پست‌ و فرومايه‌ كه ‌با انفاق‌ و بذل‌ كمترين‌ چيز، منت‌ مي‌گذارند و افاده‌ مي‌فروشند. در حديث‌ شريف‌آمده‌ است: «إن‌ الله‌ تعالي‌ ينزل‌ كل‌ ليلة إلي‌ السماء الدنيا، حتي‌ يبقي‌ ثلث‌ الليل‌ الأخير، فيقول: هل‌ من‌ تائب‌ فأتوب‌ عليه‌؟ هل‌ من‌ مستغفر فأغفر له‌؟ هل‌ من‌ سائل‌ فيعطي ‌سؤاله‌؟ حتي‌ يطلع‌ الفجر: خداوند متعال‌، در هر شب‌ به‌ سوي‌ آسمان‌ دنيا فرود مي‌آيد تا آن‌كه‌ چون‌ يك‌ سوم‌ اخير شب‌ باقي‌ مي‌ماند، مي‌گويد: آيا توبه‌ كاري ‌هست‌ تا بر وي‌ توبه‌ بپذيرم‌؟ آيا آمرزش‌خواهي‌ هست‌ تا بر وي‌ بيامرزم‌؟ آيا درخواست‌كننده‌اي‌ هست‌ كه‌ خواسته‌ وي‌ داده‌ شود؟ تا آن‌گاه‌ كه‌ بامداد طلوع ‌مي‌كند». سحر: يك‌ششم‌ حصه‌ آخر شب‌ است‌.
 
	 سوره طه آيه  107
‏متن آيه : ‏
‏ لَا تَرَى فِيهَا عِوَجاً وَلَا أَمْتاً ‏
 
‏ترجمه : ‏
«نه‌ در آن‌ هيچ‌ فرودي‌ مي‌بيني‌ و نه‌ هيچ‌ بلنديي‌» عوج‌: به‌معني‌ نشيب‌ و فرودآمدگي‌ روي‌ زمين‌ است‌؛ چون‌ وادي‌ها و مانند آنها. امت‌: هر فراز و مكان ‌بلندي‌ است‌؛ مانند تل‌ها و پشته‌هاي‌ كوچك‌.
 
	سوره ذاريات آيه  19
‏متن آيه : ‏
‏ وَفِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و» آن‌ متقيان‌ به‌ بهشت‌ پيوسته‌ بر اين‌ وصف‌ بودند كه‌ «در اموالشان‌ براي‌ سائل‌ و محروم‌ حقي‌ مقرر بود» سائل: فقيري‌ است‌ كه‌ چيزي‌ را نمي‌يابد لذا خود را بر ديگران‌ پيش‌افگنده‌ و طالب‌ ياري‌ آنان‌ مي‌شود. محروم: كسي‌ است‌ كه‌ باوجود ناتواني‌ از كسب‌ و كار، از سؤال‌ كردن‌ هم‌ پرهيز نموده‌ و پاكي‌ مي‌ورزد تا بدانجاكه‌ مردم‌ او را توانگر پنداشته‌ و بر او صدقه‌ نمي‌كنند. به‌قولي‌ ديگر: محروم‌ كسي ‌است‌ كه‌ قحطي‌ و بلاي‌ سختي‌ به‌ او رسيده‌ باشد. در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ بخاري‌ و مسلم‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌ اكرم‌ ص فرمودند: «مسكين‌ كسي‌ نيست‌ كه‌ تو يك ‌لقمه‌ و دو لقمه‌ و يك‌ خرما و دو خرمايي‌ به‌ او مي‌دهي‌ ولي‌ مسكين‌ كسي‌ است‌ كه ‌توانگري‌ را نمي‌يابد تا او را بي‌نياز گرداند و كسي‌ هم‌ به‌ حالش‌ پي‌ نمي‌برد تا به‌ وي ‌صدقه‌ دهد». قرطبي‌ مي‌گويد: «قول‌ قوي‌تر در تفسير (حق‌) در اين‌ آيه‌ اين‌ است‌كه‌ مراد از آن‌ فريضه‌ زكات‌ مي‌باشد زيرا خداوند(ج) در سوره‌ (معارج‌) مي‌فرمايد: (وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ ‏24 ‏ لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ ‏25) : (و آنان‌ كه‌ در اموالشان‌ حقي‌ است‌ معلوم‌ براي‌ سائل‌ و محروم‌) «24 ـ 25». حق‌ معلوم‌ همانا زكات‌ است‌ كه ‌شريعت‌ مقدس‌ اسلام‌؛ مقدار، جنس‌ و وقت‌ آن‌ را بيان‌ كرده‌ است‌ اما غير آن‌ از صدقات‌ نافله‌، نه‌ معلوم‌ است‌ و نه‌ جنس‌ و وقت‌ معيني‌ دارد». حديث‌ شريف‌ ذيل‌ نيز مؤيد اين‌ قول‌ است: «اذا أديت‌ زكاة‌ مالك‌، فقد قضيت‌ ما عليك‌ فيه: وقتي‌ زكات‌ مال‌ خود را دادي‌، در حقيقت‌ آنچه‌ را كه‌ در آن‌ مال‌ بر ذمه‌ توست‌، پرداخته‌اي‌». ولي‌ به‌ رغم‌ اين‌كه‌ سخن‌ قرطبي‌ صحيح‌ است‌ و قول‌ جمهور نيز همين‌ مي‌باشد اما بايد در نظر داشت‌ كه‌ اين‌ سوره‌ مكي‌ است‌ و زكات‌ در مدينه ‌فرض‌ شد. از سوي‌ ديگر، اگر ما «حق‌» را به‌ زكات‌ تفسير كنيم‌، اين‌ صفت‌ چندان ‌در خور ثنا و ستايشي‌ ويژه‌ نمي‌باشد زيرا هر مسلماني‌ زكات‌ مال‌ خود را مي‌پردازد پس‌ كسي‌ مستحق‌ چنين‌ ستايشي‌ است‌ كه‌ افزون‌ بر زكات‌، مال‌ ديگري‌ را نيز به ‌نيازمندان‌ ببخشد لذا ظاهرا مراد آيه‌ در اينجا ـ كه‌ سياق‌ در مورد ثنا و ستايش ‌متقيان‌ مي‌باشد ـ صدقات‌ نافله‌ غير از زكات‌ فرض‌ است‌.
 
سوره ذاريات آيه  20
‏متن آيه : ‏
‏ وَفِي الْأَرْضِ آيَاتٌ لِّلْمُوقِنِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و در زمين‌ براي‌ اهل‌ يقين‌ نشانه‌هايي‌ است‌» يعني: در كره‌ زمين‌ و پديده‌هاي ‌موجود در آن‌؛ اعم‌ از كوه‌ها، درياها، درختان‌، ميوه‌ها، معادن‌، نباتات‌، انس‌، جن‌، حيوانات‌ و غيره‌، براي‌ موحداني‌ كه‌ به‌ خداي‌ عزوجل‌ يقين‌ و باور دارند، دلايل‌ روشن‌ و نشانه‌هاي‌ آشكاري‌ است‌ زيرا ايشان‌ هستند كه‌ در اين‌ نشانه‌ها تدبر و تأمل‌ كرده‌ و به‌ آنها اعتراف‌ مي‌كنند و نهايتا از آنها نفع‌ مي‌برند.
 
	سوره ذاريات آيه  21
‏متن آيه : ‏
‏ وَفِي أَنفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و در وجود خودتان‌» يعني: اي‌ انسانها! همين‌طور در وجود خودتان‌ نيز نشانه‌هايي‌ است‌ كه‌ بر يگانگي‌ خداوند(ج) و صدق‌ و راستي‌ آنچه‌ كه‌ پيامبران‌ به‌همراه‌ آورده‌اند، دلالت‌ مي‌كند و اگر شما در وجود خود بنگريد و آيات‌ انفسي‌ خود را دقيقا بشناسيد، به‌ سوي‌ خداي‌ عزوجل راه‌ مي‌بريد زيرا آفرينش‌ شما بر اين‌وصف‌ عجيب‌ و شأن‌ شگرف‌؛ از خون‌، گوشت‌، استخوان‌، اعضا، حواس‌، مجاري‌ تنفس‌، قلب‌، عقل‌، وجدان‌، روح‌، نطق‌ و بيان‌، ادراك‌ و غيره‌، خود جلوگاه‌ آيات‌ الهي‌ است‌ و اگر هر پرزه‌ از ماشين‌ وجودتان‌ به‌ تحليل‌ گرفته‌ شود، براي‌ كسي‌ كه‌ اهل‌ درك‌ و دريافت‌ باشد، برهاني‌ قناعت‌بخش‌ است‌ «پس‌ مگر نمي‌بينيد» به‌ چشم‌ بصيرت‌ تا به‌وسيله‌ اين‌ نگرش‌، بر وجود و يگانگي‌ خداي ‌آفريننده‌ روزي‌دهنده‌ راه‌ بريد؟ به‌قولي: مراد از «انفس‌» در آيه‌ كريمه‌، ارواح‌ است‌. يعني: در ارواحتان‌ كه‌ سبب‌ حيات‌ و زندگي‌ شماست‌، بر وجود و وحدانيت‌ خداوند متعال‌ آيات‌ و نشانه‌هايي‌ است‌. گفتني‌ است‌ كه‌ امروز در عصر انكشاف‌ علوم‌ تجربي‌، فرازهاي‌ عظيمي‌ از حقايق‌ و اعجاز اين‌ آيات‌ متجلي‌ گرديده‌ است‌.
 
سوره ذاريات آيه  22
‏متن آيه : ‏
‏ وَفِي السَّمَاء رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و رزق‌ شما در آسمان‌ است‌» يعني: تقدير و تعيين‌ رزق‌ شما و فراهم‌ نمودن ‌اسباب‌ آن‌ در آسمان‌ است‌؛ زيرا خورشيد، ماه‌، ستارگان‌، طلوعگاه‌ها و غروبگاه‌هايي‌ كه‌ به‌ وسيله‌ آنها فصلها مختلف‌ مي‌شود، بادهايي‌ كه‌ ابرها را مي‌رانند، باران‌ فرود آمده‌ از آسمان‌ و باالاخره‌ همه‌ اين‌ گردونه‌ وجود، دست‌اندركارند تا روزي‌ شما فراهم‌ گردد زيرا اين‌ پديده‌ها براي‌ رويش‌ و رشد انواع ‌نباتات‌ مختلفه‌اي‌ كه‌ با آب‌ آبياري‌ مي‌شوند، جو و شرايط مناسبي‌ پديد مي‌آورند، خورشيد آنها را با گرماي‌ خود تغذيه‌ مي‌كند، نور قمر به‌ آنها قوت‌ ونمو و پختگي‌ مي‌بخشد و همين‌ طور هر پديده‌اي‌ دراين‌ راستا نقشي‌ دارد «و» درآسمان‌ نوشته‌ شده‌ است‌ «آنچه‌ وعده‌ داده‌ شده‌ايد» از بهشت‌، دوزخ‌، ثواب‌ و عقاب‌. يا بهشتي‌ كه‌ به‌ آن‌ وعده‌ داده‌ شده‌ايد، در آسمان‌ است‌ 