل‌ گرديد».
همچنين‌ با تأمل‌ در سوگندهاي‌ الهي‌ در قرآن‌، ملاحظه‌ مي‌كنيم‌ كه‌ سوگند خوردن‌ الهي‌ بر اثبات‌ وحدانيت‌ و نبوت‌ در قياس‌ به‌ سوگند خوردنش‌ بر اثبات ‌معاد كم‌تر است‌ چنان‌ كه‌ در سوره‌هاي‌ (ذاريات‌، طور، والليل‌، والشمس‌، والسماء ذات‌ البروج‌) و غير آنها مي‌بينيم‌، سبب‌ آن‌ اين‌ است‌ كه‌ دلايل‌ وحدانيت‌ خداوند(ج) بسيار مي‌باشد:
وفي‌ كل‌ شي‌ء له‌ آية ‌تدل‌ علي‌ أنه‌ واحد.
در هر چيز كه‌ بنگريد؛
نشانه‌اي‌ مي‌يابيد كه‌ بر يگانگي‌ حق‌ تعالي‌ دلالت‌ مي‌كند
دلايل‌ نبوت‌ و رسالت‌ نيز بسيار است‌، كه‌ عبارت‌ از معجزات‌ مشهور و متواتر پيامبران(ع) مي‌باشد اما امكان‌ معاد، به‌ عقل‌ و ادله‌ سمعي‌ يا نقلي‌ كه‌ عبارت‌ از قرآن‌ و حديث‌ است‌، ثابت‌ مي‌شود و اين‌ خود عنايت‌ بيشتري‌ را مي‌طلبد به‌ همين‌ جهت‌، خداوند(ج) در قرآن‌ كريم‌ بر اثبات‌ آن‌ بسيار سوگند خورده‌ است‌ تا راه ‌ايمان‌ مردم‌ به‌ آن‌ را نيز هموار گرداند.
حكمت‌ در قسم‌خوردن‌ حق‌ تعالي‌ به‌ ستارگان‌ اين‌ است‌ كه‌ ستارگان‌ در سرعت‌، حجم‌ و در نوع‌ و چگونگي‌ وجود خود، عالمي‌ بزرگ‌ و بس‌ عظيم‌اند. مثلا سرعت‌ نور ستاره‌، (300) هزار كيلومتر در ثانيه‌ است‌، يعني‌ نور آن‌ فقط درظرف‌ «17» ثانيه‌، يكبار دورادور زمين‌ را مي‌پيمايد. يا مثلا خورشيد يك‌ ميليون‌و سيصدهزار بار از زمين‌ بزرگتر است‌ و اين‌ خورشيد ما يكي‌ از سي‌هزار ميليون ‌خورشيد پروردگار متعال‌ مي‌باشد كه‌ بشر تاكنون‌ به‌ كشف‌ آنها قادر شده‌ است‌. نظام‌ شمسي‌ و سيارگان‌ يازده‌گانه‌، بخشي‌ از عالم‌ كهكشانها و سحابي‌ها هستند، كهكشانها و سحابي‌هايي‌ كه‌ كسي‌ جز خداوند(ج)؛ شمار، حجم‌ و كيفيت‌ آنها را در حساب‌ آورده‌ نمي‌تواند و باز هر كهكشان‌ از خود در حدود سي‌ هزار ميليون ‌ستاره‌ دارد كه‌ بعضي‌ از آنها از خورشيد ما هم‌ بزرگترند. كهكشانها به‌ قرص‌ پهن‌شده‌اي‌ شباهت‌ دارند كه‌ قطر آن‌ به‌ اندازه‌ (100) هزار سال‌ نوري‌ مسافت‌ دارد و با در نظر داشت‌ اين‌كه‌ سال‌ نوري‌ برابر با (6) ميليون‌ مايل‌ است‌، يك‌ گزارش ‌دانشمندان‌ نجوم‌ مي‌رساند كه‌ دورترين‌ كهكشانها از زمين‌ و قديمي‌ترين‌ آنها در حد شناخت‌هاي‌ محدود بشر، در فاصله‌ (17) ميليارد سال‌ نوري‌ از زمين‌ قرار دارد. بنابراين‌، عالم‌ ستارگان‌ يكي‌ از عوالم‌ بسيار بزرگ‌ پروردگار متعال‌ مي‌باشد.
همچنين‌، آيات‌ قرآن‌ دلالت‌ بر آن‌ دارد كه‌ اعجاز قرآن‌ در عرصه‌ فلك‌، بزرگتر از اعجاز آن‌ در عرصه‌ طب‌ و عالم‌ وجود انسان‌ است‌، از اين‌ جهت‌، خداوند متعال‌ از ما خواسته‌ است‌ تا در آيات‌ كوني‌ وي‌ به‌ خوبي‌ بنگريم‌ و تأمل ‌كنيم‌ و به‌ همين‌ دليل‌ است‌ كه‌ فضانوردان‌ و كيهانشناسان‌ به‌ درك‌ حقيقت ‌نزديكترند. چنانچه‌ وقتي‌ «تيتوف‌» دومين‌ فضانورد روسي‌ بعد از «گاگارين‌»، از سفر فضايي‌ خود فرود آمد، خبرنگاران‌ روس‌ از وي‌ پرسيدند: آيا خدا را يافتي‌؟ او پس‌ پاسخ‌ داد: «آري‌! عظمت‌ خالق‌ را يافتم‌، او را يافتم‌ در كار عظيم ‌قاهرانه‌اش‌ با سيطره‌ وي‌ بر قوانين‌ جاذبه‌ ميان‌ زمين‌ و ماه‌ و خورشيد».
 
سوره نجم آيه  2
‏متن آيه : ‏
‏ مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى ‏
 
‏ترجمه : ‏
آري‌! سوگند به‌ نجوم: «كه‌ همسخن‌ شما سرگشته‌ نيست‌» يعني: محمد ص نه ‌از حق‌ و هدايت‌ سردرگم‌ است‌ و نه‌ ـ وقتي‌ اين‌ قرآن‌ را براي‌ شما آورده‌  ـ از آن ‌عدول‌ كرده‌ است‌ «و نه‌ غاوي‌ شده‌ است‌» يعني: نه‌ گمراه‌ شده‌ و نه‌ به‌ باطل‌ سخن‌گفته‌ است‌. غوايت: عبارت‌ از جهل‌ همراه‌ با عقيده‌ فاسد است‌ كه‌ تركيب‌ اين‌ دو، جهل‌ مركب‌ مي‌شود. ابن‌كثير مي‌گويد: اين‌ آيه‌ مقسم‌ عليه‌ است‌.
 
	سوره نجم آيه  3
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و از سر هواي‌ نفس‌ سخن‌ نمي‌گويد» يعني: محمد ص از سر هوا و خواهش ‌نفس‌ و به‌ باطل‌ و ناروا به‌ قرآن‌ نطق‌ نمي‌كند.
 
	سوره طه آيه  116
‏متن آيه : ‏
‏ وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و ياد كن‌ هنگامي‌ را كه‌ به‌ فرشتگان‌ گفتيم‌: براي‌ آدم‌ سجده‌ كنيد پس‌ بجز ابليس‌ كه ‌سر باز زد، همه‌ سجده‌ كردند» تفسير نظير اين‌ آيه‌ كريمه‌ در سوره‌ «بقره‌/ 34» گذشت‌.
 
	سوره نجم آيه  4
‏متن آيه : ‏
‏ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى ‏
 
‏ترجمه : ‏
«اين‌ سخن‌ جز و حيي‌ كه‌ به‌ او فرستاده‌ مي‌شود نيست‌» يعني: آنچه‌ كه محمد ص بدان‌ نطق‌ مي‌كند و حيي‌ از جانب‌ الله(ج) است‌ كه‌ به‌ سوي‌ او فرستاده ‌مي‌شود و او نه‌ در آن‌ كم‌ مي‌كند و نه‌ مي‌افزايد. در حديث‌ شريف‌ از عبدالله بن‌عمرو (رض) روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ فرمود: من‌ هر چيزي‌ را كه‌ از رسول‌ اكرم‌ ص مي‌شنيدم‌، مي‌نوشتم‌ با اين‌ هدف‌ كه‌ آنها را حفظ و نگه‌داري‌ كنم ‌پس‌ قريش‌ مرا از اين‌ كار نهي‌ نموده‌ و گفتند: تو هر چيزي‌ را كه‌ از رسول‌ خدا ص مي‌شنوي‌ مي‌نويسي‌ در حالي‌كه‌ ايشان‌ نيز بشرند و گاهي‌ در حال‌ خشم‌ سخن ‌مي‌گويند. همان‌ بود كه‌ از نوشتن‌ دست‌ كشيده‌ و اين‌ موضوع‌ را با رسول‌ خدا ص در ميان‌ گذاشتم‌، ايشان‌ فرمودند: «اكتب‌، فوالذي‌ نفسي‌ بيده‌ ما خرج‌ مني‌ إلا الحق: بنويس‌ زيرا سوگند به‌ ذاتي‌ كه‌ جانم‌ در اختيار اوست‌، از زبان‌ من‌ جز حق‌ چيز ديگري‌ بيرون‌ نيامده‌ است‌». رسول‌اكرم‌ ص در حديث‌ شريف‌ ديگري‌ فرمودند: «من‌ جز حق‌ نمي‌گويم‌. در اين‌ اثنا برخي‌ از اصحابشان‌ گفتند: يا رسول‌الله! شما گاهي‌ با ما شوخي‌ و مزاح‌ مي‌كنيد؟ فرمودند: حتي‌ اگر مزاح‌ كنم‌، من‌ جز حقي‌ را نمي‌گويم‌».
	سوره نجم آيه  5
‏متن آيه : ‏
‏ عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَى ‏
 
‏ترجمه : ‏«آن‌ را» يعني: وحي‌ را «فرشته‌ بسيار نيرومند به‌ او فرا آموخت‌» كه‌ آن‌ فرشته‌ به‌قول‌ جمهور: جبرئيل‌(ع) است‌ پس‌ اوست‌ كه‌ وحي‌ را به‌ محمد ص آموخت‌.
	سوره نجم آيه  6
‏متن آيه : ‏
‏ ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوَى ‏
 
‏ترجمه : ‏
«صاحب‌ مره‌» يعني: جبرئيل‌(ع) آفرينش‌ بسيار نيكو و استواري‌ دارد. مره: نيرومندي‌ و استواري‌ در آفرينش‌ است‌. به‌قولي‌ معني‌ اين‌ است: جبرئيل(ع) داراي ‌انديشه‌ نيك‌، خردي‌ استوار و رأيي‌ متين‌ است‌. «پس‌ راست‌ ايستاد» يعني: جبرئيل‌(ع) اولين‌ باري‌ كه‌ وحي‌ را به‌ رسول‌ اكرم‌ ص آورد، در همان‌ شكل‌ وصورت‌ حقيقي‌ خود كه‌ خداوند متعال‌ او را بر آن‌ آفريده‌ است‌، در برابر ايشان ‌ايستاد و از بس‌ بزرگ‌ بود، وجودش‌ همه‌ افق‌ جانب‌ مشرق