مشخصات کتاب

تفسیر و بیان کلمات قرآن

مؤلف:

شيخ حسنين محمد مخلوف

مترجم:

عبد الكريم ارشد

پاورقی‌ها:

برگرفته از مقاله‌ «التعقيبات المفيدة على كتاب كلمات القرآن...»
نوشتۀ: دکتر محمد بن عبدالرحمن الخمیس

مقدمۀ مترجم

قرآن کریم این کتاب بزرگ آسمانی و قانون کامل و تام از آغاز نزول تا این دوران انسان را از زنجیر اسارت و بردگی رها ساخت، از گمراهی‌ها نجاتش داد و به سوی دانش و روشنایی هدایتش کرد، خوشبختی و سعادت دارین او را فراهم نمود، بدون شک مکتب انسان ساز قرآن برای بشریت عدالت خواهی، امانت داری، شجاعت، ایثارگری و دلسوزی آموخت و برایش فهماند که جهان و هستی بدون هدف و بدون حساب و کتاب نیست، بلکه همه اعمال انسان از خوب و بد محاسبه و باز پرس خواهند شد.

پیش از نزول این راز خلقت جامعه بشری گرفتار ظلم، بی‌داد، جهل و تارکی بود، زورمندان بد اندیش و استبدادگران کور دل با آشامیدن خون انسان روزگار بشر را تیره و تار می‌ساختند. در جاهلیت آن دوران خانواده‌ها روز به دنیا آمدن دختران خود را روز سیاه و ماتم می‌دانستند اشک حسرت می‌ریختند و آنها را زنده به گور می‌نمودند، قرآن این چشمۀ جوشان زندگی دستور داد: فرزندان خود را زنده بگور نکنید. پیام‌آور گنجینۀ علم و معرفت و مشعل دار راه نجات اعلام داشت روز ولادت هر نوزادی شادی نمایند و گوسفند سرببرند و به شخصی‌که دو دختر و یا دو خواهر خود را بخوبی تربیت و بزرگ نماید وعدۀ بهشت برین داد.

قرآن معجزۀ پیامبر اسلام و دلیل زنده و روشن حقانیت راه او انسان را به تفکر در آفرینش آسمانها، خورشید، ماه، ستارگان، زمین، کوهها دریاها، نباتات، حیوانات و انسان دعوت می‌کند و نظام شگفت آوری را که در هر یک از انواع موجودات حکم فرماست گوشزد می‌نماید، تا با مطالعه و اندیشیدن در باره این موجودات برای بشر حقانیت وجود الهی آشکار شود و در عین حال از عالم هستی به نیکویی بهره بگیرند و آنها را مورد استفاده و در خدمت انسان قرار بدهند.

علمای بزرگ اسلام در همه عصرها و قرن‌ها برای درک مفاهیم عالی و رسیدن به عمق معانی قرآن به تفسیر و تشریح آن پرداختند تا مسلمانان مقصد و مراد آن را بخوبی دریابند و از این نعمت با ارزش الهی بهره‌ور شوند و به اوج سعادت و آرامش دست یابند و با درک این انـدیشۀ کامل که هستی انسان را ارزش و تکامل می‌دهد به سوی هدف نهائی بالا بروند. به تأسی از این هدف نیک شیخ حسنین محمد مخلوف از دانشمندان بزرگ جهان اسلام که سال ۱۳۰۷ هـ به قاهره به دنیا آمد و بعد از فراغت از دانشگاۀ ازهر آنجا به تدریس پرداخت و سال ۱۴۱۰ هـ از جهان رفت. هنگام تدریس متوجه گردید که علاقه‌مندان قرآن از معانی بعض آیات آن بسیار سوال می‌کنند پس «تفسیر و بیان کلمات قرآن» را نگاشت که مورد استقبال قرار گرفت و بارها به شیوه‌های گوناگون چاپ و نشر شد، این دانشمند «صفوة البیان لمعانی القرآن» و چند کتب دیگر را نیز نوشته است. برای استفاده بیشتر از این کتاب آن را به شکل شیوا و رسا به زبان فارسی ترجمه کردم تا کسانی‌که به زبان عربی آشنایی ندارند از آن بهرۀ کامل و تمام بگیرند.

والسلام

عبد الکریم «ارشد»

سورۀ فاتحه

بسم الله الرحمن الرحیم

۱- ﴿ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ﴾: ثنا و ستایش خاصه خداست.

۱- ﴿رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ﴾: مربی و تربیت کننده موجودات، مالک و چاره‌ساز امور ایشان.

۴- ﴿يَوۡمِ ٱلدِّينِ﴾: روز جزاء.

۶- ﴿ٱهۡدِنَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلۡمُسۡتَقِيمَ٦﴾: ما را موفق گردان تا به راه روشن و آشکار اسلام که هیچ کجی و نادرستی در آن نیست ثابت قدم و استوار باشیم.

۷- ﴿ٱلۡمَغۡضُوبِ عَلَيۡهِمۡ﴾: یهود.

۷- ﴿ٱلضَّآلِّينَ﴾: نصاری، همچنان امثال ایشان در ضلالت و گمراهی.

سورۀ بقره

۲- ﴿ذَٰلِكَ ٱلۡكِتَٰبُ﴾: قرآن‌کریم.

۲- ﴿لَا رَيۡبَۛ فِيهِۛ﴾: بدون شک این قرآن حق و از جانب پروردگار نازل شده است.

۲- ﴿هُدٗى﴾: از گمراهی و ضلالت به راه راست هدایت می‌کند.

۲- ﴿لِّلۡمُتَّقِينَ﴾: برای آنهایی‌که از گناه اجتناب و اوامر او تعالی را به جا کردند و خود را از عذاب آخرت نگاه داشتند.

۵- ﴿عَلَىٰ هُدٗى﴾: با قلب مطمئن به راه راست و روشن قرار دارند.

۷- ﴿خَتَمَ ٱللَّهُ﴾: خدا مهر نهاده است.

۷- ﴿غِشَٰوَةٞ﴾: پوشش و پرده‌ای است.

۹- ﴿يُخَٰدِعُونَ﴾: منافقان مکارانه با فریب و نیرنگ رفتار می‌کنند.

۱۰- ﴿مَّرَضٞ﴾: شک و نفاق یا تکذیب و انکار است.

۱۴- ﴿خَلَوۡاْ إِلَىٰ شَيَٰطِينِهِمۡ﴾: اهل نفاق نزد بزرگانشان بروند یا با آنها تنها شوند.

۱۵- ﴿يَمُدُّهُمۡ﴾: خدا آنها را زیادت می‌بخشد یا مهلت می‌دهد.

۱۵- ﴿طُغۡيَٰنِهِم﴾: پافشاری در کفر و تجاوز از حد خویش.

۱۵- ﴿يَعۡمَهُونَ﴾: منافقان در جهالت باقی می‌مانند و راه راست را نمی‌یابند یا متحیر و سرگردان می‌شوند.

۱۷- ﴿مَثَلُهُم﴾: حالت شگفت‌انگیز یا صفت آنها.

۱۷- ﴿ٱسۡتَوۡقَدَ نَارٗا﴾: آتش افروخت.

۱۸- ﴿بُكۡمٌ﴾: از بیان حق گنگ هستند.

۱۹- ﴿كَصَيِّب﴾: مانند کسانی هستند که بارانی تند و شدید بر آنها ببارد. صیب: باران در حال باریدن از آسمان، یا ابر بارنده است.

۲۰- ﴿يَخۡطَفُ أَبۡصَٰرَهُمۡ﴾: نور برق بینایی آنها را به سرعت ببرد.

۲۰- ﴿قَامُواْ﴾: متحیر و سرگردان در جای خود متوقف شوند.

۲۲- ﴿ٱلۡأَرۡضَ فِرَٰشٗا﴾: زمین را بستر و فرش جهت استقرار در آن.

۲۲- ﴿ٱلسَّمَآءَ بِنَآءٗ﴾: آسمان را سقف برافراشته یا مانند گنبد مستحکم.

۲۲- ﴿أَندَادٗا﴾: امثال و همتا، از بتها که پرستش می‌کنید.

۲۳- ﴿ٱدۡعُواْ شُهَدَآءَكُم﴾: خدایان یا یاران و یاوران خود را حاضر کنید.

۲۵- ﴿مُتَشَٰبِهٗا﴾: مانند هم، در رنگ و ظاهر با هم شباهت دارند نه در طعم و لذت.

۲۹- ﴿ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ﴾: خدا قصد و اراده آفرینش آسمان را کرد، قصد راست و درست.

۲۹- ﴿فَسَوَّىٰهُنَّ﴾: پس خلقت آسمان‌ها را به اتمام رساند و آنها را استوار و مستحکم ساخت.

۳۰- ﴿يَسۡفِكُ ٱلدِّمَآءَ﴾: از دشمنی و عداوت دست به خونریزی و ستم می‌زند.

۳۰- ﴿نُسَبِّحُ بِحَمۡدِكَ﴾: تو را از همه بدی‌ها پاک و پاکیزه می‌شماریم و تو را ثنا و ستایش می‌کنیم.

۳۰- ﴿نُقَدِّسُ لَكَ﴾: تو را به بزرگی یاد می‌کنیم و یاد تو را از آنچه سزاوار عظمت و شرفت نیست پاک می‌دانیم.

۳۴- ﴿ٱسۡجُدُواْ لِأٓدَمَ﴾: به آدم فروتنی کنید، یا سجده تعظیم و احترام نمایید.

۳۵- ﴿رَغَدًا﴾: غذای فراوان یا گوارا و بی‌زحمت.

۳۶- ﴿فَأَزَلَّهُمَا ٱلشَّيۡطَٰنُ﴾: شیطان آدم و همسرش را فریب داد و از آن مقام رفیع دور ساخت.

۴۰- ﴿إِسۡرَٰٓءِيلَ﴾: لقب یعقوب.

۴۰- ﴿فَٱرۡهَبُونِ﴾: در پیمان شکنی‌هاتان تنها از من بترسید.

۴۲- ﴿لَا تَلۡبِسُواْ﴾: مخلوط ننمایید یا پنهان نکنید.

۴۴- ﴿بِٱلۡبِرِّ﴾: به طاعت و عبادت بسیار و کارهای نیک.

۴۵- ﴿إِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ﴾: به درستی نماز خیلی دشوار، سخت و سنگین است.

۴۵- ﴿ٱلۡخَٰشِعِينَ﴾: انسانهای متواضع و با تمکین.

۴۶- ﴿يَظُنُّونَ﴾: یقین می‌دانند.

۴۷- ﴿ٱلۡعَٰلَمِينَ﴾: جهانیان دوران خود شما.

۴۸- ﴿لَّا تَجۡزِي نَفۡسٌ عَن نَّفۡسٖ شَيۡ‍ٔٗا﴾: هیچ کس نمی‌تواند برای دیگری کاری انجام دهد.

۴۸- ﴿عَدۡلٞ﴾: بدیل و جای‌گزین.

۴۹- ﴿يَسُومُونَكُمۡ﴾: به شما می‌چشاندند و شما را به کارهای دشوار می‌گماشتند. ﴿يَسۡتَحۡيُونَ نِسَآءَكُمۡ﴾: دختران شما را بخاطر خدمت زنده می‌گذاشتند.

۴۹- ﴿بَلَآءٞ﴾: آزمون و امتحانی بود با اعطای نعمت‌ها و گرفتاری به شکنجه و عذاب.

۵۰- ﴿فَرَقۡنَا﴾: شکافتیم.

۵۱- ﴿ٱتَّخَذۡتُمُ ٱلۡعِجۡلَ﴾: گوساله را خدا و معبود قرار دادید.

۵۳- ﴿ٱلۡفُرۡقَان﴾: شریعت را که ممیز حلال و حرام است.

۵۴- ﴿بَارِئِكُمۡ﴾: خالقتان.

۵۴- ﴿فَٱقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ﴾: در میان خود شما نیکوکار باید گناهکار را بکشند.

۵۵- ﴿جَهۡرَةٗ﴾: آشکار.

۵۵- ﴿ٱلصَّٰعِقَةُ﴾: آتش و یا آواز شدید که از سوی آسمان آمد.

۵۷- ﴿ٱلۡغَمَام﴾: ابر سفید نازک.

۵۷- ﴿ٱلۡمَنَّ﴾: ماده صمغی‌که مثل عسل شیرین است.

۵۷- ﴿وَٱلسَّلۡوَىٰ﴾: مرغ مشهور به سمانی.

۵۸- ﴿رَغَدٗا﴾: غذای فراوان یا گوارا و بی‌زحمت.

۵۸- ﴿قُولُواْ حِطَّةٞ﴾: بگویید: پروردگارا، گناهان ما را ببخش.

۵۹- ﴿رِجۡزٗا﴾: عذابی را، گفته شده طاعون است.

۶۰- ﴿فَٱنفَجَرَت﴾: شکافت و فوران کرد.

۶۰- ﴿مَّشۡرَبَهُمۡ﴾: جای آشامیدن خود را.

۶۰- ﴿لَا تَعۡثَوۡاْ فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾: در زمین دست به فساد نزنید.

۶۰- ﴿مُفۡسِدِينَ﴾: فساد همیشگی.

۶۱- ﴿فُومِهَا﴾: گندم و یا سیر.

۶۱- ﴿ضُرِبَتۡ عَلَيۡهِمُ﴾: آنها را احاطه کرده یا به آنها چسبیده است.

۶۱- ﴿ٱلذِّلَّةُ﴾: خواری، بی‌عزتی و پستی.

۶۱- ﴿ٱلۡمَسۡكَنَةُ﴾: ناداری و بخل ذاتی.

۶۱- ﴿بَآءُو بِغَضَبٖ﴾: باز هم به قهر و غضب خدا دچار شدند که مستحق آن بودند.

۶۲- ﴿هَادُواْ﴾: یهودی شدند.

۶۲- ﴿ٱلصَّٰبِ‍ِٔينَ﴾: پرستندگان فرشته‌ها یا ستاره پرستان.

۶۳- ﴿مِيثَٰقَكُمۡ﴾: عهد و پیمان شما را به این‌که به تورات عمل می‌کنید.

۶۵- ﴿خَٰسِ‍ِٔينَ﴾: رانده شدگان پست و بی‌ارزش.

۶۶- ﴿فَجَعَلۡنَٰهَا نَكَٰلٗا﴾: این کیفر را شکنجه و عذاب قرار دادیم.

۶۷- ﴿هُزُوٗا﴾: مسخره و ریشخند.

۶۸- ﴿لَّا فَارِضٞ وَلَا بِكۡرٌ﴾: نه کلان سال است و نه جوان نورس.

۶۸- ﴿عَوَانُۢ بَيۡنَ ذَٰلِكَ﴾: میانه سال است.

۶۹- ﴿فَاقِعٞ لَّوۡنُهَا﴾: رنگ آن گاو بسیار زرد است.

۷۱- ﴿لَّا ذَلُولٞ﴾: رام نیست.

۷۱- ﴿تُثِيرُ ٱلۡأَرۡضَ﴾: تا زمین را شخم زند.

۷۱- ﴿ٱلۡحَرۡثَ﴾: کشت یا زمین آماده برای زراعت را.

۷۱- ﴿مُسَلَّمَةٞ﴾: بی‌عیب است.

۷۱- ﴿لَّا شِيَةَ فِيهَا﴾: رنگ دیگری غیر از رنگ زرد در آن وجود ندارد.

۷۲- ﴿فَٱدَّٰرَٰٔتُمۡ فِيهَا﴾: و در باره او به دشمنی و ستیز پرداختید.

۷۴- ﴿يَتَفَجَّرُ﴾: به وفرت جاری می‌شود.

۷۴- ﴿يَشَّقَّقُ﴾: شکاف می‌شود به طول و یا عرض.

۷۵- ﴿يُحَرِّفُونَهُ﴾: گروهی از یهودیان تورات را تحریف یا به باطل تأویل می‌کنند.

۷۶- ﴿خَلَا بَعۡضُهُم...﴾: نزد بزرگانشان بروند یا با آنها تنها بنشینند.

۷۶- ﴿فَتَحَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمۡ﴾: خدا بر شما حکم کرده است یا آن را به شما بیان داشته است.

۷۸- ﴿أُمِّيُّونَ﴾: جاهلند، نمی‌توانند تورات را بخوانند.

۷۸- ﴿أَمَانِيَّ﴾: دروغ‌های‌که از دانشمندان خود آموختند.

۷۹- ﴿فَوَيۡلٞ﴾: نابودی یا حسرت، یا عذاب شدید، یا وادی است در جهنم.

۸۱- ﴿كَسَبَ سَيِّئَةٗ﴾: کفر ورزید.

۸۱- ﴿أَحَٰطَتۡ بِهِ﴾: گناه او را محاصره کرد و بر حسناتش چیره شد.

۸۵- ﴿تَظَٰهَرُونَ عَلَيۡهِم﴾: در ظلم و ستم به آنها، با یکدیگر همکاری می‌کنید.

۸۵- ﴿أُسَٰرَىٰ﴾: اسیران.

۸۵- ﴿تُفَٰدُوهُمۡ﴾: فدیه آنها را می‌دهید و از اسارت رهاشان می‌سازید.

۸۵- ﴿خِزۡيٞ﴾: ذلت، فضیحت، عذاب و شکنجه.

۸۷- ﴿قَفَّيۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِۦ بِٱلرُّسُلِ﴾: پس از او پیامبرانی را پی‌درپی فرستادیم که به شریعت او حکم می‌کردند.

۸۷- ﴿بِرُوحِ ٱلۡقُدُسِ﴾: به روح پاکیزه، جبرئیل÷

۸۸- ﴿قُلُوبُنَا غُلۡفُ﴾: دلهای ما از آفرینش در پرده است.

۸۹- ﴿يَسۡتَفۡتِحُون﴾: به وسیله بعثت او جیاری و کمک می‌خواستند.

۹۰- ﴿ٱشۡتَرَوۡاْ بِهِۦٓ أَنفُسَهُمۡ﴾: خود را به آن فروختند.

۹۰- ﴿بَغۡيًا﴾: از حسادت.

۹۰- ﴿فَبَآءُو بِغَضَبٍ﴾: به غضب دیگر خدا گرفتار شدند که مستحق آن بودند.

۹۲- ﴿ٱتَّخَذۡتُمُ ٱلۡعِجۡلَ﴾: به پرستش گوساله‌ پرداختید.

۹۳- ﴿ٱلۡعِجۡل﴾: محبت گوساله‌ای‌که پرستش کردند.

۹۶- ﴿لَوۡ يُعَمَّرُ﴾: کاش عمرش دراز می‌شد.

۱۰۰- ﴿نَّبَذَهُ﴾: عهد را نقض کرد و بدور انداخت.

۱۰۲- ﴿تَتۡلُواْ ٱلشَّيَٰطِينُ﴾: شیطان‌ها سحر و جادو را می‌خواندند، یا به دروغ می‌گفتند.

۱۰۰- ﴿نَحۡنُ فِتۡنَةٞ﴾: ما از جانب پروردگار برای امتحان شما هستیم.

۱۰۰- ﴿خَلَٰقٖ﴾: بهره از خیر یا قدر و مرتبت.

۱۰۰- ﴿شَرَوۡاْ بِهِ﴾: خود را به آن فروختند.

۱۰۴- ﴿لَا تَقُولُواْ رَٰعِنَا﴾: شما مسلمانان «راعنا» نگویید، این کلمه در زبان یهود دشنام زشت و تحقیر است.

۱۰۴- ﴿قُولُواْ ٱنظُرۡنَا﴾: بگویید: به سوی ما بنگر یا بر ما مهلت بده و به تأنی سخن بگو تا معانی آیات را درک نماییم.

۱۰۶- ﴿مَا نَنسَخۡ مِنۡ ءَايَةٍ﴾: حکم هر آیه یا تعبد به تلاوت آن را که بر داریم.

۱۰۶- ﴿نُنسِهَا﴾: آن را از دل‌ها و حافظه‌ها محو کنیم.

۱۰۷- ﴿وَلِيّٖ﴾: مالک یا سرپرست و ناظر کارهای شما.

۱۰۸- ﴿سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ﴾: راه مستقیم.

۱۱۱- ﴿أَمَانِيُّهُمۡ﴾: خیالات و آرزوهای باطل آنهاست.

۱۱۲- ﴿أَسۡلَمَ وَجۡهَهُۥ لِلَّهِ﴾: به خلوص نیت، خود و طاعت و عباداتش را به خدا تسلیم نماید.

۱۱۴- ﴿خِزۡيٞ﴾: خفت، پستی، مرگ و اسارت.

۱۱۵- ﴿فَثَمَّ وَجۡهُ ٱللَّهِ﴾: همان جهت قبله مورد رضای اوست که شما را به آن امر کرده.

۱۱۶- ﴿سُبۡحَٰنَهُ﴾: خدا از انتخاب فرزند پاک و منزه است.

۱۱۶- ﴿لَّهُۥ قَٰنِتُونَ﴾: فرمانبردار او هستند.

۱۱۷- ﴿بَدِيعُ...﴾: ایجاد کننده.

۱۱۷- ﴿قَضَىٰٓ أَمۡرٗا﴾: اراده ایجاد چیزی را بخواهد یا حتمی و قطعی گرداند.

۱۱۷- ﴿كُن فَيَكُون﴾: ایجاد شو، او فوراً ایجاد می‌‌شود.

۱۲۲- ﴿ٱلۡعَٰلَمِينَ﴾: ملت‌های دوران خودتان.

۱۲۳- ﴿لَّا تَجۡزِي نَفۡسٌ﴾: هیچ کس انجام نمی‌دهد.۱۲۳- عَدْلٌ: بدل و فدیه‌ای.

۱۲۴- ﴿ٱبۡتَلَىٰٓ﴾: آزمود.

۱۲۴- ﴿بِكَلِمَٰتٖ﴾: تکالیف شرعی، اوامر و نواهی.

۱۲۴- ﴿فَأَتَمَّهُنَّ﴾: و او خاص برای خدا همه را انجام داد.

۱۲۵- ﴿مَثَابَةٗ لِّلنَّاسِ﴾: پناهگاه یا محل اجتماع یا موضع کسب ثواب انسان.

۱۲۵- ﴿عَهِدۡنَآ﴾: سفارش کردیم یا امر کردیم یا وحی فرستادیم.

۱۲۵- ﴿بَيۡتِيَ﴾: کعبه شریف به مکه.

۱۲۶- ﴿أَضۡطَرُّهُۥ﴾: او را روانه می‌کنیم.

۱۲۸- ﴿مُسۡلِمَيۡنِ لَكَ﴾: فرمانبردار، فروتن و مخلص به خودت.

۱۲۸- ﴿أَرِنَا مَنَاسِكَنَا﴾: مقررات اعمال و افعال حج را به ما بیاموز.

۱۲۹- ﴿يُزَكِّيهِمۡ﴾: آنها را از ناپاکی شرک و گناه پاک نماید.

۱۳۰- ﴿مَن يَرۡغَبُ عَن مِّلَّةِ إِبۡرَٰهِ‍ۧمَ﴾: کیست که از دین روشن ابراهیم روگردان ‌شود.

۱۳۰- ﴿سَفِهَ نَفۡسَهُ﴾: خود را به جهالت افکنده یا سبک و خوار کرده یا خود را تباه نموده است.

۱۳۱- ﴿أَسۡلِمۡ﴾: فرمانبردار باش یا خالص و بی‌ریا مرا عبادت کن.

۱۳۲- ﴿ٱلدِّينَ﴾: اسلام، برگزیده ادیان را.

۱۳۴- ﴿خَلَت﴾: گذشتند و رفتند.

۱۳۵- ﴿حَنِيفٗا﴾: از باطل روگردان مایل به دین حق.

۱۳۶- ﴿ٱلۡأَسۡبَاطِ﴾: فرزندان یا نبیرگان یعقوب ÷.

۱۳۸- ﴿صِبۡغَةَ ٱللَّهِ﴾: از دین یا فطرت خدا حتماً پیروی کنید.

۱۴۲- ﴿ٱلسُّفَهَآءُ﴾: افراد کم عقل، یهود و امثال ایشان در انکار از تحویل قبله.

۱۴۲- ﴿مَا وَلَّىٰهُمۡ﴾: چه چیز آنها را برگردانید؟

۱۴۲- ﴿عَن قِبۡلَتِهِمُ﴾: از بیت المقدس.

۱۴۳- ﴿أُمَّةٗ وَسَطٗا﴾: ملت برگزیده یا ملت عادل.

۱۴۳- ﴿يَنقَلِبُ عَلَىٰ عَقِبَيۡهِ﴾: هنگام تحویل قبله به‌سوی کعبه، از اسلام بر می‌گردد.

۱۴۳- ﴿لَكَبِيرَةً﴾: بر اشخاص سخت و دشوار است.

۱۴۳- ﴿لِيُضِيعَ إِيمَٰنَكُمۡ﴾: خدا هرگز نمازهای شما را که به سوی بیت المقدس ادا کرده‌اید، باطل نمی‌کند.

۱۴۴- ﴿شَطۡرَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ﴾: به‌سوی کعبه.

۱۴۷- ﴿ٱلۡمُمۡتَرِينَ﴾: شک کنندگانی‌که با آگاهی از حق آن را می‌پوشانند.

۱۵۱- ﴿يُزَكِّيكُم﴾: شما را از شرک و گناه پاک می‌سازد.

۱۵۱- ﴿ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ﴾: قرآن، سنت و دانش در امور دین را.

۱۵۵- ﴿لَنَبۡلُوَنَّكُم﴾: شما را آزمایش می‌کنیم با این که از همه احوال‌تان آگاهیم.

۱۵۷- ﴿صَلَوَٰتٞ مِّن رَّبِّهِمۡ﴾: رحمت یا مغفرت و ‌آمرزش از سوی پروردگارشان.

۱۵۸- ﴿شَعَآئِرِ ٱللَّهِ﴾: نشانه‌های دین خداست در حج و عمره.

۱۵۸- ﴿ٱعۡتَمَرَ﴾: کعبه معظمه را به وجه مشروع زیارت کند.

۱۵۸- ﴿فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡهِ﴾: هیچ گناهی بر او نیست.

۱۵۸- ﴿يَطَّوَّفَ بِهِمَاۚ﴾: سعی بین آن دو را انجام دهد.

۱۵۹- ﴿يَلۡعَنُهُمُ ٱللَّهُ﴾: پروردگار آنها را از رحمت خود دور می‌کند.

۱۶۲- ﴿لَا هُمۡ يُنظَرُونَ﴾: عذاب آنها به تأخیر نمی‌افتد.

۱۶۴- ﴿بَثَّ فِيهَا﴾: با تولید مثل در زمین پراکنده ساخت.

۱۶۴- ﴿تَصۡرِيفِ ٱلرِّيَٰحِ﴾: در تغییر جهت دادن وزش و احوال بادها از سردی، گرمی، تندی و ملایمت.

۱۶۵- ﴿أَندَادٗا﴾: همتا که او را پرستش می‌کنند.

۱۶۶- ﴿تَقَطَّعَتۡ بِهِمُ ٱلۡأَسۡبَابُ﴾: پیوند‌های نژادی، دوستی و تعهداتی‌که در دنیا بین آنها وجود داشت از هم بپاشد.

۱۶۷- ﴿كَرَّةٗ﴾: باز گشتی به دنیا.

۱۶۷- ﴿حَسَرَٰت﴾: پشیمانی‌های شدید.

۱۶۸- ﴿خُطُوَٰتِ ٱلشَّيۡطَٰنِ﴾: راه‌های شیطان، آثار و اعمال او.

۱۶۹- ﴿يَأۡمُرُكُم بِٱلسُّوٓءِ﴾: شیطان شما را به گناه دستور می‌دهد.

۱۶۹-﴿ٱلۡفَحۡشَآء﴾: گناه بسیار زشت.

۱۷۰- ﴿أَلۡفَيۡنَا﴾: یافتیم.

۱۷۱- ﴿يَنۡعِقُ﴾: صدا می‌کند. ﴿بُكۡمٌ﴾: از بیان حق گنگ هستند.

۱۷۳- ﴿أُهِلَّ بِهِۦ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ﴾: حیوانی‌که هنگام ذبح آن نام غیر خدا ذکر شود.

۱۷۳- ﴿ٱضۡطُرَّ﴾: نیازمندی او را ناچار ساخت تا از چیزهای حرام بخورد.

۱۷۳- ﴿غَيۡرَ بَاغٖ﴾: برای کسب لذت در پی حرام نباشد و حالت اضطرار را بارها اختیار نکند.

۱۷۳- ﴿لَا عَادٖ﴾: از حدی که مانع مرگ است تجاوز نکند.

۱۷۴- ﴿ثَمَنٗا قَلِيلًا﴾: بهای اندک.

۱۷۴- ﴿لَا يُزَكِّيهِمۡ﴾: آنها را از پلیدی گناه پاک نمی‌کند.

۱۷۶- ﴿لَفِي شِقَاقِۢ بَعِيدٖ﴾: در نزاع و اختلاف دور از حقیقت قرار دارند.

۱۷۷- ﴿ٱلۡبِرّ﴾: طاعت و کارهای نیک گسترده.

۱۷۷- ﴿وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِ﴾: مسافری‌که از خانواده‌اش جدا و توان رسیدن به مال خود را نداشته باشد.

۱۷۷- ﴿فِي ٱلرِّقَابِ﴾: در آزاد کردن بردگان و اسراء.

۱۷۷- ﴿ٱلصَّٰبِرِينَ﴾: اشخاص شکیبا تخصیص صابرین جهت فضیلت بیشتر آنهاست.

۱۷۷- ﴿ٱلۡبَأۡسَآءِ﴾: سختی، بلا، بیماری و رنج.

۱۷۷- ﴿حِينَ ٱلۡبَأۡسِ﴾: وقت شدت جنگ با دشمن.

۱۷۸- ﴿كُتِبَ عَلَيۡكُمُ﴾: بر شما فرض شده است.

۱۷۸- ﴿عُفِيَ لَهُۥ مِنۡ أَخِيهِ﴾: ولی مقتول قصاص را رها کند.

۱۸۰- ﴿تَرَكَ خَيۡرًا﴾: مال فراوان بجا گذاشت.

۱۸۲- ﴿جَنَفًا﴾: عدول از حق ناآگاهانه.

۱۸۲- ﴿إِثۡمٗا﴾: آگاهانه ستمی را مرتکب شده است.

۱۸۴- ﴿يُطِيقُونَه﴾: توانش را دارند، این حکم به اثر آیه ۱۸۵ بقره منسوخ است.

۱۸۴﴿تَطَوَّعَ خَيۡرٗا﴾: به دلخواه خویش خیری افزون انجام دهد، یعنی به فدیه بیفزاید.

۱۸۵- ﴿لِتُكَبِّرُواْ ٱللَّهَ﴾: تا خدا را حمد و ستایش کنید.

۱۸۷- ﴿ٱلرَّفَثُ﴾: آمیزیش جنسی.

۱۸۷- ﴿هُنَّ لِبَاسٞ لَّكُمۡ﴾: زنها برای شما مایه آرامش یا مانع از حرامند.

۱۸۷- ﴿حُدُودُ ٱللَّهِ﴾: ممنوعات و محرمات الهی است.

۱۹۱- ﴿ثَقِفۡتُمُوهُم﴾: مشرکان را یافتید.

۱۹۱- ﴿ٱلۡفِتۡنَةُ﴾: شرک به خدا در حالی‌که در حرم قرار دارند.

۱۹۱- ﴿عِندَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ﴾: در همه جای حرم.

۱۹۴- ﴿ٱلۡحُرُمَٰتُ﴾: آنچه حفظ حرمتش واجب است.

۱۹۵- ﴿ٱلتَّهۡلُكَة﴾: ترک جهاد و عدم مصرف مال در آن راه مایه هلاکت و تباهی است.

۱۹۶- ﴿أُحۡصِرۡتُمۡ﴾: بعد از احرام مانعی شما را از اتمام حج جلو گیری کرد.

۱۹۶- ﴿فَمَا ٱسۡتَيۡسَرَ﴾: آنچه به آسانی آماده شود.

۱۹۶- ﴿مِنَ ٱلۡهَدۡيِ﴾: چارپایی‌که برای قربانی به کعبه برند.

۱۹۶- ﴿لَا تَحۡلِقُواْ رُءُوسَكُمۡ﴾: با تراشیدن سر از احرام خارج نشوید.

۱۹۶- ﴿يَبۡلُغَ ٱلۡهَدۡيُ مَحِلَّهُ﴾: قربانی به جای وجوب ذبحش، حرم برسد یا هر جا که از رفتن به کعبه منع شوید، حرم یا بیرون حرم.

۱۹۶- ﴿فَفِدۡيَةٞ﴾: هرکه سر خود را بتراشد باید فدیه بدهد.

۱۹۶- ﴿نُسُكٖ﴾: قربانی و اینجا گوسفند مراد است.

۱۹۶- ﴿مِنَ ٱلۡهَدۡيِ﴾: مراد قربانی حج تمتع است.

۱۹۷- ﴿فَرَضَ﴾: با گرفتن احرام بر خود فرض کرد.

۱۹۷- ﴿فَلَا رَفَثَ﴾: آمیزش جنسی یا گفتار زشت جایز نیست.

۱۹۷- ﴿لَا جِدَالَ فِي ٱلۡحَجِّ﴾: خصومت، ستیز و جدال در حج جایز نیست.

۱۹۸- ﴿جُنَاحٌ﴾: گناهی.

۱۹۸- ﴿فَضۡلٗا﴾: منافع تجارتی و کسب در موسم حج.

۱۹۸- ﴿أَفَضۡتُم﴾: دسته جمعی کوچ کردید و رفتید.

۱۹۸- ﴿ٱلۡمَشۡعَرِ ٱلۡحَرَامِ﴾: همه جای مزدلفه یا کوه قزح.

۲۰۰﴿مَّنَٰسِكَكُمۡ﴾: اعمال حج را.

۲۰۰- ﴿خَلَٰق﴾: سهمی از خیر یا قدر و عزت.

۲۰۰- ﴿فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗ﴾: نعمت، عافیت و توفیق در دنیا.

۲۰۰- ﴿فِي ٱلۡأٓخِرَةِ حَسَنَةٗ﴾: رحمت، احسان و نجات در آخرت.

۲۰۴- ﴿أَلَدُّ ٱلۡخِصَامِ﴾: سرسخت‌ترین دشمنان، در راه باطل مجادله می‌کند.

۲۰۵- ﴿ٱلۡحَرۡثَ﴾: کشت را.

۲۰۶- ﴿أَخَذَتۡهُ ٱلۡعِزَّةُ بِٱلۡإِثۡمِ﴾: تکبر و نخوت او را به گناه می‌کشاند.

۲۰۶- ﴿فَحَسۡبُهُۥ جَهَنَّمُ﴾: دوزخ برای او جزای کافی است.

۲۰۶- ﴿لَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ﴾: جهنم جایگاه بدی است.

۲۰۷- ﴿يَشۡرِي نَفۡسَهُ﴾: با بذل جان در طاعت و عبادت خود را به خدا فروخته‌اند.

۲۰۸- ﴿فِي ٱلسِّلۡمِ كَآفَّةٗ﴾: در اسلام و همه احکام آن.

۲۰۸- ﴿خُطُوَٰتِ ٱلشَّيۡطَٰنِ﴾: راه‌ها، آثار و کارهای شیطان.

۲۰۹- ﴿زَلَلۡتُم﴾: منحرف شدید و حقیقت را گم کردید.

۲۱۰- ﴿ظُلَلٖ مِّنَ ٱلۡغَمَامِ﴾: سایه بانهایی از ابرهای سفید نازک.

۲۱۲- ﴿بِغَيۡرِ حِسَابٖ﴾: آنچه او تعالی می‌بخشد پایان ناپذیر و سخاوت‌مندانه است.

۲۱۳- ﴿بَغۡيَۢا﴾: از حسادت، حرص به دنیا و انحراف از حق.

۲۱۴- ﴿مَّثَلُ ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ﴾: حالت مؤمنانی‌که درگذشته‌اند.

۲۱۴- ﴿ٱلۡبَأۡسَآءُ وَٱلضَّرَّآءُ﴾: سختی، بلا، تنگدستی، بیماری و رنج.

۲۱۴- ﴿زُلۡزِلُواْ﴾: از بسیاریی بلاها شدیداً مضطرب شدند.

۲۱۶- ﴿كُرۡهٞ لَّكُمۡ﴾: در حالی‌که بر شما دشوار است.

۲۱۷- ﴿كَبِيرٞ﴾: گناهی بزرگ است.

۲۱۷- ﴿ٱلۡفِتۡنَةُ﴾: تشویق مردم به کفر و شرک به خدا.

۲۱۷- ﴿حَبِطَتۡ﴾: باطل و بر باد می‌رود.

۲۱۹- ﴿ٱلۡمَيۡسِرِ﴾: قمار.

۲۱۹- ﴿ٱلۡعَفۡوَ﴾: آنچه افزون بر نیاز شماست.

۲۲۰- ﴿لَأَعۡنَتَكُمۡ﴾: همانا کارهای دشوار را به شما می‌سپرد.

۲۲۲- ﴿أَذٗى﴾: آلوده و زیان‌آور است.

۲۲۳- ﴿حَرۡثٞ لَّكُمۡ﴾: محل کشت نسل شما هستند.

۲۲۳- ﴿أَنَّىٰ شِئۡتُمۡ﴾: به هر روش که خواستید، در محل تناسل.

۲۲۴- ﴿عُرۡضَةٗ لِّأَيۡمَٰنِكُمۡ﴾: مانع از خیر، قسم بخورید که کار نیک انجام نمی‌دهید.

۲۲۵- ﴿بِٱللَّغۡوِ فِيٓ أَيۡمَٰنِكُمۡ﴾: قسم لغو آن است که شخص بر چیزی قسم بخورد به باور‌ این‌که آن چیز راست است، در حالی‌که حقیقت خلاف آن باشد یا بدون این‌که قصد سوگند داشته باشد، کلمات سوگند بر زبانش بیاید.

۲۲۶- ﴿يُؤۡلُونَ مِن نِّسَآئِهِمۡ﴾: قسم می‌خورند که با همسران خود مقاربت نمی‌کنند.

۲۲۶﴿تَرَبُّصُ﴾...: انتظار بکشند...

۲۲۶- ﴿فَآءُو﴾: در مدتی‌که قسم خورده‌اند، رجوع کنند.

۲۲۸- ﴿ثَلَٰثَةَ قُرُوٓءٖ﴾: سه حیض، گفته شده سه پاکی است.

۲۲۸- ﴿بُعُولَتُهُنَّ﴾: شوهرهاشان.

۲۲۸- ﴿دَرَجَة﴾: منزلت و برتری به سبب این‌که مرد عهده‌دار اداره خانواده و نفقه است.

۲۲۹- ﴿ٱلطَّلَٰقُ مَرَّتَانِ﴾: طلاق رجعی دو بار است.

۲۲۹- ﴿تَسۡرِيحُۢ بِإِحۡسَٰن﴾: جدایی با ادای حقوق و بدون زیان و ضرر.

۲۲۹- ﴿تِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ﴾: اینها احکام و فرایض الهی هستند.

۲۳۱- ﴿فَبَلَغۡنَ أَجَلَهُنَّ﴾: به آخرین روز‌های عده خود رسیدند.

۲۳۱- ﴿لَا تُمۡسِكُوهُنَّ ضِرَارٗا﴾: به قصد آزار، به آنها رجوع نکنید.

۲۳۱- ﴿لَا تَتَّخِذُوٓاْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوٗا﴾: احکام خدا را مسخره نکنید با سهل انگاری و مخالفت.

۲۳۱- ﴿ٱلۡكِتَٰبِ وَٱلۡحِكۡمَةِ﴾: قرآن و سنت.

۲۳۲- ﴿فَلَا تَعۡضُلُوهُنَّ﴾: مانع آنها نشوید.

۲۳۲- ﴿أَزۡكَىٰ لَكُمۡ﴾: برای شما بهتر و مفیدتر است.

۲۳۳- ﴿وُسۡعَهَا﴾: به اندازه توانایی خود.

۲۳۳- ﴿عَلَى ٱلۡوَارِثِ﴾: بر وارث کودک یتیم.

۲۳۳- ﴿أَرَادَا فِصَالًا﴾: پدر و مادر بخواهند کودک را پیش از دو سالگی از شیر بگیرند.

۲۳۵- ﴿عَرَّضۡتُم﴾: به اشاره و کنایه وانمود کنید.

۲۳۵- ﴿أَكۡنَنتُمۡ﴾: نهان داشتید.

۲۳۵- ﴿ولَّا تُوَاعِدُوهُنَّ﴾: ولی با آنها در خفا و تنهایی با صراحت پیشنهاد ازدواج نکنید.

۲۳۵- ﴿يَبۡلُغَ ٱلۡكِتَٰبُ أَجَلَهُ﴾: عده آنها به پایان برسد.

‍۲۳۶- ﴿فَرِيضَة﴾: مهر.

۲۳۶﴿مَتِّعُوهُنّ﴾: چیزی‌که به آنها سودمند است برای‌شان بدهید.

۲۳۶- ﴿ٱلۡمُوسِعِ﴾: توانگر.

۲۳۶- ﴿قَدَرُهُ﴾: به اندازه توان خود.

۲۳۶- ﴿ٱلۡمُقۡتِرِ﴾: تنگدست.

۲۳۸- ﴿وَٱلصَّلَوٰةِ ٱلۡوُسۡطَىٰ﴾: و خصوصاً نماز عصر را، این نماز را بخاطر فضیلت بیشتر آن نماز میانه گویند.

۲۳۸- ﴿قَٰنِتِينَ﴾: فروتن و فرمانبردار.

۲۳۹- ﴿فَرِجَالًا﴾: پس در حال پیاده روی نماز بخوانید.

۲۴۱- ﴿لِلۡمُطَلَّقَٰتِ مَتَٰعُۢ﴾: لازم است برای زنان طلاق شده متعه یا در روزهای عده نفقه بدهید.

۲۴۵- ﴿قَرۡضًا حَسَنٗا﴾: مال خود را از طیب خاطر برای رضای خدا مصرف کند.

۲۴۵- ﴿يَقۡبِضُ وَيَبۡصُۜطُ﴾: گروهی را تنگدست و گروهی را بی‌نیاز می‌گرداند.

۲۴۶- ﴿ٱلۡمَلَإِ﴾: بزرگان قوم.

۲۴۶- ﴿عَسَيۡتُمۡ﴾: شاید شما.

۲۴۷- ﴿أَنَّىٰ يَكُونُ﴾: چگونه می‌شود؟

۲۴۷- ﴿زَادَهُۥ بَسۡطَةٗ﴾: خدا به او توانایی بیشتر، قامت بلند و برتری بخشیده است.

۲۴۸- ﴿يَأۡتِيَكُمُ ٱلتَّابُوتُ﴾: صندوق تورات نزد شما خواهد آمد.

۲۴۸- ﴿فِيهِ سَكِينَةٞ﴾: درآن اطمینان و آرامش دلهای شماست.

۲۴۹- ﴿فَصَلَ طَالُوتُ﴾: طالوت با سپاه خود از بیت المقدس بیرون رفت.

۲۴۹- ﴿مُبۡتَلِيكُم﴾: خدا شما را امتحان می‌کند در حالی‌که از همه چیز شما آگاه ا ست.

۲۴۹- ﴿ٱغۡتَرَفَ...﴾: با کف خود آ‌ب بر دارد، به دهان از نهر آب نخورد.

۲۴۹- ﴿طَاقَةَ لَنَا﴾: ما قدرت و توان نداریم.

۲۵۰- ﴿فِئَة﴾: جماعه‌ای از مردم.

۲۵۰- ﴿بَرَزُواْ﴾: به میدان آمدند.

۲۵۱- ﴿ٱلۡحِكۡمَةَ﴾: نبوت را.

۲۵۳- ﴿بِرُوحِ ٱلۡقُدُسِ﴾: به وسیله جبریل.

۲۵۴- ﴿لَا خُلَّةٞ﴾: نه دوستی است و نه یاوری.

۲۵۵- ﴿ٱلۡحَيُّ﴾: زنده جاوید و فنا ناپذیر.

۲۵۵- ﴿ٱلۡقَيُّومُ﴾: همیشه مدبر و حافظ امور آفرینش.

۲۵۵- ﴿سِنَةٞ﴾: خواب سبک و کوتاه.

۲۵۵- ﴿لَا يَ‍ُٔودُهُۥ﴾: بر او دشوار نیست.

۲۵۶- ﴿تَّبَيَّنَ ٱلرُّشۡدُ﴾: هدایت و ایمان مشخص شده است.

۲۵۶- ﴿مِنَ ٱلۡغَيِّۚ﴾: از گمراهی و کفر.

۲۵۶- ﴿بِٱلطَّٰغُوتِ﴾: غیر از خدا هر چه مورد پرستش قرار گیرد طاغوت است از بت، شیطان و مانند اینها.

۲۵۶- ﴿بِٱلۡعُرۡوَةِ ٱلۡوُثۡقَىٰ﴾: به عقیده ثابت و استوار.

۲۵۶- ﴿لَا ٱنفِصَامَ لَهَا﴾: هرگز گسسته نمی‌شود و از بین نمی‌رود.

۲۵۸- ﴿ٱلَّذِي حَآجَّ إِبۡرَٰهِ‍ۧمَ﴾: ستم پیشه سرکش نمرود بن کنعان با ابراهیم ÷به جدال و گفتگو برخاست.

۲۵۸- ﴿فَبُهِتَ﴾: مغلوب و متحیر گردید، دلایل او تمام شد.

۲۵۹- ﴿خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا﴾: دیوار‌های آن بر سقفهای فروریخته‌اش افتاده بود.

۲۵۹- ﴿أَنَّىٰ يُحۡي﴾: چگونه یا کی زنده می‌کند.

۲۵۹- ﴿لَمۡ يَتَسَنَّهۡ﴾: با گذشت سالها هیچ تغییر نیافته است.

۲۵۹- ﴿نُنشِزُهَا﴾: استخوان‌ها را از زمین بلند و اجزای پراکنده آنها را با هم وصل می‌کنیم.

۲۶۰- ﴿فَصُرۡهُنَّ إِلَيۡكَ﴾: آنها را پیش خود ریزه ریزه و مخلوط کن.

۲۶۲- ﴿مَنّٗا﴾: شمردن احسان و نیکویی‌ها و بار منت نهادن.

۲۶۲- ﴿لَآ أَذٗى﴾: به انفاق مال نمی‌نازند و فخر نمی‌فروشند.

۲۶۴- ﴿رِئَآءَ ٱلنَّاسِ﴾: برای این‌که مردم ببینند و بشنوند نه به راه خدا.

۲۶۴- ﴿صَفۡوَان﴾: سنگ بزرگ صاف.

۲۶۴- ﴿وَابِلٞ﴾: باران تند با قطره‌های بزرگ.

۲۶۴- ﴿صَلۡدٗا﴾: صاف و بی‌خاک.

۲۶۵- ﴿تَثۡبِيتٗا﴾: با کمال اطمینان و یقین به ثواب انفاق.

۲۶۵- ﴿جَنَّةِۢ بِرَبۡوَةٍ﴾: باغی پر درخت است که به جای بلندی قرار گرفته باشد.

۲۶۵- ﴿أُكُلَهَا﴾: میوه‌هایش را.

۲۶۵- ﴿فَطَلّٞ﴾: باران نرم و ریز.

۲۶۶- ﴿إِعۡصَار﴾: تند بادی، گرد باد.

۲۶۶- ﴿فِيهِ نَارٞ﴾: باد سوزان یا صاعقه.

۲۶۷- ﴿لَا تَيَمَّمُواْ ٱلۡخَبِيثَ﴾: قصد انفاق مال تباه و بد را نکنید.

۲۶۷- ﴿تُغۡمِضُواْ فِيهِ﴾: از بی‌میلی و سهل‌انگاری آن را می‌گیرید.

۲۷۳- ﴿أُحۡصِرُواْ﴾آنها را جهاد از اشتغال به امور دیگر باز داشته است.

۲۷۳- ﴿ضَرۡبٗا﴾: به تجارت و کسب و کار بپردازند.

۱۷۴- ﴿ٱلتَّعَفُّفِ﴾: دوری از سؤال.

۲۷۵- ﴿بِسِيمَٰهُمۡ﴾: از سمایشان که نشانگر فقر و نیازمندی است.

۲۷۶- ﴿إِلۡحَافٗا﴾: سؤال به زاری و التماس.

۲۷۵- ﴿يَتَخَبَّطُهُ ٱلشَّيۡطَٰنُ﴾: شیطان او را دچار صرع کند و بر زمین بزند.

۲۷۵- ﴿ٱلۡمَسِّ﴾: جنون و زوال عقل.

۲۷۶- ﴿يَمۡحَقُ ٱللَّهُ ٱلرِّبَوٰاْ﴾: خدا مالی‌ را که به او ربا یکجا شود نابود می‌کند.

۲۷۶- ﴿يُرۡبِي ٱلصَّدَقَٰتِ﴾: مالی را که از آن صدقه داده شده می‌افزاید.

۲۷۹- ﴿فَأۡذَنُواْ بِحَرۡبٖ﴾: باور داشته باشیدکه به جنگ برخاسته‌اید.

۲۸۰- ﴿ذُو عُسۡرَةٖ﴾: تنگدست و فقیر.

۲۸۰- ﴿فَنَظِرَة﴾: پس مهلت و تأخیر بر شما واجب است.

۲۸۲- ﴿وَلۡيُمۡلِلِ...﴾: و باید املاء و دیکته کند. . .

۲۸۲- ﴿لَا يَبۡخَسۡ مِنۡهُ﴾: از حقی‌که بر ذمه اوست کم نکند.

۲۸۲- ﴿لَا يَسۡتَطِيعُ أَن يُمِلَّ هُوَ﴾: خود نتواند دیکته کند.

۲۸۲- ﴿لَا يَأۡبَ﴾: امتناع نورزد.

۲۸۲- ﴿لَا تَسۡ‍َٔمُوٓاْ﴾: دلتنگ و ملول نشوید.

۲۸۲- ﴿أَقۡسَط﴾: عادلانه‌تر.

۲۸۲- ﴿أَقۡوَمُ لِلشَّهَٰدَةِ﴾: درست‌تر و مساعدتر به ادای شهادت.

۲۸۲- ﴿أَدۡنَىٰٓ﴾: نزدیکتر.

۲۸۲- ﴿فُسُوقُۢ﴾: خروج از فرمان خدا و ارتکاب اعمال زشت.

۲۸۵- ﴿غُفۡرَانَك﴾: از دربارت آمرزش می‌خواهیم.

۲۸۶- ﴿وُسۡعَهَا﴾: توانش.

۲۸۶- ﴿إِصۡرٗا﴾: بار سنگین، مراد تکالیف شاقه است.

۲۸۶- ﴿لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ﴾: توان انجام آن را نداریم.

سورۀ آل‌عمران

۲- ﴿ٱلۡحَيُّ﴾: زنده جاوید و فنا ناپذیر.

۲- ﴿ٱلۡقَيُّومُ﴾: همواره به تدبیر آفرینش و حفظ آن می‌پردازد.

۴- ﴿أَنزَلَ ٱلۡفُرۡقَانَ﴾: قرآن را نازل کرد که به وسیله آن حق از باطل جدا شود.

۴- ﴿ٱللَّهُ عَزِيزٞ﴾: خدا غالب و قوی است که نتوان بر او چیره شد.

۷- ﴿ءَايَٰتٞ مُّحۡكَمَٰتٌ﴾: آیات قرآن واضح و روشن است که هیچ اشتباه و حدس و گمان در آن نیست.

۷- ﴿أُمُّ ٱلۡكِتَٰبِ﴾: اصل و اساس کتاب که آیات دیگر با مراجعه به آنها واضح می‌شود.

۷- ﴿مُتَشَٰبِهَٰت﴾: معنای آنها پوشیده است، علم آنها خاصه خداست یا واضح و روشن نمی‌شود مگر به نظر دقیق.

۷_ ﴿زَيۡغٞ﴾: اعراض و انحراف از حق است.

۷- ﴿تَأۡوِيلَهُۥ﴾: تفسیر او را موافق خواهش خود.

۸- ﴿لَا تُزِغۡ قُلُوبَنَا﴾: دل‌های ما را از حق و راه نیک منحرف نگردان.

۱۱- ﴿كَدَأۡب...﴾: همچون عادت و حالت...

۱۲- ﴿بِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ﴾: دوزخ جایگاه بد است.

۱۳- ﴿لَعِبۡرَةٗ﴾: پند و اندرز است.

۱۴- ﴿حُبُّ ٱلشَّهَوَٰتِ﴾: تمایل به هوس‌های غریزی.

۱۴- ﴿ٱلۡمُقَنطَرَة﴾: مال فراوان.

۱۴- ﴿ٱلۡمُسَوَّمَةِ﴾: نشانی‌دار یا بزرگ و زیبا.

۱۴- ﴿ٱلۡأَنۡعَٰمِ﴾: شتر، گاو، بز و گوسفند.

۱۴- ﴿وَٱلۡحَرۡثِ﴾: کشتزار.

۱۴- ﴿حُسۡنُ ٱلۡمَ‍َٔاب﴾: مرجع نیکو، بازگشت به جنت.

۱۷- ﴿ٱلۡقَٰنِتِينَ﴾: فرمان‌برداران در برابر او تعالی.

۱۷- ﴿بِٱلۡأَسۡحَارِ﴾: در آخرهای شب تا سپیده‌دم.

۱۸- ﴿قَآئِمَۢا بِٱلۡقِسۡطِ﴾: مجریی عدالت در همه موارد.

۱۹- ﴿ٱلدِّينَ﴾: فرمانبرداری و طاعت مورد رضایت خدا، یا شریعت مورد قبول او.

۱۹- ﴿ٱلۡإِسۡلَٰمُ﴾: اقرار و تصدیق به وحدانیت خدا و عمل به شریعت اوست.

۱۹- ﴿بَغۡيَۢا﴾: از حسادت و طلب ریاست.

۲۰_ ﴿أَسۡلَمۡتُ وَجۡهِيَ لِلَّهِ﴾: خود را به خلوص نیت به خدا تسلیم کردم یا عبادتم خاص برای اوست.

۲۰- ﴿وَٱلۡأُمِّيِّ‍ۧنَ﴾: مشرکین عرب.

۲۲- ﴿حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ﴾: اعمال آنها بطلان پذیرفت و بی‌ثمر ماند.

۲۴- ﴿غَرَّهُمۡ﴾: آنها را فریفت و به طمع خام انداخت.

۲۴- ﴿يَفۡتَرُونَ﴾: افتراء می‌کردند.

۲۷- ﴿تُولِجُ﴾: داخل می‌کنی.

۲۷- ﴿بِغَيۡرِ حِسَابٖ﴾: بخشش پروردگار پایان ناپذیر یا وسیع و گسترده است.

۲۸- ﴿أَوۡلِيَآءَ﴾: همراز، دوستدار، یار و یاور.

۲۸- ﴿تَتَّقُواْ مِنۡهُمۡ تُقَىٰةٗ﴾: از آنها حذر داشتید، خود را از شرشان حفظ کنید به زبان تظاهر به دوستی نمایید.

۲۸- ﴿يُحَذِّرُكُمُ ٱللَّهُ نَفۡسَهُ﴾: خدا شما را از غضب و عذاب خود می‌ترساند.

۳۰_ ﴿مُّحۡضَرٗا﴾: آن را در نامه اعمال خود مشاهده می‌کند.

۳۳- ﴿ءَالَ عِمۡرَٰنَ﴾: عیسی و مادرش مریم دختر عمران.

۳۵- ﴿مُحَرَّرٗا﴾: آزاد و فارغ برای عبادت تو و خدمت بیت المقدس.

۳۶- ﴿أُعِيذُهَا بِكَ﴾: او را به پناه و حفظ تو می‌سپارم.

۳۷- ﴿كَفَّلَهَا زَكَرِيَّا﴾: خدا ذکریا را سرپرست و عهده‌دار مصالح مریم قرار داد.

۳۷- ﴿ٱلۡمِحۡرَابِ﴾: اتاق عبادت او در بیت المقدس.

۳۷- ﴿أَنَّىٰ لَكِ هَٰذَا﴾: چگونه یا از کجا این غذا به دست تو رسید.

۳۷- ﴿بِغَيۡرِ حِسَابٍ﴾: عطا و بخشش پروردگار پایان ناپذیر یا وسیع و گسترده است.

۳۹- ﴿بِكَلِمَةٖ﴾: به عیسی‌که بدون پدر و به گفتن «کن: ایجاد شو» آفریده شده است.

۳۹- ﴿حَصُورٗا﴾: با این‌که توان آمیزش با زنها دارد اما از زهد و پاکدامنی از مقاربت با آنها اجتناب می‌کند.

۴۰- ﴿أَنَّىٰ يَكُونُ﴾: چگونه یا از کجا می‌شود؟

۴۱- ﴿ءَايَة﴾: نشانه باردار شدن همسرم تا شکرگزارت باشم.

۴۱- ﴿أَلَّا تُكَلِّمَ ٱلنَّاسَ﴾: که نتوانی با مرد سخن بگویی بدون‌ این‌که به تو آفتی رسیده باشد.

۴۱- ﴿إِلَّا رَمۡزٗا﴾: مگر به اشاره.

۴۱- ﴿سَبِّحۡ بِٱلۡعَشِيِّ﴾: از زوال تا غروب تسبیح بگو.

۴۱- ﴿ٱلۡإِبۡكَٰرِ﴾: از طلوع صبح تا چاشت.

۴۳- ﴿ٱقۡنُتِي﴾: همواره به خلوص نیت طاعت و عبادت کن.

۴۴- ﴿يُلۡقُونَ أَقۡلَٰمَهُمۡ﴾: بابت قرعه کشی تیرهای خود را انداختند.

۴۵- ﴿بِكَلِمَةٖ مِّنۡهُ﴾: به کلمه از خدا به گفتن لفظ «کن».

۴۵- ﴿وَجِيهٗا﴾: دارای جاه، قدرت و شرف.

۴۶- ﴿فِي ٱلۡمَهۡدِ﴾: درگهواره و شیر‌خوارگی پیش از زمان سخن گفتن.

۴۶- ﴿كَهۡلٗا﴾: زمان کمال قوتش، پس از فرود آمدن از آسمان.

۴۷- ﴿قَضَىٰٓ أَمۡرٗا﴾: چیزی را بخواهد یا آفرینش او را حتمی گرداند.

۴۸- ﴿ٱلۡكِتَٰب﴾: نوشتن با دست را به زیباترین شکل.

۴۸- ﴿ٱلۡحِكۡمَةَ﴾: دانش یا گفتار و کردار نیک.

۴۹- ﴿أَخۡلُقُ لَكُم﴾: بخاطر رد انکار شما، شکل و اندازه‌اش را می‌سازم.

۴۹- ﴿أُبۡرِئُ ٱلۡأَكۡمَهَ﴾: کور مادر زاد را بهبود می‌بخشم.

۴۹- ﴿َمَا تَدَّخِرُونَ﴾: آنچه برای استفاده در آینده زخیره می‌کنید.

۵۲- ﴿أَحَسّ﴾: به یقین دانست.

۵۲- ﴿ٱلۡحَوَارِيُّونَ﴾: دوستان نزدیک، یاران عیسی ÷.

۵۴- ﴿مَكَرَ ٱللَّهُۖ﴾: خدا با تدبیر درست دسیسه ایشان را بی‌اثر ساخت.

۵۵- ﴿مُتَوَفِّيك﴾: تو را با روح و جسمت بگیرم.

۵۹- ﴿مَثَلَ عِيسَىٰ﴾: حالت و صفت شگفت انگیز او.

۶۰- ﴿ٱلۡمُمۡتَرِينَ﴾: شک و تردید کنندگان در حقانیت عیسی.

۶۱- ﴿تَعَالَوۡا﴾: با عزم قاطع و اندیشه درست بیایید.

۶۱- ﴿نَبۡتَهِل﴾: هر کدام از ما دروغگو باشد بر او لعنت می‌کنیم.

۶۴- ﴿كَلِمَةٖ سَوَآءِۢ﴾: سخنی‌که بین ما و شما یکسان است یا همه ادیان در آن اتفاق دارند.

۶۷- ﴿كَانَ حَنِيفٗا﴾: از باطل روگردان و به دین حق بود.

۶۷- ﴿مُّسۡلِمٗا﴾یکتاپرست یا فرمانبردار خدای متعال بود.

۶۸- ﴿وَلِيُّ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ﴾: خدا مسلمانان را کمک می‌کند و به اعمال نیک آنها پاداش می‌دهد.

۷۱- ﴿لِمَ تَلۡبِسُونَ...﴾: چرا حق و باطل را مخلوط می‌کنید یا پنهان می‌دارید.

۷۵- ﴿عَلَيۡهِ قَآئِمٗا﴾: با فشار از او مطالبه نمایی.

۷۵- ﴿فِي ٱلۡأُمِّيِّ‍ۧنَ﴾از اموال عرب هر چه به دست ما بیاید.

۷۵- ﴿سَبِيلٞ﴾: ملامتی یا گناهی.

۷۷_ ﴿لَا خَلَٰقَ لَهُمۡ﴾: هیچ خیری نصیب آنها نمی‌شود یا قدر و منزلتی ندارند.

۷۷- ﴿لَا يَنظُرُ إِلَيۡهِمۡ﴾: به آنها نیکی نمی‌کند و آنها را نمی‌بخشد.

۷۷- ﴿لَا يُزَكِّيهِمۡ﴾: آنها را از گناه پاک نمی‌سازد یا به نیکی یاد نمی‌کند.

۷۸- ﴿يَلۡوُۥنَ أَلۡسِنَتَهُم﴾: حقایق تورات را می‌پوشانند و آنچه را تحریف کرده‌اند به زبان می‌آورند.

۷۹- ﴿ٱلۡحُكۡمَ﴾: حکمت یا فهم و دانش.

۷۹- ﴿كُونُواْ رَبَّٰنِيِّ‍ۧنَ﴾: در مور دین دانشمند، فقیه و معلم باشید.

۷۹- ﴿تَدۡرُسُونَ﴾: کتاب خدا را می‌خواندید.

۸۱- ﴿إِصۡرِي﴾: عهد مرا.

۸۳- ﴿لَهُۥٓ أَسۡلَمَ﴾: به او گردن نهاده و فروتنی کرده است.

۸۴_ ﴿ٱلۡأَسۡبَاطِ﴾: فرزندان و نبیرگان یعقوب ÷.

۸۵- ﴿ٱلۡإِسۡلَٰمِ﴾: یکتا پرستی یا شریعت پیامبر ما ج.

۸۸- ﴿لَا هُمۡ يُنظَرُونَ﴾: عذاب آنها یک لحظه هم به تأخیر نمی‌افتد.

۹۲- ﴿ٱلۡبِرَّ﴾: احسان و خیر کامل را.

۹۳- ﴿إِسۡرَٰٓءِيلَ﴾: یعقوب بن اسحاق ÷.

۹۵- ﴿حَنِيفٗا﴾: مایل به دین حق.

۹۶- ﴿بِبَكَّةَ﴾: در مکه قرار دارد.

۹۹- ﴿تَبۡغُونَهَا عِوَجٗا﴾: می‌خواهید این راه مستقیم کج شود.

۱۰۱- ﴿مَن يَعۡتَصِم بِٱللَّهِ﴾: کسی‌که به خدا پناه ببرد یا به دین او چنگ بزند.

۱۰۲- ﴿حَقَّ تُقَاتِهِ﴾: پرهیزگاری شایسته و لازم.

۱۰۳- ﴿وَٱعۡتَصِمُواْ بِحَبۡلِ ٱللَّهِ﴾: به عهد خدا یا کتاب او یا دین او چنگ بزنید.

۱۰۳- ﴿شَفَا حُفۡرَةٖ﴾: کناره پرتگاه.

۱۱۱- ﴿أَذٗى﴾: ضرر اندک با دروغ یا تهدید.

۱۱- ﴿يُوَلُّوكُمُ ٱلۡأَدۡبَارَ﴾: از شما شکست می‌خورند و خوار می‌شوند.

۱۱۲- ﴿ضُرِبَتۡ عَلَيۡهِمُ﴾: آنها را در احاطه گرفته است یا به آنها چسبیده است.

۱۱۲- ﴿ٱلذِّلَّةُ﴾: خواری و بی‌عزتی.

۱۱۲- ﴿ثُقِفُوٓاْ﴾: یافت شوند.

۱۱۲- ﴿بِحَبۡلٖ مِّنَ ٱللَّهِ﴾: به عهد او تعالی، مراد اسلام است.

۱۱۲- ﴿حَبۡلٖ مِّنَ ٱلنَّاسِ﴾: عهد و پیمان مسلمانان.

۱۱۲- ﴿بَآءُو بِغَضَبٖ﴾: باز هم به قهر خدا که سزاوار آن بودند دچار شدند.

۱۱۲- ﴿ٱلۡمَسۡكَنَةُ﴾: بخل و بینوایی در سرشت آنهاست.

۱۱۳- ﴿لَيۡسُواْ سَوَآءٗ﴾: اهل کتاب همه یکسان نیستند.

۱۱۳- ﴿أُمَّةٞ قَآئِمَةٞ﴾: گروهی از آنها مستقیم و پابند حقند.

۱۱۶- ﴿لَن تُغۡنِيَ عَنۡهُمۡ﴾: هرگز از آنها دور نمی‌کند.

۱۱۷- ﴿فِيهَا صِرٌّ﴾: در آن باد سرمای شدید یا گرمای سوزنده است.

۱۱۷- ﴿حَرۡثَ قَوۡمٖ﴾: به کشت آنها.

۱۱۸- ﴿طَانَة﴾: دوستانی‌که راز نهانی شما را دریابند.

۱۱۸- ﴿لَا يَأۡلُونَكُمۡ خَبَالٗا﴾: در تباه کردن دین شما کوتاهی نمی‌کنند.

۱۱۸- ﴿وَدُّواْ مَا عَنِتُّمۡ﴾: دوست دارند که شما به رنج و مشقت شدید گرفتار باشید.

۱۱۹- ﴿خَلَوۡا﴾: رفتند، یا با یکدیگر تنها شدند.

۱۱۹- ﴿مِنَ ٱلۡغَيۡظ﴾: از خشم و غضب شدید.

۱۲۱- ﴿غَدَوۡت﴾: صبحگاه از مدینه بیرون آمدی.

۱۲۱- ﴿تُبَوِّئُ﴾: آماده می‌کردی.

۱۲۱- ﴿مَقَٰعِدَ لِلۡقِتَالِۗ﴾: میدان جنگ را در روز احد.

۱۲۲- ﴿أَن تَفۡشَلَا﴾: که ناتوانی و بزدلی کنند.

۱۲۳- ﴿أَذِلَّةٞ﴾: ضعیف بودید، افراد کم و ساز و برگ نظامی اندک داشتید.

۱۲۴- ﴿أَن يُمِدَّكُمۡ﴾: شما را تقویت کند و کمک رساند، روز بدر.

۱۲۵- ﴿يَأۡتُوكُم﴾: مشرکان بر شما هجوم بیاورند.

۱۲۵- ﴿فَوۡرِهِمۡ هَٰذَا﴾: شتابان در همین لحظه.

۱۲۵- ﴿مُسَوِّمِينَ﴾: خود یا اسب‌هایشان را با علایم خاص نشانی کرده‌اند.

۱۲۷- ﴿لِيَقۡطَعَ طَرَفٗا﴾: تا خدا گروهی را منهدم کند.

۱۲۷- ﴿ يَكۡبِتَهُمۡ﴾: آنها را منهزم، رسوا و اندهگین سازد.

۱۳۰- ﴿مُّضَٰعَفَةٗ﴾: چند برابر، کم و بیش ربا حرام است.

۱۳۴- ﴿ٱلسَّرَّآءِ وَٱلضَّرَّآءِ﴾: توانگری و تنگدستی.

۱۳۴- ﴿وَٱلۡكَٰظِمِينَ ٱلۡغَيۡظَ﴾: آنها بر خشم خود تسلط دارند.

۱۳۵﴿فَعَلُواْ فَٰحِشَةً﴾: گناه بزرگی در منتهای قباحت و زشتی انجام بدهند.

۱۳۷- ﴿خَلَت﴾: گذشته و سپری شده است.

۱۳۷- ﴿سُنَنٞ﴾: حوادثی در مورد ملت‌های‌که پیامبران را تکذیب کردند.

۱۳۹- ﴿لَا تَهِنُواْ﴾: در جنگ با دشمنان ناتوانی نکنید.

۱۴۰- ﴿قَرۡحٞ﴾جراحتی در احد.

۱۴۰﴿قَرۡحٞ مِّثۡلُهُۥۚ﴾: جراحتی مانند آن در بدر.

۱۴۰- ﴿نُدَاوِلُهَا﴾: این روزها را به حالت‌های مختلف بر می‌گردانیم.

۱۴۱- ﴿لِيُمَحِّصَ﴾: تا از گناه پاک گردند.

۱۴۱﴿يَمۡحَق﴾: نابود و ریشه‌کن سازد.

۱۴۵- ﴿كِتَٰبٗا مُّؤَجَّلٗا﴾: وقت مرگ هر کس معین و نوشته است.

۱۴۶﴿وَكَأَيِّن مِّن نَّبِيّٖ﴾: بسیاری از پیامبران.

۱۴۶- ﴿رِبِّيُّونَ﴾: علما فقها یا گروه‌های بسیار.

۱۴۶- ﴿فَمَا وَهَنُواْ﴾: عاجز و ناتوان نشدند یا بزدل نگردیدند.

۱۴۶- ﴿مَا ٱسۡتَكَانُواْ﴾: از دشمنان خود خواری و ذلت نکشیدند.

۱۵۰- ﴿ٱللَّهُ مَوۡلَىٰكُمۡ﴾: تنها خدا یار و یاور شماست.

۱۵۱- ﴿ٱلرُّعۡبَ﴾: ترس را.

۱۵۱- ﴿سُلۡطَٰنٗا﴾: دلیل روشن.

۱۵۱- ﴿مَثۡوَى ٱلظَّٰلِمِين﴾: جای اقامت ستمگران.

۱۵۲- ﴿حُسُّونَهُم﴾: آنها را به سرعت می‌کشتید.

۱۵۲- ﴿فَشِلۡتُم﴾: از دشمن ترسیدید و بزدل شدید.

۱۵۲- ﴿لِيَبۡتَلِيَكُمۡۖ﴾: تا صبر و ثبات شما را امتحان کند.

۱۵۳﴿تُصۡعِدُون﴾: در وادی احد فرار می‌کردید.

۱۵۳﴿وَلَا تَلۡوُۥنَ﴾: به هیچ کس توجه نمی‌کردید.

۱۵۳- ﴿فَأَثَٰبَكُمۡ﴾: پس خدا جزای نافرمانی شما را داد.

۱۵۳- ﴿غَمَّۢا بِغَمّٖ﴾: غم در پی غم.

۱۵۴- ﴿أَمَنَةٗ﴾: امنیت، بدون ترس و بیم.

۱۵۴- ﴿نُّعَاسٗا﴾: آرامش یا خواب سبک.

۱۵۴- ﴿يَغۡشَىٰ﴾: مانند پوشش و پرده می‌پوشاند.

۱۵۴- ﴿لَبَرَزَ﴾: حتماً بیرون می‌آمدند.

۱۵۴- ﴿مَضَاجِعِهِمۡ﴾: قتلگاه‌های خویش که خدا معین کرده است.

۱۵۴- ﴿لِيَبۡتَلِيَ﴾: تا خدا امتحان کند.

۱۵۴- ﴿لِيُمَحِّصَ﴾: تا پاک و خالص گرداند یا آشکار سازد.

۱۵۵- ﴿ٱسۡتَزَلَّهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ﴾: شیطان با وسوسه‌های خود آنها را به لغزش انداخت.

۱۵۶- ﴿ضَرَبُواْ﴾برای تجارت یا کار دیگر به مسافرت رفتند و مردند.

۱۵۶- ﴿غُزّٗى﴾: به صف مجاهدین پیوستند و شهید شدند.

۱۵۹- ﴿فَبِمَا رَحۡمَةٖ﴾: به سبب مهربانی بسیاری‌که.

۱۵۹﴿لِنتَ لَهُمۡ﴾: با آنها به اخلاق نیکو رفتار نمودی و درشتی نکردی.

۱۵۹- ﴿فَظًّا﴾تند و خشین در گفتار و کردار.

۱۵۹- ﴿لَٱنفَضُّواْ﴾: مردم بیزار و پراکنده می‌شدند.

۱۶۰- ﴿فَلَا غَالِبَ لَكُمۡ﴾: کس نتواند شما را شکست دهد و بر شما چیره شود.

۱۶۱- ﴿يَغُلَّ﴾: به غنیمت خیانت کند.

۱۶۲- ﴿بَآءَ بِسَخَطٖ﴾: غرق امواج خشم خدا بازگشت.

۱۶۴- ﴿يُزَكِّيهِمۡ﴾: آنها را از آلودگی‌های جاهلیت پاک می‌کند.

۱۶۵- ﴿أَنَّىٰ هَٰذَا﴾: این شکست و خواری از کجا به ما روی آورد.

۱۶۸- ﴿فَٱدۡرَءُواْ﴾: پس دور کنید.

۱۷۲- ﴿أَصَابَهُمُ ٱلۡقَرۡحُ﴾: روز احد زخمی شده بودند.

۱۷۸- ﴿أَنَّمَا نُمۡلِي لَهُمۡ﴾: به کافران که مهلت می‌دهیم.

۱۷۹- ﴿يَجۡتَبِي﴾: انتخاب می‌کند.

۱۸۰- ﴿سَيُطَوَّقُونَ﴾: به زودی طوق گردنشان خواهد شد.

۱۸۳- ﴿عَهِدَ إِلَيۡنَآ﴾: خدا در تورات به ما دستور داده و سفارش کرده است.

۱۸۳- ﴿بِقُرۡبَان﴾: قربانی، عمل نیکی که به وسیله آن به دربار خدا تقرب جویند.

۱۸۴- ﴿ٱلزُّبُرِ﴾: کتابهای پند آمیز.

۱۸۵- ﴿ عَنِ ٱلنَّارِ زُحۡزِحَ ﴾: از دوزخ دور داشته شود.

۱۸۵- ﴿ٱلۡغُرُور﴾: فریبنده یا ناچیز و ناپایدار.

۱۸۶- ﴿لَتُبۡلَوُنّ﴾: بدون شک با گرفتاری به محنتها مورد امتحان و آزمایش قرار می‌گیرید.

۱۸۷- ﴿فَنَبَذُوهُ﴾: پس آن عهد را بی‌اعتنا به دور انداختند.

۱۸۸- ﴿بِمَفَازَة﴾: نجات و رهایی.

۱۹۱- ﴿بَٰطِلٗا﴾: بیهوده و عاری از حمکت.

۱۹۱- ﴿فَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ﴾: پس ما را از عذاب دوزخ حفظ نما.

۱۹۲- ﴿أَخۡزَيۡتَه﴾: رسوا، حقیر و تباهش ساخته‌ای.

۱۹۳- ﴿مُنَادِيٗا﴾: پیامبراکرم یا قرآن کریم‌.

۱۹۳- ﴿ذُنُوبَنَا﴾: گناهان کبیره ما را.

۱۹۳- ﴿كَفِّرۡ عَنَّا سَيِّ‍َٔاتِنَا﴾: گناهان صغیره ما را محو کن.

۱۹۶- ﴿لَا يَغُرَّنَّكَ﴾: تو را فریب ندهد.

۱۹۶- ﴿تَقَلُّبُ﴾: جنب و جوش و کسب و کار.

۱۹۷- ﴿مَتَٰعٞ قَلِيلٞ﴾: روزیی ناپایدار و نعمت نابود شدنی.

۱۹۷- ﴿بِئۡسَ ٱلۡمِهَاد﴾: جهنم جایگاه بد است.

۱۹۸_ ﴿نُزُلٗا﴾: ضیافتی، مهمان‌داری و پاداشی است.

۲۰۰- ﴿صَابِرُوا﴾: با صبر و ثبات بر دشمنان پیروز شوید.

۲۰۰- ﴿رَابِطُواْ﴾: آماده جهاد شوید و از مرزهای سرزمین اسلامی مواظبت نمایید.

سورۀ نِساء

۱- ﴿بَثَّ مِنۡهُمَا﴾: از آدم و همسرش با ایجاد نسل، پراکنده ساخت.

۱- ﴿ٱلۡأَرۡحَامَ﴾: از قطع پیوند و محبت خویشاوندان بپرهیزید.

۱- ﴿رَقِيبٗا﴾: آگاه یا مراقب اعمال شماست.

۲- ﴿حُوبٗا كَبِيرٗا﴾: گناهی بزرگ یا ستمی بزرگ است.

۳- ﴿أَلَّا تُقۡسِطُواْ﴾: این‌که عدالت و انصاف نکنید.

۳- ﴿مَا طَابَ لَكُم﴾: آنچه به شما حلال است.

۳- ﴿رُبَٰعَ﴾: چهار زن، زیاد از چهار حرام است.

۳- ﴿أَلَّا تَعۡدِلُواْ﴾: که در نفقه و حقوق دیگر نمی‌توانید عدالت کنید.

۳- ﴿ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَلَّا تَعُولُواْ﴾: این نزدیک‌تر به ترک ستمکاری است یا که زن و فرزندتان زیاد نگردد.

۴- ﴿صَدُقَٰتِهِنَّ﴾: مهر آنها را.

۴- ﴿نِحۡلَةٗ﴾: به عنوان فریضه یا بخشش.

۴- ﴿هَنِيٓ‍ٔٗا مَّرِيٓ‍ٔٗا﴾: حلال و خوشگوار با فرجام نیکو.

۵- ﴿قِيَٰمٗا﴾: مایه آراستگی اسباب زندگانی و خیر و صلاح امور شما.

۶- ﴿وَٱبۡتَلُواْ ٱلۡيَتَٰمَىٰ﴾: یتیمان را قبل از بلوغ بیازمایید، آیا راه استفاده مناسب از اموال خود را می‌دانند.

۶- ﴿ءَانَسۡتُم﴾: دریافتید.

۶- ﴿رُشۡدٗا﴾: راه استفاده درست از اموال خود را.

۶- ﴿بِدَارًا أَن يَكۡبَرُواْ﴾: به شتاب از ترس این‌که بزرگ شوند و به حد رشد برسند.

۶﴿فَلۡيَسۡتَعۡفِفۡ﴾: از خوردن اموال آنها امتناع ورزد.

۶- ﴿حَسِيبٗا﴾: محاسب یا شاهد اعمال شماست.

۷- ﴿مَّفۡرُوضٗا﴾: واجب یا معین و قطعی.

۹- ﴿قَوۡلٗا سَدِيدًا﴾: گفتار خوب یا درست و عادلانه.

۱۰- ﴿سَيَصۡلَوۡنَ سَعِيرٗا﴾: به زودی به آتش شعله‌ور و هول‌ انگیز درآیند.

۱۱- ﴿يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ﴾: خدا به شما دستور می‌دهد و معین می‌کند.

۱۱- ﴿فَرِيضَةٗ﴾: بر شما فرض است.

۱۲- ﴿كَلَٰلَةً﴾: متوَفَّای‌که نه فرزند دارد و نه پدر.

۱۳- ﴿حُدُودُ ٱللَّهِ﴾: احکام، شریعت و فرموده خداست.

۱۷- ﴿بِجَهَٰلَةٖ﴾: از روی نادانی، هر نافرمان جاهل است.

۱۹- ﴿كَرۡهٗا﴾: بدون خوشی و رضایت‌شان.

۱۷- ﴿لَا تَعۡضُلُوهُنَّ﴾: به قصد ضرر رساندن به آنها، مانع ازدواج‌شان نشوید.

۱۷- ﴿بِفَٰحِشَةٖ مُّبَيِّنَةٖ﴾: گناه آشکار، ناسازگاری، خوی بد یا زنا.

۲۰- ﴿بُهۡتَٰنٗا﴾: به باطل و ستم.

۲۱﴿أَفۡضَىٰ بَعۡضُكُمۡ...﴾: از یکدیگر کام گرفته‌اید، به مقاربت جنسی یا خلوت صحیح.

۲۱- ﴿مِّيثَٰقًا غَلِيظٗا﴾: عهد استوار.

۲۲- ﴿مَقۡتٗا﴾: نهایت ناسپاسی و پستی است.

۲۳- ﴿رَبَٰٓئِبُكُمُ﴾: دختران همسرتان از شوهر دیگر آنها.

۲۳- ﴿فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكُمۡ﴾: بر شما گناه محسوب نمی‌شود.

۲۳- ﴿حَلَٰٓئِلُ أَبۡنَآئِكُمُ﴾: همسران پسرهاتان.

۲۴- ﴿وَٱلۡمُحۡصَنَٰتُ﴾: زنان شوهردار.

۲۴- ﴿مُّحۡصِنِينَ﴾: پاکدامنان.

۲۴- ﴿غَيۡرَ مُسَٰفِحِينَ﴾: نه به زنا.

۲۴- ﴿أُجُورَهُنَّ﴾: مهر آنها را.

۲۵- ﴿طَوۡلًا﴾: ثروت و توان مالی.

۲۵- ﴿ٱلۡمُحۡصَنَٰتِ﴾: زنان آزاد.

۲۵- ﴿فَتَيَٰتِكُمُ﴾: کنیزان خود.

۲۵- ﴿مُحۡصَنَٰتٍ﴾: پاکدامنان.

۲۵- ﴿غَيۡرَ مُسَٰفِحَٰتٖ﴾: نه کنیزانی‌که به طور آشکار دست به زنا می‌زنند.

۲۵- ﴿لَا مُتَّخِذَٰتِ أَخۡدَانٖ﴾: نه کنیزانی‌که دوستان نهانی برای زنا می‌گیرند.

۲۵- ﴿خَشِيَ ٱلۡعَنَتَ﴾: از زنا و یا از ملوث شدن به این گناه بترسد.

۲۶- ﴿سُنَنَ﴾: راه‌ها و شیوه‌های.

۲۹- ﴿بِٱلۡبَٰطِلِ﴾: به ناحق و مخالف حکم پروردگار.

۳۰- ﴿نُصۡلِيهِ نَارٗا﴾: او را در دوزخ می‌افکنیم.

۳۱- ﴿سَيِّ‍َٔاتِكُمۡ﴾: گناهان صغیره شما را.

۳۱- ﴿مُّدۡخَلٗا كَرِيمٗا﴾: جای خوب جنت.

۳۳- ﴿جَعَلۡنَا مَوَٰلِيَ مِمَّا تَرَكَ﴾: عصبه و وارثانی قرار دادیم که از اموال متوَفَّا ارث بگیرند.

۳۳- ﴿ٱلَّذِينَ عَقَدَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡ﴾: کسانی‌که با آنها عهد بسته‌اید که از هم میراث بگیرید، این به نزد جمهور منسوخ است.

۳۴﴿قَوَّٰمُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ﴾: مدبر امور و سرپرست زنان هستند مثل حمایت و سرپرستی فرمانروایان مصلح از عامه مردم.

۳۴- ﴿قَٰنِتَٰتٌ﴾: فروتن و فرمانبردار در برابر خدا و شوهر.

۳۴- ﴿حَٰفِظَٰتٞ لِّلۡغَيۡبِ﴾: ناموس و ثروت شوهر را در غیاب او حفظ می‌کنند.

۳۴- ﴿بِمَا حَفِظَ ٱللَّهُ﴾: زنان نیز بالای شوهران خویش حقوقی دارند.

۳۴- ﴿نُشُوزَهُنَّ﴾: ناسازگاری و برتری جویی آنها را.

۳۶- ﴿ٱلۡجَارِ ٱلۡجُنُبِ﴾: همسایه‌ای‌که خویشاوند نزدیک نیست یا منزلش دورتر است.

۳۶- ﴿ٱلصَّاحِبِ بِٱلۡجَنۢبِ﴾: همنشین نیکو.

۳۶- ﴿ٱبۡنِ ٱلسَّبِيلِ﴾: مسافر یا مهمان.

۳۶- ﴿مُخۡتَالٗا﴾: متکبر خود پسند.

۳۶- ﴿فَخُورًا﴾: کسی‌که به هنر و کارهای نیک خود افتخار و تکبر کند.

۳۸- ﴿رِئَآءَ ٱلنَّاسِ﴾: برای این‌که مردم ببینند و بشنوند نه به رضای خدا.

۴۰- ﴿مِثۡقَالَ ذَرَّةٖ﴾: به وزن کوچک‌ترین مورچه یا گرد و غبار.

۴۲- ﴿لَوۡ تُسَوَّىٰ بِهِمُ ٱلۡأَرۡضُ﴾: با خاک یکسان می‌بودند و مبعوث نمی‌شدند.

۴۳- ﴿عَابِرِي سَبِيلٍ﴾: مسافرهایی‌که آب نیابند تیمم می‌کنند.

۴۳- ﴿ٱلۡغَآئِطِ﴾: جای قضای حاجت، کنایه از مدفوع است.

۴۳- ﴿لَٰمَسۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ﴾: با آنها مقاربت انجام دهید یا به بدن آنها دست بمالید.

۴۳- ﴿صَعِيدٗا طَيِّبٗا﴾: خاک یا زمین پاک.

۴۶- ﴿يُحَرِّفُونَ ٱلۡكَلِمَ﴾: سخنان را تغییر می‌دهند یا به باطل تأویل می‌کنند.

۴۶- ﴿وَٱسۡمَعۡ غَيۡرَ مُسۡمَعٖ﴾: و بشنو که هیچ نشنویی، یهود به این سخن قصد نفرین او جرا داشت.

۴۶- ﴿رَٰعِنَا﴾: یهود این جمله را به قصد دشنام و کم و کاست نشاندادن پیامبر می‌گفت.

۴۶- ﴿لَيَّۢا بِأَلۡسِنَتِهِمۡ﴾: طوری به زبان می‌آ‌وردند که معنی ناشایست می‌داد.

۴۶- ﴿أَقۡوَمَ﴾: شایسته‌تر و درست‌تر.

۴۷- ﴿نَّطۡمِسَ وُجُوهٗا﴾: آثار چهره‌ها را محو کنیم یا آنها را در گمراهی بگذاریم.

۴۹- ﴿يُزَكُّونَ أَنفُسَهُم﴾: خود را می‌ستایند که از گناه پاکند.

۴۹- ﴿فَتِيلًا﴾: به اندازه رشته نازک روی هسته خرما.

۵۱- ﴿بِٱلۡجِبۡتِ وَٱلطَّٰغُوتِ﴾: به بت و طاغوت، هر چه غیر از خدا مورد پرستش قرار گیرد.

۵۳- ﴿نَقِيرًا﴾: به اندازه فرو رفتگی پشت هسته خرما.

۵۶- ﴿نُصۡلِيهِمۡ نَارٗا﴾: آنها را در آتش هول‌انگیز داخل و بریان می‌کنیم.

۵۶- ﴿نَضِجَتۡ جُلُودُهُم﴾: پوست تن آنها بسوزد و نابود گردد.

۵۷- ﴿ظَلِيلًا﴾: سایه مداوم با هوای متعادل.

۵۸- ﴿تُؤَدُّواْ ٱلۡأَمَٰنَٰتِ﴾: حقوق خدا و بندگان او را ادا کنید.

۵۸- ﴿نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِ﴾: خدا با این چیزها شما را چه نیکو اندرز می‌دهد.

۵۹- ﴿أَحۡسَنُ تَأۡوِيلًا﴾: ‌فرجامش نیکوتر و عاقبتش ستوده‌تر است.

۶۰- ﴿ٱلطَّٰغُوتِ﴾: یهودیی گمراه، کعب بن اشرف.

۶۱- ﴿يَصُدُّونَ عَنكَ﴾: منافقان از آمدن نزد تو اعراض می‌کنند.

۶۵- ﴿شَجَرَ بَيۡنَهُمۡ﴾: در اختلافات خود که حکمش بر آنها پوشیده است.

۶۵- ﴿حَرَجٗا﴾: دلتنگی یا شک.

۶۶- ﴿أَشَدَّ تَثۡبِيتٗا﴾: موجب ثبات و پایداری ایمان آنها می‌شد.

۷۱- ﴿خُذُواْ حِذۡرَكُمۡ﴾: مسلح شوید یا در برابر دشمن بیدار و هوشیار باشید.

۷۱- ﴿فَٱنفِرُواْ ثُبَاتٍ﴾: به صورت گروه‌ها و دسته‌های جداگانه و با ثبات به جهاد حرکت کنید.

۷۲- ﴿لَّيُبَطِّئَنَّ﴾: سستی و تنبلی می‌کند یا روحیه جهاد را ضعیف می‌نماید.

۷۴- ﴿يَشۡرُونَ﴾: می‌فروشند، مؤمنان.

۷۶- ﴿ٱلطَّٰغُوتِ﴾: شیطان، راه آن کفر است.

۷۷- ﴿فَتِيلًا﴾: به اندازه رشته نازک روی هسته خرما.

۷۸- ﴿بُرُوجٖ﴾: پناهگاه‌ها و قلعه‌ها یا قصرها.

۷۸- ﴿مُّشَيَّدَةٖ﴾: محکم یا بسیار بلند.

۸۰- ﴿حَفِيظٗا﴾: حافظ، مراقب اعمال آنها.

۸۱- ﴿بَرَزُواْ﴾: بیرون رفتند.

۸۱- ﴿بَيَّتَ طَآئِفَةٞ﴾: گروهی در جلسات شبانه تصمیم مزورانه می‌‌گیرند.

۸۳- ﴿أَذَاعُواْ بِهِ﴾: آن را فاش و شایع می‌سازند، این کار مایه زیان و فساد است.

۸۳- ﴿يَسۡتَنۢبِطُونَهُ﴾: افشا گران تدبیر و تحلیل آن را به دست می‌آوردند که کدام خبر قابل نشر است یا از راست و دروغ بودن آن آگاه می‌شدند.

۸۴- ﴿بَأۡس﴾: زور و قدرت.

۸۴- ﴿أَشَدُّ بَأۡسٗا﴾: دارای بزرگترین قدرت است.

۸۴- ﴿أَشَدُّ تَنكِيلٗا﴾: عذاب و انتقام او تعالی شدید‌تر است.

۸۵- ﴿كِفۡلٞ مِّنۡهَا﴾: سهمی از آن گناه.

۸۵- ﴿مُّقِيتٗا﴾: توانا یا حافظ است.

۸۶- ﴿حَسِيبًا﴾: محاسب، پاداش دهنده یا شاهد.

۸۸- ﴿أَرۡكَسَهُم﴾: خدای متعال آنها را سرنگون ساخته و به حکم کفر برگردانده است.

۹۰- ﴿حَصِرَتۡ صُدُورُهُمۡ﴾: دلتنگ شده‌اند.

۹۰- ﴿ٱلسَّلَمَ﴾: صلح را.

۹۱- ﴿أُرۡكِسُواْ فِيهَا﴾: به زشت‌ترین حالت در فتنه سرنگون می‌شوند.

۹۱- ﴿ثَقِفۡتُمُوهُمۡ﴾: آنها را یافتید یا بر آنها تسلط پیدا کردید.

۹۴- ﴿ضَرَبۡتُمۡ﴾: سفر کردید.

۹۴- ﴿ٱلسَّلَٰمَ﴾: اظهار اسلام یا سلام مسلمانی.

۹۵- ﴿عَرَضَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا﴾: غنیمت را که نعمت نابود شدنی است.

۹۵- ﴿غَيۡرُ أُوْلِي ٱلضَّرَرِ﴾: بدون کسانی‌که عذر خاصی، مانع رفتن‌شان به جهاد می‌گردد.

۱۰۰- ﴿مُرَٰغَمٗا﴾: اقامت‌گاهی‌که در آنجا رود.

۱۰۱- ﴿يَفۡتِنَكُمُ﴾: به شما رنج و اندوه برساند.

۱۰۲- ﴿حِذۡرَهُمۡ﴾: خود را از دشمن حفظ نمایند.

۱۰۲- ﴿تَغۡفُلُونَ﴾: غافل شوید.

۱۰۳- ﴿كِتَٰبٗا مَّوۡقُوتٗا﴾: فرض است، اوقات معینی دارد.

۱۰۴- ﴿لَا تَهِنُواْ﴾: سستی و ناتوانی نکنید.

۱۰۵- ﴿خَصِيمٗا﴾: مدافع آنها.

۱۰۷- ﴿يَخۡتَانُونَ أَنفُسَهُمۡ﴾: با ارتکاب گناه به خود خیانت می‌کنند.

۱۰۸- ﴿يُبَيِّتُون﴾: در دل شب توطئه می‌کنند.

۱۰۹- ﴿وَكِيلٗا﴾: حافظ و نجات دهنده از عذاب خدا.

۱۱۲- ﴿بُهۡتَٰنٗا﴾: دروغ بسیار زشت.

۱۱۴- ﴿نَّجۡوَىٰهُمۡ﴾: سخنانی‌که پنهانی و سری به یکدیگر می‌گویند.

۱۱۵- ﴿يُشَاقِقِ ٱلرَّسُولَ﴾: با پیامبر مخالفت می‌کند.

۱۱۵- ﴿نُوَلِّهِۦ مَا تَوَلَّىٰ﴾: او را به روشی‌که اختیار کرده است رها می‌سازیم.

۱۱۵- ﴿نُصۡلِهِۦ جَهَنَّمَ﴾: او را به دوزخ وارد می‌کنیم، در آن جا کباب می‌شود.

۱۱۷- ﴿إِنَٰثٗا﴾: بت‌های را که مانند زنان زینت می‌کنند.

۱۱۷- ﴿شَيۡطَٰنٗا مَّرِيدٗا﴾: شیطان سرکش و عاری از خیر.

۱۱۸- ﴿مَّفۡرُوضٗا﴾: تعداد معینی را به گمراهی و کفر می‌کشانم.

۱۱۹- ﴿فَلَيُبَتِّكُنَّ﴾: تا قطع کنند یا بشکافند.

۱۱۹- ﴿خَلۡقَ ٱللَّهِ﴾: آفرینش خدا را، مراد دین خداست.

۱۲۰- ﴿غُرُورًا﴾: فریب و ناچیز.

۱۲۱- ﴿مَحِيصٗا﴾: جای فرار، پناهگاهی و جای برگشتی.

۱۲۲- ﴿قِيلٗا﴾: سخن.

۱۲۴- ﴿نَقِيرٗا﴾: اندازه فرورفتگی کوچک در پشت هسته خرما.

۱۲۵- ﴿أَسۡلَمَ وَجۡهَهُۥ لِلَّهِ﴾: بدون ریا تسلیم امر خدا شده یا به اخلاص به عبادت خدا روی آورده است.

۱۲۵- ﴿حَنِيفٗا﴾: از باطل روگردان و متمایل به دین حق.

۱۲۷- ﴿بِٱلۡقِسۡطِ﴾: به عدالت در میراث و اموال.

۱۲۸- ﴿بَعۡلِهَا﴾: شوهرش.

۱۲۸- ﴿نُشُوزًا﴾: به ستم از او دوری گزیند.

۱۲۸- ﴿ٱلشُّحَّ﴾: بخل آمیخته به حرص.

۱۲۹- ﴿أَن تَعۡدِلُوا﴾: که در محبت و میل خاطر عدالت کنید.

۱۳۰- ﴿مِّن سَعَتِهِۦ﴾: از فضل و از ثروت بی‌پایانش.

۱۳۲- ﴿وَكِيلًا﴾: آگاه یا مدافع یا برپادارنده جهان است.

۱۳۵- ﴿أَن تَعۡدِلُواْۚ﴾: تا زشتی‌های عدول از حق دامنگیرتان نشود.

۱۳۵- ﴿تَلۡوُۥٓا﴾: در ادای شهادت از حق انحراف نمایید.

۱۳۵- ﴿تُعۡرِضُوا﴾: شخصاً شهادت ادا نکنید.

۱۳۹- ﴿ٱلۡعِزَّةَ﴾: نیروی دفاعی، قدرت و پیروزی.

۱۴۱- ﴿يَتَرَبَّصُونَ بِكُمۡ﴾: مراقب هستند چه حوادثی به شما پیش می‌آید.

۱۴۱- ﴿فَتۡحٞ﴾: پیروزی و غنیمت.

۱۴۱- ﴿أَلَمۡ نَسۡتَحۡوِذۡ عَلَيۡكُمۡ﴾: آیا ما نمی‌توانستیم با مسلمان‌ها همدست شویم و بر شما تسلت یابیم اما ما شما را نجات دادیم.

۱۴۳- ﴿مُّذَبۡذَبِينَ بَيۡنَ ذَٰلِكَ﴾: متردد بین کفر و ایمان.

۱۴۴- ﴿سُلۡطَٰنٗا مُّبِينًا﴾: دلیل آشکار برای تعذیب خود.

۱۴۵- ﴿ٱلدَّرۡكِ ٱلۡأَسۡفَلِ﴾: طبقه‌ای‌که در عمق جهنم است.

۱۵۳- ﴿جَهۡرَةٗ﴾: آشکار به چشم.

۱۵۳- ﴿ٱلصَّٰعِقَةُ﴾: آتش یا آوازی از آسمان.

۱۵۴- ﴿لَا تَعۡدُواْ فِي ٱلسَّبۡتِ﴾: با شکار ماهی در روز شنبه، دست به تجاوز نزنید.

۱۵۴- ﴿مِّيثَٰقًا غَلِيظٗا﴾: عهد و پیمان محکم به اطاعت از خدا.

۱۵۵- ﴿قُلُوبُنَا غُلۡفُۢۚ﴾: دل‌های ما از آفرینش در غلاف و پرده‌اند سخنان تو را نمی‌فهمند.

۱۵۵- ﴿طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَيۡهَا﴾: خدا بر دل‌های آنها مهر زده و از درک حقایق مانع شده است.

۱۵۶- ﴿بُهۡتَٰنًا عَظِيمٗا﴾: دروغ و تهمتی بسیار زشت.

۱۵۷- ﴿شُبِّهَ لَهُمۡۚ﴾: مقتول شبیه عیسی شد.

۱۶۲- ﴿وَٱلۡمُقِيمِينَ ٱلصَّلَوٰةَۚ﴾: و نمازگزاران را به نیکویی یاد می‌کنیم.

۱۶۳- ﴿ٱلۡأَسۡبَاط﴾: فرزندان و نبیرگان یعقوب ÷.

۱۶۳- ﴿زَبُورٗا﴾: کتابی‌که سراسر پند و حکمت است.

۱۷۱- ﴿لَا تَغۡلُواْ﴾: افراط نکنید و از حد تجاوز ننمایید.

۱۷۱- ﴿ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ﴾: کلمه اوست، به کلمه «کن: ایجاد شو» بدون پدر و نطفه خلق شد.

۱۷۱- ﴿وَرُوحٞ مِّنۡهُ﴾: دارای روح از امر خدا، مانند سایر ارواح مخلوق اوست.

۱۷۲- ﴿لَّن يَسۡتَنكِفَ﴾: مسیح هرگز از بندگی خدا ننگ ندارد، برتری نمی‌جوید و تکبر نمی‌ورزد.

۱۷۴- ﴿بُرۡهَٰنٞ﴾: رسول خدا.

۱۷۴- ﴿نُورٗا مُّبِينٗا﴾: قرآن کریم.

۱۷۶- ﴿ٱلۡكَلَٰلَةِ﴾: متوفایی‌که پدر و فرزند ندارد.

سورۀ مائده

۱- ﴿بِٱلۡعُقُودِ﴾: به عهد و پیمان‌های مؤکد.

۱- ﴿ٱلۡأَنۡعَٰمِ﴾: شتر، گوسفند، بز و گاو.

۱- ﴿غَيۡرَ مُحِلِّي ٱلصَّيۡدِ﴾: شکار حرام است، حلالش نشمارید.

۱- ﴿أَنتُمۡ حُرُمٌ﴾: که شما در حال احرام حج یا عمره باشید.

۲- ﴿لَا تُحِلُّواْ﴾: بی‌حرمتی‌ نکنید.

۲- ﴿شَعَٰٓئِرَ ٱللَّهِ﴾: مناسک حج یا نشانه‌های دین خدا را.

۲- ﴿ٱلشَّهۡرَ ٱلۡحَرَامَ﴾: ماه‌های چهارگانه حرام را.

۲- ﴿ٱلۡهَدۡي﴾: چارپایی را که برای قربانی به‌کعبه فرستند.

۲- ﴿ٱلۡقَلَٰٓئِدَ﴾: آنچه قربانی را با آن نشانی کنند.

۲- ﴿لَآ ءَآمِّينَ ٱلۡبَيۡتَ﴾: نه کسانی را که به قصد حج و عمره برای زیارت خانه خدا روان می‌شوند.

۲- ﴿لَا يَجۡرِمَنَّكُمۡ﴾: وادارتان نکند.

۲- ﴿شَنَ‍َٔانُ قَوۡمٍ﴾: کینه شما نسبت به آنها.

۳- ﴿ٱلدَّم﴾: خون جاری.

۳- ﴿لَحۡمُ ٱلۡخِنزِيرِ﴾: همه اجزای بدن خوک.

۳- ﴿مَآ أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ بِهِۦ﴾: آنچه هنگام ذبح آن، نام غیر خدا ذکر شود.

۳- ﴿ٱلۡمُنۡخَنِقَةُ﴾: حیوانی‌که خفه شده باشد.

۳- ﴿وَٱلۡمَوۡقُوذَة﴾: حیوانی‌که به اثر زدن بمیرد.

۳- ﴿وَٱلۡمُتَرَدِّيَةُ﴾: حیوانی‌که به اثر سقوط از بلندی مرده باشد.

۳- ﴿وَٱلنَّطِيحَةُ﴾: جانوری‌که به شاخ زدن حیوان دیگری مرده باشد.

۳- ﴿مَآ أَكَلَ ٱلسَّبُعُ﴾: جانوری‌که ‌درنده‌ای قسمتی از بدن او را بخورد و او از اثر همین زخم بمیرد.

۳- ﴿مَا ذَكَّيۡتُمۡ﴾: حیوانی‌که قبل از مردنش به او برسید و ذبحش کنید.

۳- ﴿ٱلنُّصُبِ﴾: سنگ‌های بود پیرامون کعبه که به آنها تعظیم می‌کردند.

۳- ﴿تَسۡتَقۡسِمُواْ﴾: بخواهید که قسمت و سهم خویش را بدانید.

۳- ﴿بِٱلۡأَزۡلَٰمِ﴾: به وسیله تیرهای نشانی شده که در جاهلیت معروف بود.

۳- ﴿ذَٰلِكُمۡ فِسۡقٌ﴾: این همه خروج از طاعت خداست.

۳- ﴿ٱضۡطُرَّ﴾: ضرورت ناچارش ساخت که از آن تناول کند.

۳- ﴿مَخۡمَصَةٍ﴾: گرسنگی شدید.

۳- ﴿غَيۡرَ مُتَجَانِفٖ لِّإِثۡمٖ﴾: با تمایل به گناه از حد نیاز تجاوز نکند.

۴- ﴿ٱلطَّيِّبَٰتُ﴾: آنچه خدا خوردن آن را اجازه داده است.

۴- ﴿ٱلۡجَوَارِحِ﴾: حیوانات شکاری از درندگان و پرنگان.

۴- ﴿مُكَلِّبِينَ﴾: در حالی‌که به آنها شکار آموخته‌اید.

۵- ﴿طَعَامُ﴾: آنچه یهود‌ و نصاری سر ببرند.

۵- ﴿ٱلۡمُحۡصَنَٰت﴾: زنان پاکدامن یا آزاد.

۵- ﴿أُجُورَهُنَّ﴾: مهر آنان را.

۵- ﴿مُحۡصِنِينَ﴾: به این ازدواج جویای عفت باشید.

۵- ﴿غَيۡرَ مُسَٰفِحِينَ﴾: نه به زنای آشکار.

۵- ﴿لَا مُتَّخِذِيٓ أَخۡدَانٖ﴾: دوستان نهانی برای زنا نگیرد.

۵- ﴿يَكۡفُرۡ بِٱلۡإِيمَٰنِ﴾: به شریعت اسلام انکار ورزد.

۵- ﴿حَبِطَ عَمَلُهُۥ﴾: ثواب اعمال سابقش باطل است.

۶- ﴿ٱلۡغَآئِط﴾: محل قضای حاجت، کنایه از مدفوع است.

۶- ﴿لَٰمَسۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ﴾: با زنان مقاربت کردید یا به بدن و چهره آنها دست زدید.

۶- ﴿صَعِيدٗا طَيِّبٗا﴾: خاک پاک یا زمین پاک.

۶- ﴿حَرَجٖ﴾: سختگیری در دین.

۷- ﴿مِيثَٰقَهُ﴾: عهد او را.

۸- ﴿شُهَدَآءَ بِٱلۡقِسۡطِ﴾: به عدالت شهادت دهید.

۸- ﴿لَا يَجۡرِمَنَّكُمۡ﴾: وادارتان نکند.

۸- ﴿شَنَ‍َٔانُ قَوۡمٍ﴾: دشمنی با آنها.

۱۱- ﴿يَبۡسُطُوٓاْ إِلَيۡكُمۡ أَيۡدِيَهُمۡ﴾: برای کشتن و تباه کردن شما حمله‌ور شوند.

۱۲- ﴿نَقِيبٗا﴾: سرپرست امین.

۱۲- ﴿عَزَّرۡتُمُوهُمۡ﴾: به آنها کمک کردید یا تعظیم نمودید.

۱۲- ﴿قَرۡضًا حَسَنٗا﴾: وام نیکو به طیب خاطر برای رضای خدا.

۱۳- ﴿يُحَرِّفُونَ ٱلۡكَلِمَ﴾: یهودیان تورات را تغییر می‌دهند یا آن را به باطل تأویل می‌کنند.

۱۳- ﴿نَسُواْ حَظّٗا﴾: بخش وافری را فراموش کردند.

۱۳- ﴿خَآئِنَة﴾: غدر و عمل خاینانه.

۱۴- ﴿فَأَغۡرَيۡنَا﴾: بر انگیختیم، افکندیم یا چسباندیم.

۱۵- ﴿نُورٞ﴾: رسول خدا.

۱۹- ﴿فَتۡرَةٖ﴾: فاصله، انقطاع و سکون.

۲۵- ﴿فَٱفۡرُق﴾: به داوری و قضاوت، بین ما و آنها فرق نما.

۲۶- ﴿يَتِيهُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾: در آن بیابان حیران و راهگم گردش می‌کردند.

۲۶- ﴿فَلَا تَأۡسَ﴾: غمگین مباش.

۲۷- ﴿قُرۡبَانٗا﴾: کار نیکی‌که با آن به خدا تَقَرُّب جویند.

۲۹- ﴿تَبُوٓأَ بِإِثۡمِي﴾: چون مرا بکشی روز قیامت با گناه قتل من نزد خدا برگردی.

۲۹- ﴿إِثۡمِكَ﴾: گناهان سابقت که مانع از قبول قربانیت شدند.

۳۰- ﴿فَطَوَّعَتۡ لَهُۥ نَفۡسُهُ﴾: نفس اماره‌اش این امر را بر او آراست و آسان جلوه داد.

۳۱- ﴿يَبۡحَثُ فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾: زمین را می‌کند تا زاغی را که کشته بود دفن کند.

۳۱- ﴿سَوۡءَةَ أَخِيهِ﴾: جسد یا عورت برادرش را. ﴿يَٰوَيۡلَتَىٰٓ﴾: یا حسرتا.

۳۳- ﴿يُنفَوۡاْ مِنَ ٱلۡأَرۡضِ﴾: از آن سرزمین تبعید یا محبوس شوند.

۳۳- ﴿خِزۡيٞ﴾: رسوایی و شکنجه.

۳۵- ﴿ٱلۡوَسِيلَةَ﴾: نزدیکی جستن با طاعات و عبادت و ترک گناه.

۳۸- ﴿نَكَٰلٗا﴾: شکنجه‌ای سختی است برای جلوگیری از تکرار این گناه.

۴۱- ﴿سَمَّٰعُونَ لِلۡكَذِبِ﴾: سخنان تو را می‌شنوند و آن را تغییر می‌دهند تا بهانه برای تکذیبت بیابند.

۴۱- ﴿سَمَّٰعُونَ لِقَوۡمٍ ءَاخَرِينَ﴾: سخنان تو را می‌شنوند تا برای دیگران جاسوسی نمایند.

۴۱- ﴿يُحَرِّفُونَ ٱلۡكَلِمَ﴾: کلام را تغییر می‌دهند یا آن را به باطل تأویل می‌کنند.

۴۱- ﴿فِتۡنَتَهُ﴾: گمراهی، کفر و هلاکت او را.

۴۱- ﴿خِزۡيٞ﴾: رسوایی و ذلت.

۴۲- ﴿أَكَّٰلُونَ لِلسُّحۡتِ﴾: مال حرام را که زشت‌ترین آن رشوت است می‌خورند.

۴۲- ﴿بِٱلۡقِسۡطِ﴾: به عدالت که حکم اسلام است.

۴۲- ﴿ٱلۡمُقۡسِطِينَ﴾: عدالت پیشگان.

۴۳- ﴿يَتَوَلَّوۡنَ مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ﴾: خودت را حکم قرار می‌دهند سپس از فرمانت که مغایر تورات نیست سرپیچی می‌کنند.

۴۴- ﴿أَسۡلَمُواْ﴾: به دستورات الهی که در تورات ذکر بود گردن نهادند.

۴۴- ﴿ٱلرَّبَّٰنِيُّونَ﴾: پارسایان یهود.

۴۴- ﴿وَٱلۡأَحۡبَارُ﴾: علمای یهود.

۴۶- ﴿وَقَفَّيۡنَا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم﴾: پس از پیامبران فرستادیم.

۴۸- ﴿مُهَيۡمِنًا عَلَيۡهِ﴾: مراقب یا شاهد بر کتب پیشین.

۴۸- ﴿عَمَّا جَآءَكَ﴾: از آنچه بر تو وحی شده عدول کنی.

۴۸- ﴿شِرۡعَةٗ وَمِنۡهَاجٗا﴾: شریعت و راه روشن در دین.

۴۸- ﴿لِّيَبۡلُوَكُمۡ﴾: تا شما را بیازماید با این‌‌که از احوال‌تان آگاه است.

۴۹- ﴿أَن يَفۡتِنُوكَ﴾: تو را به مکر و حیله منحرف سازند.

۵۱- ﴿أَوۡلِيَآءُ﴾: دوست صمیمی و یاور.

۵۲- ﴿تُصِيبَنَا دَآئِرَةٞ﴾: از گردش روزگار با مصیبت‌ها و سختی‌ها روبرو شویم.

۵۲- ﴿بِٱلۡفَتۡح﴾: پیروزی برای رسول خدا.

۵۳- ﴿جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ﴾: سوگندهای سخت.

۵۳- ﴿حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ﴾: اعمال آنها باطل و بی‌ثمر شد.

۵۴- ﴿أَذِلَّةٍ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ﴾: بر مسلمانان مشفق و مهربانند.

۵۴- ﴿أَعِزَّةٍ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ﴾: در برابر کافران سرسخت، استوار و نیرومند هستند.

۵۴- ﴿لَوۡمَةَ لَآئِمٖ﴾: در راه نصرت دین از سرزنش‌ هیچ سرزنش کننده‌ای.

۵۴- ﴿ٱللَّهُ وَٰسِعٌ﴾: فضل و جود خدا فراوان است.

۵۷- ﴿هُزُوٗا وَلَعِبٗا﴾: تمسخر و استهزا.

۵۹- ﴿تَنقِمُون﴾: عیب می‌گیرید.

۶۰- ﴿مَثُوبَة﴾: جزا و عقوبت.

۶۰- ﴿عَبَدَ ٱلطَّٰغُوتَ﴾: شیطان را اطاعت و خدا را نافرمانی‌کرد.

۶۰- ﴿سَوَآءِ ٱلسَّبِيلِ﴾: روش معتدل، اسلام.

۶۲- ﴿أَكۡلِهِمُ ٱلسُّحۡتَ﴾: خوردن مال حرام، زشت‌ترین آن رشوت است.

۶۳- ﴿ٱلرَّبَّٰنِيُّونَ﴾: پارسیان یا علما و فقهای یهود.

۶۳- ﴿ٱلۡأَحۡبَار﴾: علمای یهود.

۶۴- ﴿مَغۡلُولَةٌ﴾: از عطا و بخشش به اثر بخل بسته است.

۶۶- ﴿أُمَّةٞ مُّقۡتَصِدَةٞ﴾: گروه میانه رو، مسلمانان.

۶۸- ﴿فَلَا تَأۡسَ﴾: پس حزین و متأسف نباش.

۶۹- ﴿َٱلصَّٰبِ‍ُٔونَ﴾: پرستند‌‌گان فرشته‌ها یا ستاره‌ها.

۷۱- ﴿فِتۡنَةٞ﴾: بلا و عذاب شدید.

۷۵- ﴿خَلَتۡ﴾: گذشته است.

۷۵- ﴿أُمُّهُۥ صِدِّيقَةٞ﴾: مادرش بسیار راستگو و با خدا بود.

۷۵- ﴿يَأۡكُلَانِ ٱلطَّعَامَ﴾: هر دو مثل انسان‌های دیگر غذا می‌خوردند پس چگونه او را خدا می‌پندارید.

۷۵- ﴿أَنَّىٰ يُؤۡفَكُونَ﴾: چگونه از پذیرش و اندیشیدن به این دلایل آشکار سرپیچی می‌کنند.

۷۷- ﴿لَا تَغۡلُواْ﴾: افراط و از حد تجاوز نکنید.

۷۷- ﴿غَيۡرَ ٱلۡحَقِّ﴾: تجاوز نادرست.

۸۰- ﴿سَخِطَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡ﴾: به سبب آنچه انجام دادند مورد غضب خدا قرار گرفتند.

۸۳- ﴿تَفِيضُ مِنَ ٱلدَّمۡعِ﴾: چشمانشان از اشک لبریز و گهربار می‌شود.

۸۹- ﴿بِٱللَّغۡوِ فِيٓ أَيۡمَٰنِكُمۡ﴾: قسم‌های بیهوده‌تان، قسم لغو آن است که در بارۀ چیزی قسم می‌خورد به باور‌ این‌که راست است اما حقیقت خلاف آن است، یا چیزی را به زبان می‌آورد که به آن قصد سوگند ندارد.

۸۹- ﴿عَقَّدتُّمُ ٱلۡأَيۡمَٰنَ﴾: به قصد سوگند یاد کرده‌اید.

۹۰- ﴿َٱلۡأَنصَابُ﴾: به اطراف کعبه سنگ‌های بود که مشرکین آنها را بزرگ می‌داشتند.

۹۰- ﴿ٱلۡأَزۡلَٰم﴾: تیرهای‌که در جاهلیت با آنها فال می‌گرفتند.

۹۰- ﴿رِجۡسٞ﴾: خبیث، پلید و نجس است.

۹۳- ﴿جُنَاحٞ﴾: گناه.

۹۳- ﴿طَعِمُوٓا﴾: چیزهای حرام را پیش از این‌که تحریم آنها اعلام شود، خوردند یا نوشیدند.

۹۴- ﴿لَيَبۡلُوَنَّكُمُ ٱللَّهُ﴾: خدا شما را امتحان می‌کند.

۹۵- ﴿أَنتُمۡ حُرُمٞ﴾: در حال احرام حج یا عمره هستید.

۹۵- ﴿ٱلنَّعَمِ﴾: شتر، گاو، گوسفند و بز.

۹۵- ﴿بَٰلِغَ ٱلۡكَعۡبَةِ﴾: به حرم برسد و آنجا ذبح شود.

۹۵- ﴿عَدۡلُ ذَٰلِكَ_: معادل و برابر آن طعام.

۹۵- ﴿وَبَالَ أَمۡرِهِ﴾: سنگینی جزای عمل و عاقبت بد گناه خود را.

۹۶- ﴿لِلسَّيَّارَةِ﴾: برای مسافران.

۹۷- ﴿ٱلۡبَيۡتَ ٱلۡحَرَامَ﴾: مراد از کعبه، همه جای حرم است.

۹۷- ﴿قِيَٰمٗا لِّلنَّاسِ﴾: برپادارنده مصالح دینی و دنیویی مردم.

۹۷- ﴿ٱلشَّهۡرَ ٱلۡحَرَامَ﴾: ماه‌های حرام ذی‌القعده ذی‌الحجه، محرم و رجب.

۹۷- ﴿ٱلۡهَدۡيَ﴾: قربانی که به کعبه فرستند.

۹۷- ﴿ٱلۡقَلَٰٓئِدَ﴾: آنچه برای نشانه به گردن قربانی اندازند.

۱۰۳- ﴿بَحِيرَةٖ﴾: شتری را می‌گفتند که پنج بار و بار آخر نر زاییده بودی گوش او را می‌شکافتند و برای بتها رها می‌کردند.

۱۰۳- ﴿سَآئِبَةٖ﴾: شتر ماده که آن را به قصد شفا از مرض یا نجات در محاربه برای بتها رها می‌کردند.

۱۰۳- ﴿وَصِيلَة﴾: شتری‌که بار اول و دوم ماده می‌زایید، آن را برای بت‌ها رها می‌کردند.

۱۰۳- ﴿حَامٖ﴾: شتر نری‌که بچه بچه‌اش آبستن می‌شد آن را نه سوار می‌شدند و نه بردوشش بار می‌نهادند.

۱۰۴- ﴿حَسۡبُنَا﴾: برای ما کافی است.

۱۰۵- ﴿عَلَيۡكُمۡ أَنفُسَكُمۡ﴾: شما عهده‌دار خود باشید و خود را از گناه حفظ کنید.

۱۰۶- ﴿ضَرَبۡتُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾: سفر کردید.

۱۰۶- ﴿لَا نَشۡتَرِي بِهِۦ﴾: ما بخاطر مال دنیا قسم ناحق نمی‌خوردیم.

۱۰۷- ﴿ٱلۡأَوۡلَيَٰنِ﴾: نزدیکان و وارث‌های مُتوَفَّی .

۱۱۰- ﴿بِرُوحِ ٱلۡقُدُسِ﴾: به جبریل.

۱۱۰- ﴿فِي ٱلۡمَهۡدِ﴾: در شیر خوارگی.

۱۱۰- ﴿كَهۡلٗا﴾: در حال کمال قوت، پس از فرود آمدن از آسمان.

۱۱۰- ﴿تَخۡلُقُ﴾: صورت و شکل می‌ساختی.

۱۱۰- ﴿ٱلۡأَكۡمَهَ﴾: کور مادرزاد را.

۱۱۱- ﴿ٱلۡحَوَارِيِّ‍ۧنَ﴾: یاران نزدیک عیسی ÷.

۱۱۲- ﴿مَآئِدَةٗ﴾: خوانهای پر از غذا.

۱۱۴- ﴿عِيدٗا﴾: روز مبارک یا شادمانی.

۱۱۶- ﴿سُبۡحَٰنَكَ﴾: پروردگارا، تو پاک و منزه‌ای، من چگونه این سخن را به زبان بیاورم.

۱۱۷- ﴿تَوَفَّيۡتَنِي﴾: مرا گرفتی و زنده به آسمان بردی.

سورۀ انْعَام

۱- ﴿جَعَلَ﴾: ایجاد کرد.

۱- ﴿بِرَبِّهِمۡ يَعۡدِلُون﴾: عبادت بت‌ها را با عبادت خدا برابر می‌کنند.

۲- ﴿قَضَىٰٓ أَجَلٗا﴾: برای مرگ زمانی را معین ساخت.

۲- ﴿أَجَلٞ مُّسَمًّى عِندَهُ﴾: برای رستاخیز مدتی را تعین کرد که علم آن خاصه اوست.

۲- ﴿تَمۡتَرُونَ﴾: به قیامت و رستاخیز شک می‌ورزید یا از وقوع آن انکار می‌کنید.

۳- ﴿وَهُوَ ٱللَّهُ﴾: او جل‌جلالُه معبود یا یگانه است.

۵- ﴿أَنۢبَٰٓؤُاْ﴾: اخبار، مراد عذابی است که به آنها می‌رسد.

۶- ﴿كَمۡ أَهۡلَكۡنَا﴾: بسیار هلاک کردیم.

۶- ﴿قَرۡنٖ﴾: گروهي از مردم.

۶- ﴿مَّكَّنَّٰهُمۡ﴾: به آنها قدرت و توانایی دادیم.

۶- ﴿ٱلسَّمَآءَ﴾: باران را.

۶- ﴿مِّدۡرَارٗا﴾: باران تند و پی‌درپی.

۷- ﴿كِتَٰبٗا فِي قِرۡطَاسٖ﴾: نوشته درکاغذ.

۸- ﴿لَا يُنظَرُونَ﴾: بعد از آمدن فرشته یک لحظه هم به آنها مهلت داده نشود.

۹- ﴿لَلَبَسۡنَا عَلَيۡهِم مَّا يَلۡبِسُونَ﴾: آنگاه بر آنها پوشیده‌تر می‌‌کردیم آنچه را که امروز خود پیچیده ساخته‌اند.

۱۰- ﴿فَحَاقَ﴾: احاطه کرد یا نازل شد.

۱۲- ﴿كَتَبَ﴾: از فضل و احسان واجب و حتمی‌گردانیده است.

۱۲- ﴿خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ﴾: خود را به اثر کفر تباه و متضرر ساخته‌اند.

۱۳- ﴿مَا سَكَنَ﴾: آنچه آرام و قرار گرفته است.

۱۴- ﴿وَلِيّٗا﴾: معبود، یار و یاور.

۱۴- ﴿فَاطِر...﴾: ایجاد کننده. . .

۱۴- ﴿هُوَ يُطۡعِم﴾: به بندگانش رزق می‌دهد.

۱۴- ﴿مَنۡ أَسۡلَمَ﴾: کسی‌که به بندگی او تعالی گردن نهاد.

۱۹- ﴿مَنۢ بَلَغَ﴾: کسانی‌که در همه دورانها قرآن برایشان برسد.

۲۳- ﴿فِتۡنَتُهُمۡ﴾: عذر آنها یا عاقبت شرک آنها.

۲۴- ﴿ضَلَّ عَنۡهُم﴾: از دستشان رفت.

۲۴- ﴿مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ﴾: آنچه به دروغ می‌ساختند، بتها و شفاعت آنها.

۲۵- ﴿أَكِنَّةً﴾: پرده‌های بسیار.

۲۵- ﴿وَقۡرٗا﴾: گوشهایشان کر و سنگین است.

۲۵- ﴿أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ﴾: دروغهای‌‌‌که در کتابهایشان نوشته است.

۲۶- ﴿يَنۡ‍َٔوۡنَ عَنۡهُ﴾: خود نیز از قرآن دوری می‌گزینند.

۲۷- ﴿وُقِفُواْ عَلَى ٱلنَّارِ﴾: از آتش آگاه شوند یا در وسط آتش محبوس شوند.

۳۰- ﴿وُقِفُواْ عَلَىٰ رَبِّهِمۡ﴾: به حکم پروردگار، برای حساب و جزا بازداشت شوند.

۳۱- ﴿بَغۡتَة﴾: ناگهان.

۳۱- ﴿فَرَّطۡنَا فِيهَا﴾: در دنیا کوتاهی کردیم.

۳۱- ﴿أَوۡزَارَهُمۡ﴾: گناهان و خطاهای‌شان را.

۳۴- ﴿لِكَلِمَٰتِ ٱللَّهِ﴾: آیاتی‌که در آنها وعده یاری و نصرت به پیامبران آمده است.

۳۵- ﴿كَبُرَ عَلَيۡكَ﴾: بر تو سخت و دشوار است.

۳۵- ﴿نَفَقٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾: سوراخی در زمین که در اعماق آن نفوذ ‌کند.

۳۸- ﴿أُمَمٌ أَمۡثَالُكُم﴾: گروه‌های همانند شما هستند و ما آفریدگار و مدبر امور آنها هستیم.

۳۸- ﴿مَّا فَرَّطۡنَا﴾: ترک نکردیم.

۳۹- ﴿فِي ٱلظُّلُمَٰتِ﴾: در تاریکی‌های جهل، عناد و کفر.

۴۰- ﴿أَرَءَيۡتَكُمۡ﴾: مرا از حالت شگفت انگیزتان آگاه بسازید.

۴۲- ﴿بِٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ﴾: به تنگدستی، سختی و بلا.

۴۲- ﴿يَتَضَرَّعُونَ﴾: زاری نمایند و توبه کنند.

۴۳- ﴿جَآءَهُم بَأۡسُنَا﴾: عذاب ما به آنها رسید.

۴۴- ﴿كُلِّ شَيۡءٍ﴾: نعمت‌های فراوان را استدراجاً.

۴۴- ﴿أَخَذۡنَٰهُم بَغۡتَةٗ﴾: به آنها عذاب ناگهانی فرستادیم.

۴۴- ﴿هُم مُّبۡلِسُونَ﴾: از رحمت پروردگار نومید یا اندوهگین شوند.

۴۵- ﴿دَابِرُ ٱلۡقَوۡمِ﴾: آخرین نفر.

۴۶- ﴿نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ﴾: آیات را به روش‌های مختلف بیان می‌کنیم.

۴۶- ﴿هُمۡ يَصۡدِفُونَ﴾: ایشان از آن رو گردانند.

۴۷- ﴿أَرَءَيۡتَكُمۡ﴾: برایم بگویید.

۴۷- ﴿بَغۡتَةً﴾: ناگهان یا در شب.

۴۷- ﴿جَهۡرَة﴾: آشکار یا در روز.

۵۰- ﴿خَزَآئِنُ ٱللَّهِ﴾: نعمت‌ها یا توانایی‌های او جل‌جلالُه.

۵۲- ﴿بِٱلۡغَدَوٰةِ وَٱلۡعَشِيِّ﴾: اول و آخر روز، یعنی همیشه.

۵۳- ﴿فَتَنَّا﴾: امتحان کردیم در حالی‌که از احوال آنها آگاه هستیم.

۵۴- ﴿كَتَبَ رَبُّكُمۡ﴾: پروردگار شما از فضل و احسان خود لازم و حتمی گرانیده است،.

۵۴- ﴿بِجَهَٰلَةٖ﴾: به سفاهت، هر نا فرمان بدکار جاهل است.

۵۷- ﴿يَقُصُّ ٱلۡحَقَّ﴾: حق را روشن و آشکار بیان می‌کند.

۵۷- ﴿خَيۡرُ ٱلۡفَٰصِلِينَ﴾: با حکمت پسندیده حق را از باطل جدا می‌کند.

۵۹- ﴿كِتَٰبٖ مُّبِينٖ﴾: لوح محفوظ یا علم او تعالی.

۶۰- ﴿جَرَحۡتُم بِٱلنَّهَارِ﴾: هر گناهی‌که در روز انجام داده‌اید.

۶۱- ﴿لَا يُفَرِّطُونَ﴾: سستی وکوتاهی نمی‌کنند.

۶۳- ﴿تَضَرُّعٗا﴾: زاری به پیشگاه خدا.

۶۳- ﴿خُفۡيَةٗ﴾: حاجت خود را پوشیده و نهان می‌خواهید.

۶۵- ﴿يَلۡبِسَكُمۡ﴾: شما را در جنگ‌های بزرگ مقابل هم قرار دهد.

۶۵- ﴿شِيَعٗا﴾: گروهای متعدد با خواسته‌های مختلف.

۶۵- ﴿بَأۡسَ بَعۡضٍ﴾: رنج و سختی دیگری را در میدان جنگ.

۶۵- ﴿نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ﴾: آیات و دلایل را به روش‌های مختلف بیان می‌کنیم.

۶۶- ﴿بِوَكِيل﴾: مراقب، کار شما را به من سپرده باشند تا شما را مجازات ‌کنم.

۶۸- ﴿يَخُوضُونَ﴾: به باد استهزاء و طعنه می‌گیرند.

۷۰- ﴿غَرَّتۡهُمُ﴾: آنها را فریفت و به طمع خام افکند.

۷۰- ﴿أَن تُبۡسَلَ نَفۡسُۢ﴾: تا به دوزخ نیفتد یا گرفتار هلاکت نگردد.

۷۰- ﴿تَعۡدِلۡ كُلَّ عَدۡلٖ﴾: هر فدیه‌ای بدهد.

۷۰- ﴿أُبۡسِلُواْ﴾: در دوزخ انداخته شدند یا هلاک گردیدند.

۷۰- ﴿حَمِيمٖ﴾: آب جوشان.

۷۱- ﴿ٱسۡتَهۡوَتۡهُ ٱلشَّيَٰطِينُ﴾: شیاطین او را گمراه کرده و به ویرانه برده است.

۷۱- ﴿أُمِرۡنَا لِنُسۡلِمَ﴾: برای ما دستور است که فرمانبردار باشیم و عبادت را خالصانه انجام دهیم.

۷۳- ﴿ٱلصُّورِ﴾: شاخی‌که اسرافیل در آن می‌دمد.

۷۴- ﴿ازَرَ﴾: لقب پدر ابراهیم ÷یا اسم عموی اوست.

۷۵- ﴿مَلَكُوت...﴾: پادشاهی را، یا آیات یا عجایب...

۷۶- ﴿جَنَّ عَلَيۡهِ ٱلَّيۡلُ﴾: تاریکی شب او را پوشانید.

۷۶- ﴿أَفَلَ﴾: پنهان شد و به دامان افق غروب کرد.

۷۷- ﴿بَازِغٗا﴾: که از کرانۀ آسمان طلوع کرد و روشنی خود را منتشر ساخت.

۷۹- ﴿فَطَرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ...﴾: آسمانها را ایجاد کرده است...

۷۹- ﴿حَنِيفٗا﴾: مایل به دین حق.

۸۰- ﴿حَآجَّهُۥ قَوۡمُهُ﴾: قومش با او در یکتا پرستی دشمنی و ستیز کردند.

۸۱- ﴿سُلۡطَٰنٗا﴾: دلیل روشن.

۸۲- ﴿لَمۡ يَلۡبِسُوٓاْ﴾: مخلوط نکردند.

۸۲- ﴿بِظُلۡم﴾: به شرک و کفر.

۸۷- ﴿وَٱجۡتَبَيۡنَٰهُمۡ﴾: آنها را به نبوت برگزیدیم.

۸۸- ﴿لَحَبِطَ﴾: به یقین باطل و ساقط می‌شد.

۸۹- ﴿وَٱلۡحُكۡمَ﴾: قضاوت میان مردم به حق یا حکمت.

۹۰- ﴿ٱقۡتَدِهۡ﴾: پیروی کن.

۹۱- ﴿مَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ﴾: آنها خدا را نشناختند یا او را به بزرگی نستودند.

۹۱- ﴿قَرَاطِيسَ﴾: صفحات پراکنده.

۹۱- ﴿قُلِ ٱللَّهُ﴾: بگو: تورات را خدا فرستاده است.

۹۱- ﴿خَوۡضِهِمۡ﴾: در باطل وکفر خود.

۹۲- ﴿مُبَارَك﴾: قرآن دارای منافع و فواید بسیار است.

۹۲- ﴿أُمَّ ٱلۡقُرَىٰ﴾: مکه اهالی آنجا.

۹۲- ﴿مَنۡ حَوۡلَهَا﴾: همه باشندگان روی زمین.

۹۳- ﴿غَمَرَٰتِ ٱلۡمَوۡتِ﴾: سختی‌های مرگ.

۹۳- ﴿أَخۡرِجُوٓاْ أَنفُسَكُمُ﴾: خود را از عذاب رها سازید.

۹۳- ﴿عَذَابَ ٱلۡهُونِ﴾: عذاب حقارت و رسوایی.

۹۴- ﴿مَّا خَوَّلۡنَٰكُمۡ﴾: آنچه از ناز و نعمت به شما بخشیده بودیم.

۹۴- ﴿تَّقَطَّعَ بَيۡنَكُمۡ﴾: پیوند بین شما قطع شد.

۹۵- ﴿فَالِقُ ٱلۡحَبِّ﴾: دانه را می‌شکافد و از آن گیاه می‌رویاند یا خالق دانه است.

۹۵- ﴿فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ﴾: چگونه از عبادت خدا سرپیچی می‌کنید؟

۹۶- ﴿فَالِقُ ٱلۡإِصۡبَاحِ﴾: جدا کنندۀ تاریکی صبح از روشنایی روز یا خالق صبح.

۹۶- ﴿ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ حُسۡبَانٗا﴾: آفتاب و ماه هرکدام در فلک خود به حساب معین در گردشند، به مصالح مردم.

۹۸- ﴿فَمُسۡتَقَرّ﴾: محل استقرار در پشت پدر و گفته شده در رحم و مانند آن.

۹۸- ﴿مُسۡتَوۡدَعٞۗ﴾: در رَحْم و مانند آن به ودیعت گذاشته می‌شود.

۹۹- ﴿خَضِرٗا﴾: تروتازه.

۹۹- ﴿حَبّٗا مُّتَرَاكِبٗا﴾: دانه‌های متراکم مانند خوشه گندم و مانند آن.

۹۹- ﴿طَلۡعِهَا﴾: میوه درخت خرما که اول می‌رسد.

۹۹- ﴿قِنۡوَان﴾: شاخه‌ها و خوشه‌های خرما مانند خوشه انگور.

۹۹- ﴿دَانِيَة﴾: آویزان یا در دسترس میل کننده.

۹۹- ﴿يَنۡعِهِ﴾: به حالت پخته و رسیده.

۱۰۲- ﴿وَكِيلٞ﴾: مراقب و سرپرست.

۱۰۳- ﴿لَّا تُدۡرِكُهُ ٱلۡأَبۡصَٰرُ﴾: دیده و بصیرت نمی‌توانند او را کامل درک کنند.

۱۰۴- ﴿بَصَآئِرُ﴾: آیات و دلایلی‌که به حق هدایت می‌کنند.

۱۰۴- ﴿بِحَفِيظٖ﴾: مراقب که حساب اعمال شما را بگیرم و پاداش بدهم.

۱۰۵- ﴿نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ﴾: آیات خود را به روش‌های مختلف بیان می‌کنیم.

۱۰۵- ﴿دَرَسۡتَ﴾: درس خواندی و از اهل کتاب آموختی.

۱۰۸- ﴿عَدۡوَۢا﴾: از روی تجاوز و ستم.

۱۰۹- ﴿جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ﴾: سوگندهای سخت و مؤکدشان.

۱۱۰- ﴿نَذَرُهُمۡ﴾: آنها را به حال خودشان رها می‌کنیم.

۱۱۰- ﴿طُغۡيَٰنِهِمۡ﴾: سرکشی‌هاشان.

۱۱۰- ﴿يَعۡمَهُون﴾: راه راست را ‌نیابند یا سرگردان ‌شوند.

۱۱۱- ﴿حَشَرۡنَا﴾: جمع می‌کردیم.

۱۱۱- ﴿قُبُلٗا﴾: رویاروی یا گروه گروه.

۱۱۲- ﴿زُخۡرُفَ ٱلۡقَوۡلِ﴾: سخنان بیهوده و به ظاهر آراسته.

۱۱۲- ﴿غُرُورٗا﴾: برای فریب.

۱۱۳- ﴿لِتَصۡغَىٰٓ﴾: تا به این سخنان مزخرف متمایل شود.

۱۱۳- ﴿لِيَقۡتَرِفُواْ﴾: تا کارهای زشت را انجام دهند.

۱۱۴- ﴿ٱلۡمُمۡتَرِينَ﴾: شک کنندگان زیرا اهل کتاب بخوبی می‌دانند که این کتاب را آفریدگار فرستاده است.

۱۱۵- ﴿كَلِمَتُ رَبِّكَ﴾: کلام خدا، قرآن.

۱۱۵- ﴿صِدۡقٗا وَعَدۡلٗا﴾: در راستی وعدالت به وعده‌ها واحکام خدا.

۱۱۶- ﴿يَخۡرُصُونَ﴾: چیزهایی را به دروغ به خدا نسبت می‌دهند.

۱۲۰- ﴿ذَرُواْ﴾: ترک کنید.

۱۲۰- ﴿يَقۡتَرِفُونَ﴾: مرتکب گناه می‌شدند، هر گناهی‌که باشد.

۱۲۱- ﴿َإِنَّهُۥ لَفِسۡقٞ﴾: به یقین خوردن آن گناه است.

۱۲۴- ﴿صَغَارٌ﴾: ذلت شدید و خواری.

۱۲۵- ﴿حَرَجٗا﴾: در نهایت تنگی.

۱۲۵- ﴿يَصَّعَّدُ فِي ٱلسَّمَآءِ﴾: میل دارد به آسمان بالا رود اما نمی‌تواند.

۱۲۵- ﴿ٱلرِّجۡسَ﴾: عذاب یا خواری.

۱۲۸- ﴿ٱسۡتَكۡثَرۡتُم مِّنَ ٱلۡإِنسِ﴾: بسیاری از انسان‌ها را گمراه کرده‌اید.

۱۲۸- ﴿ٱلنَّارُ مَثۡوَىٰكُمۡ﴾: دوزخ جای شماست.

۱۳۰- ﴿غَرَّتۡهُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ﴾: زندگی دنیا با همه بیهودگی‌هایش آنها را فریفته بود.

۱۳۴- ﴿بِمُعۡجِزِين﴾: از عذاب خدا نمی‌توانید فرار کنید.

۱۳۵- ﴿مَكَانَتِكُمۡ﴾: نهایت توان و استطاعت خود.

۱۳۶- ﴿ذَرَأ﴾: آفریده است. ﴿ٱلۡحَرۡثِ﴾: زراعت.

۱۳۶- ﴿ٱلۡأَنۡعَٰمِ﴾: شتر، گاو،گوسفند و بز.

۱۳۷- ﴿قَتۡلَ أَوۡلَٰدِهِمۡ﴾: زنده به گور کردن دخترانشان را.

۱۳۷- ﴿لِيُرۡدُوهُمۡ﴾: تا آنها را تباه نمایند، با گمراه ساختن.

۱۳۷- ﴿لِيَلۡبِسُواْ عَلَيۡهِمۡ﴾: تا بر آنها مشتبه سازند و با خرافات در آمیزند.

۱۳۷- ﴿يَفۡتَرُونَ﴾: به دروغ می‌بافند.

۱۳۸- ﴿حَرۡثٌ﴾: زراعت.

۱۳۸- ﴿حِجۡرٞ﴾: حرام و ممنوع است.

۱۳۸- ﴿حُرِّمَتۡ ظُهُورُهَا﴾: حیواناتی هستند که بار نهادن و سوار شدن بر آنها حرام است.

۱۳۹- ﴿وَصۡفَهُمۡ﴾: دروغ‌بافی آنها را نسبت به خدا.

۱۴۱- ﴿مَّعۡرُوشَٰتٖ﴾: داربست‌دار مثل تاک انگور و مانند آن.

۱۴۱- ﴿غَيۡرَ مَعۡرُوشَٰتٖ﴾: درختان راست که ضرورت به داربست ‌ندارند مانند درخت خرما.

۱۴۱- ﴿مُخۡتَلِفًا أُكُلُهُۥ﴾: میوه‌های آن در صورت و کیفیت مختلفند.

۱۴۲- ﴿حَمُولَةٗ﴾: بار برنده مثل شتر.

۱۴۲- ﴿فَرۡشٗاۚ﴾: حیوانی‌که برای ذبح بر زمین افکنند.

۱۴۲- ﴿خُطُوَٰتِ ٱلشَّيۡطَٰنِ﴾: راه‌های شیطان، حلال را حرام شمردان و بالعکس.

۱۴۴- ﴿وَصَّىٰكُمُ ٱللَّهُ بِهَٰذَا﴾: خدا شما را به این تحریم دستور داد.

۱۴۵- ﴿طَاعِمٖ يَطۡعَمُهُۥٓ﴾: خورنده هر کس باشد.

۱۴۵- ﴿مَّسۡفُوحًا﴾: جاری، ریخته.

۱۴۵- ﴿رِجۡسٌ﴾: پلید یا نجس و حرام.

۱۴۵- ﴿أُهِلَّ لِغَيۡرِ ٱللَّهِ بِهِ﴾: هنگام ذبح آن نام غیر خدا ذکر شود.

۱۴۵- ﴿ٱضۡطُرَّ﴾: نیازمندی مجبورش ساخته تا چیزهای حرام را بخورد.

۱۴۵- ﴿غَيۡرَ بَاغٖ﴾: برای کسب لذت این محرمات را نخواهد یا همواره این حالت را اختیار نکند.

۱۴۵- ﴿لَا عَادٖ﴾: از مقدار سدرمق تجاوز نکند.

۱۴۶- ﴿ذِي ظُفُرٖ﴾: حیوان پنجه دار، چهارپا باشد یا پرنده.

۱۴۶- ﴿شُحُومَهُمَآ﴾: چربی شکمبه و گرده‌ها را.

۱۴۶-﴿مَا حَمَلَتۡ ظُهُورُهُمَآ﴾: چربی پشت این‌ها حلال است.

۱۴۶- ﴿ٱلۡحَوَايَآ﴾: چربی روده‌ها.

۱۴۶- ﴿مَا ٱخۡتَلَطَ بِعَظۡمٖ﴾: دنبه گوسفند حلال است.

۱۴۷- ﴿لَا يُرَدُّ بَأۡسُهُۥ﴾: عذاب او تعالی دفع نمی‌شود.

۱۴۸- ﴿تَخۡرُصُونَ﴾: سخنان دروغ را به خدا نسبت می‌دهید.

۱۴۹- ﴿ٱلۡحُجَّةُ ٱلۡبَٰلِغَةُ﴾: دلیل رسا با فرستادن پیامبران و کتابهای آسمانی.

۱۵۰- ﴿هَلُمَّ شُهَدَآءَكُمُ﴾: شاهدهای خود را بیاورید، مدارک‌تان را بدهید.

۱۵۰- ﴿بِرَبِّهِمۡ يَعۡدِلُونَ﴾: دیگری را در طاعات و عبادات به خدا برابر می‌کنند.

۱۵۱- ﴿أَتۡل...﴾: قراﺋت می‌کنم...

۱۵۱- ﴿إِمۡلَٰقٖ﴾: فقر.

۱۵۱- ﴿ٱلۡفَوَٰحِشَ﴾: گناهان کبیره مانند زنا و امثال آن.

۱۵۱- ﴿وَصَّىٰكُم بِهِۦ﴾: خدا آن ر ا به شما دستور داده و واجب گردانیده است.

۱۵۲- ﴿يَبۡلُغَ أَشُدَّهُ﴾: به کمال قوت و رشد خود برسد.

۱۵۲- ﴿بِٱلۡقِسۡطِ﴾: به عدالت بدون زیادت و نقصان.

۱۵۲- ﴿وُسۡعَهَا﴾: به اندازه توانش.

۱۵۳- ﴿صِرَٰطِي مُسۡتَقِيمٗا﴾: هیچ کجی در دین و راه من نیست.

۱۵۷- ﴿صَدَفَ عَنۡهَا﴾: از آن اعراض کند یا مردم را از آن روگردان سازد.

۱۵۸- ﴿يَأۡتِيَ رَبُّكَ﴾: پروردگارت بیاید، آمدنی‌که سزاوار جلالت اوست.

۱۵۹- ﴿كَانُواْ شِيَعٗا﴾: از گمراهی گروه‌ گروه و حزب حزب شدند.

۱۶۱- ﴿دِينٗا قِيَمٗا﴾: دین ثابت، برپادارنده امور دنیا و آخرت.

۱۶۱- ﴿حَنِيفٗا﴾: از باطل رو گردان و مایل به حق.

۱۶۲- ﴿نُسُكِي﴾: همه عباداتم.

۱۶۴- ﴿إِلَّا عَلَيۡهَا﴾: مگر این‌که عذاب آن گناه بر دوش خود اوست.

۱۶۴- ﴿لَا تَزِرُ وَازِرَةٞ...﴾: هیچ گناه‌کاری بر نمی‌دارد...

۱۶۵- ﴿خَلَٰٓئِفَ ٱلۡأَرۡضِ﴾: برخی از شما در روی زمین جانشین دیگری می‌شود.

۱۶۵- ﴿لِّيَبۡلُوَكُمۡ﴾: تا شما را بیازماید در حالی‌که از تمام امور شما آگاه است.

سورۀ اعراف

۲- ﴿حَرَجٞ مِّنۡهُ﴾: از بیم انکار و تکذیب مردم از تلبغ قرآن دلتنگ نباش.

۴- ﴿كَم مِّن قَرۡيَةٍ﴾: چه بسا قریه‌ها که نابودشان کردیم.

۴- ﴿بَأۡسُنَا﴾: عذاب ما.

۴- ﴿بَيَٰتًا﴾: مصروف کارهای شبانه بودند و یا شب هنگام که در خواب بودند.

۴- ﴿هُمۡ قَآئِلُون﴾: آنها در نیمروز استراحت بودند، خواب قیلوله.

۵- ﴿دَعۡوَىٰهُم﴾: دعا و زاری ایشان.

۸- ﴿ثَقُلَتۡ مَوَٰزِينُهُۥ﴾: کارهای نیکش بر بدیهایش رجحان یافت.

۹- ﴿خَفَّتۡ مَوَٰزِينُهُۥ﴾: کردار بدش از خوبی‌هایش افزون باشد.

۱۰- ﴿مَكَّنَّٰكُمۡ﴾: شما را مستقر ساختیم.

۱۲- ﴿مَا مَنَعَكَ﴾: چه چیز ناگزیرت ساخت یا که وادارت کرد و از تو خواست.

۱۳- ﴿ٱلصَّٰغِرِينَ﴾: پستها ذلت پذیرها.

۱۴- ﴿أَنظِرۡنِيٓ﴾: مرا مهلت بده، زنده نگهدار.

۱۵- ﴿ٱلۡمُنظَرِينَ﴾: تا نفخه اول مهلتم بده.

۱۶- ﴿فَبِمَآ أَغۡوَيۡتَنِي﴾: به سبب آن که مرا گمراه کردی.

۱۶- ﴿لَأَقۡعُدَنَّ لَهُمۡ﴾: سر راه آنها به کمین ‌می‌نشینم.

۱۸- ﴿مَذۡءُومٗا﴾: خوار و حقیر.

۱۸- ﴿مَّدۡحُورٗا﴾: مطرود.

۲۰- ﴿فَوَسۡوَسَ لَهُمَا﴾: آدم و حوا را وسوسه کرد.

۲۰- ﴿وُۥرِيَ عَنۡهُمَا﴾: از دید آنها نهان بود.

۲۰- ﴿سَوۡءَٰتِهِمَا﴾: عورت آنها.

۲۱- ﴿قَاسَمَهُمَا﴾: برای آنان سوگند یادکرد.

۲۲- ﴿فَدَلَّىٰهُمَا بِغُرُورٖ﴾: و آنها را به فریب از مقام طاعت پایین آورد.

۲۲- ﴿طَفِقَا يَخۡصِفَانِ﴾: شروع کردند که بچسباندند.

۲۶- ﴿أَنزَلۡنَا عَلَيۡكُمۡ﴾: به شما بخشیدیم.

۲۶- ﴿يُوَٰرِي سَوۡءَٰتِكُمۡ﴾: عورت شما را می‌پوشاند.

۲۶- ﴿رِيشٗا﴾: لباس زیبا یا نرم.

۲۶- ﴿لِبَاسُ ٱلتَّقۡوَىٰ﴾: لباس پزهیزگاری، ایمان و ثمرات آن.

۲۷- ﴿لَا يَفۡتِنَنَّكُمُ﴾: شما را فریب ندهد.

۲۷- ﴿يَنزِعُ عَنۡهُمَا﴾: از آنها دور می‌کرد، با نیرنگ می‌ربود.

۲۷- ﴿قَبِيلُهُ﴾: سپاه یا فرزندانش.

۲۸- ﴿فَعَلُواْ فَٰحِشَةٗ﴾: کافران کار‌های نهایت زشت انجام ب‌دهند.

۲۹- ﴿بِٱلۡقِسۡطِ﴾: به عدالت.

۲۹- ﴿وَأَقِيمُواْ وُجُوهَكُمۡ﴾: درست متوجه عبادت او تعالی باشید.

۲۹- ﴿عِندَ كُلِّ مَسۡجِد﴾: در هر جای و هر وقتی‌که نماز می‌خواندید.

۳۱- ﴿خُذُواْ زِينَتَكُمۡ﴾: لباس‌های خود را برای ستر عورت بپوشید.

۳۳- ﴿ٱلۡفَوَٰحِش﴾: گناهان کبیره را بخاطر زشتی آنها.

۳۳- ﴿ٱلۡإِثۡم﴾: همه گناهانی که موجب عذاب الهی هستند.

۳۳- ﴿ٱلۡبَغۡيَ﴾: ظلم و تجاوز بر مردم را.

۳۳- ﴿سُلۡطَٰنٗا﴾: دلیل روشن.

۳۷- ﴿أَيۡنَ مَا كُنتُم﴾: کجا هستند خدایانی‌که شما بودید.

۳۸- ﴿ٱدَّارَكُواْ فِيهَا﴾: یکی پس از دیگری در جهنم جمع شوند.

۳۸- ﴿أُخۡرَىٰهُم﴾: پیروان و فرومایگان آنها.

۳۸- ﴿لِأُولَىٰهُمۡ﴾: برای رهبران و رؤسایشان.

۳۸- ﴿عَذَابٗا ضِعۡفٗا﴾: عذاب دو چندان.

۴۰- ﴿يَلِجَ ٱلۡجَمَلُ﴾: شتر داخل شود.

۴۰- ﴿سَمِّ ٱلۡخِيَاطِ﴾: در سوراخ سوزن.

۴۱- ﴿مِهَاد﴾: فرش یعنی جایگاه.

۴۱- ﴿غَوَاشٖ﴾: پوشش، مانند لحاف.

۴۲- ﴿وُسۡعَهَا﴾: به اندازه توانش.

۴۳- ﴿غِلّٖ﴾: حقد، کینه و عداوت.

۴۴- ﴿فَأَذَّنَ مُؤَذِّنُۢ﴾: پس منادیی ندا کند.

۴۵- ﴿يَبۡغُونَهَا عِوَجٗا﴾: در دین خدا عیب می‌جستند یا می‌خواستند دارای کجی باشد.

۴۶- ﴿بَيۡنَهُمَا حِجَابٞ﴾: میان بهشت و دوزخ، دیواری است.

۴۶- ﴿ٱلۡأَعۡرَافِ﴾: بلندترین نقطه این دیوار و کنگره‌های آن.

۴۶- ﴿بِسِيمَىٰهُمۡ﴾: از علامت ممیزه چهره‌‌شان.

۵۰- ﴿أَفِيضُواْ عَلَيۡنَا﴾: برای ما بریزید یا افکنید.

۵۱- ﴿غَرَّتۡهُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا﴾: دنیا با زیبای‌ها و تجملاتش آنها را فریفت.

۵۱- ﴿نَنسَىٰهُم﴾: ایشان را در عذاب مانند از یاد رفتگان می‌گذاریم.

۵۱- ﴿مَا كَانُواْ﴾: همان‌گونه که بودند.

۵۳- ﴿تَأۡوِيلَهُ﴾: عاقبت و سرانجام وعده‌های قرآن را از قبیل زنده کردن مرده‌ها، حساب و روز قیامت.

۵۳- ﴿يَفۡتَرُونَ﴾: دروغ بافته بودند که بتها آنها را شفاعت می‌کند.

۵۴- ﴿ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِ﴾: استوای‌که لایق جلالت او تعالی است. [۱]

۵۴- ﴿يُغۡشِي ٱلَّيۡلَ ٱلنَّهَارَ﴾: روز را با پرده شب می‌پوشاند، روشنی او پایان می‌یابد.

۵۴- ﴿يَطۡلُبُهُۥ حَثِيثٗا﴾: شب به سرعت به دنبال روز می‌آید.

۵۴- ﴿لَهُ ٱلۡخَلۡقُ﴾: ایجاد همه اشیاء به قدرت اوست.

۵۴- ﴿ٱلۡأَمۡرُ﴾: تدبیر و تصرف در امور، هر گونه که بخواهد.

۵۴- ﴿تَبَارَكَ ٱللَّهُ﴾: خدا بزرگ است یا خیرش فزون است.

۵۵- ﴿ٱدۡعُواْ رَبَّكُمۡ﴾: نیازمندی‌های خود را از خدا بخواهید.

۵۵- ﴿تَضَرُّعٗا﴾: به زاری و فروتنی.

۵۵- ﴿خُفۡيَةً﴾: نهانی در دل خود.

۵۶- ﴿رَحۡمَتَ ٱللَّهِ﴾: احسان و انعام یا اجز و پاداش او جل‌جلالُه.

۵۷- ﴿بُشۡرَۢا﴾: بشارت دهندگان به رحمت الهی، باران.

۵۷- ﴿أَقَلَّتۡ سَحَابٗا﴾: باد ابرها را بلند کند.

۵۷- ﴿ثِقَالٗا﴾: سنگین و پر آب.

۵۷- ﴿لِبَلَدٖ مَّيِّتٖ﴾: به سوی زمین خشک بی‌آب و گیاه.

۵۸- ﴿نَكِدٗا﴾: ناپسند یا اندک و بی‌خیر.

۵۸- ﴿نُصَرِّفُ ٱلۡأٓيَٰتِ﴾: آیات را به شیوه‌های مختلف بیان می‌کنیم.

۶۰- ﴿قَالَ ٱلۡمَلَأُ﴾: رؤساء و بزرگان گفتند.

۶۲- ﴿أَنصَحُ لَكُمۡ﴾: من به گفتار و رفتار خود تنها خیر و صلاح شما را می‌خواهم.

۶۴- ﴿قَوۡمًا عَمِينَ﴾: گروهی کوردل از دریافت حق و ایمان.

۶۶- ﴿سَفَاهَة﴾: کم عقل و دور از حق.

۶۹- ﴿بَصۜۡطَةٗ﴾: توانایی و جسامت.

۶۹- ﴿ءَالَآءَ ٱللَّهِ﴾: نعمتها و احسان و بی‌حد او تعالی را.

۷۱- ﴿رِجۡسٞ﴾: عذاب یا چرک در دلها.

۷۱- ﴿غَضَبٌ﴾: طرد یا خشم.

۷۲- ﴿قَطَعۡنَا دَابِرَ﴾: تا فرد اخیر هلاک کردیم، مراد‌ هلاکت دسته جمعی است.

۷۳- ﴿نَاقَةُ ٱللَّهِ﴾: شتری‌که خدا او را از سنگ آفریده نه از پدر و مادر.

۷۳- ﴿ءَايَةٗ﴾: معجزه ‌‌که دلیل صدق گفتار من است.

۷۴- ﴿بَوَّأَكُمۡ﴾: به شما جای داد.

۷۴- ﴿فِي ٱلۡأَرۡضِ﴾: در سرزمین حجر بین حجاز و شام.

۷۴- ﴿ءَالَآءَ ٱللَّهِ﴾: نعمت‌ها و احسان او تعالی را.

۷۴- ﴿لَا تَعۡثَوۡاْ﴾: فساد نکنید.

۷۷- ﴿عَتَوۡاْ﴾: سرکشی کردند.

۷۸- ﴿ٱلرَّجۡفَةُ﴾: زلزله شدید یا آوازتند.

۷۸- ﴿جَٰثِمِينَ﴾: بی‌حرکت و بی‌جان.

۸۲- ﴿يَتَطَهَّرُونَ﴾: از کارهای ما دوری می‌جویند.

۸۳- ﴿ٱلۡغَٰبِرِينَ﴾: مانند همتایان خویش در عذاب باقی‌ماند.

۸۵- ﴿لَا تَبۡخَسُواْ﴾: کم نکنید.

۸۶- ﴿صِرَٰط﴾: راه.

۸۶- ﴿تَبۡغُونَهَا عِوَجٗا﴾: می‌خواهید این راه از حق منحرف باشد.

۸۹- ﴿رَبَّنَا ٱفۡتَحۡ﴾: خدایا حکم و داوری کن.

۹۱- ﴿ٱلرَّجۡفَةُ﴾: زلزله شدید یا آواز هول‌انگیز.

۹۱- ﴿جَٰثِمِينَ﴾: بی‌حرکت و بی‌جان.

۹۲- ﴿لَّمۡ يَغۡنَوۡاْ فِيهَا﴾: در خانه‌های ‌پر از ناز و نعمت خود اقامت نداشته‌اند.

۹۳- ﴿ءَاسَىٰ﴾: اندوهگین شوم.

۹۴- ﴿بِٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ﴾: فقر، بیماری، سختی و بلا.

۹۴- ﴿يَضَّرَّعُونَ﴾: فروتنی و توبه کنند.

۹۵- ﴿عَفَواْ﴾: افراد و اموال آنها زیاد شد.

۹۵- ﴿بَغۡتَةٗ﴾: ناگهان.

۹۶- ﴿لَفَتَحۡنَا عَلَيۡهِم﴾: بر ایشان میسر می‌ساختیم.

۹۷- ﴿يَأۡتِيَهُم بَأۡسُنَا﴾: عذاب ما به آنها برسد.

۹۷- ﴿بَيَٰتٗا﴾: به شب.

۹۹- ﴿مَكۡرَ ٱللَّهِ﴾: عذاب یا استدراج الهی.

۱۰۰﴿أَوَ لَمۡ يَهۡدِ لِلَّذِينَ﴾: آیا خدا آشکار نساخت برای آنانی‌که.

۱۰۰﴿أَن لَّوۡ نَشَآءُ أَصَبۡنَٰهُم﴾: اگر بخواهیم آنها را گرفتار می‌سازیم.

۱۰۰- ﴿نَطۡبَعُ﴾: مهر می‌نهیم.

۱۰۲- ﴿عَهۡدٖ﴾: وفا به آنچه دستورشان دادیم.

۱۰۳- ﴿فَظَلَمُواْ بِهَا﴾: به آیات الهی کافر شدند.

۱۰۵- ﴿حَقِيقٌ عَلَىٰٓ أَن...﴾: سزاوار است که...

۱۰۷- ﴿مُّبِينٞ﴾: آشکار که نتوان در او شک کرد.

۱۰۸- ﴿نَزَعَ يَدَهُ﴾: دست خود را از گریبان پیراهنش بیرون کرد.

۱۰۸- ﴿بَيۡضَآءُ﴾: سفید، روشنتر از آفتاب.

۱۰۹- ﴿ٱلۡمَلَأُ﴾: اهل مشورت و بزرگان.

۱۱۱- ﴿أَرۡجِهۡ وَأَخَاهُ﴾: تعذیب و شکنجه این و برادرش را به تأخیر انداز.

۱۱۱- ﴿حَٰشِرِينَ﴾: گروه جمع کننده ساحران.

۱۱۶- ﴿سَحَرُوٓاْ أَعۡيُنَ ٱلنَّاسِ﴾: چیز‌های غیر واقعی و خیالی را به چشم مردم نشان دادند.

۱۱۶- ﴿وَٱسۡتَرۡهَبُوهُمۡ﴾: مردم را به شدت ترساندند.

۱۱۷- ﴿تَلۡقَف﴾: می‌بلعد یا به سرعت تناول می‌کند.

۱۱۷- ﴿مَا يَأۡفِكُونَ﴾: چیزهای تخیلی آنها را.

‍۱۱۸- ﴿فَوَقَعَ ٱلۡحَقُّ﴾: حقانیت کار موسی ÷آشکار شد.

۱۲۶- ﴿مَا تَنقِمُ مِنَّآ﴾: به ما عیب نمی‌گیری و ناپسند نمی‌دانی.

۱۲۶- ﴿أَفۡرِغۡ عَلَيۡنَا﴾: بر ما بیفکن یا بفرست.

۱۲۷- ﴿نَسۡتَحۡيِۦ نِسَآءَهُمۡ﴾: دختران ایشان را برای خدمت زنده می‌گذاریم.

۱۳۰- ﴿بِٱلسِّنِينَ﴾: به خشکسالی و قحطی.

‍۱۳۱- ﴿يَطَّيَّرُواْ﴾: فال بد می‌گرفتند.

۱۳۱- ﴿طَٰٓئِرُهُمۡ عِندَ ٱللَّهِ﴾: شومی آنها و عذابی‌که در آخرت به آنها وعده شده نزد خداست.

۱۳۳- ﴿ٱلطُّوفَانَ﴾: سیل، یا مرگ.

۱۳۳- ﴿ٱلۡقُمَّلَ﴾: ملخ یا کنه یا شپش معروف.

۱۳۴- ﴿ٱلرِّجۡزُ﴾: عذاب با این معجزاتی‌که ذکر شد.

۱۳۵- ﴿يَنكُثُونَ﴾: عهد خود را می‌شکستند.

۱۳۷- ﴿دَمَّرۡنَا﴾: نابود و ویران کردیم.

۱۳۷- ﴿يَعۡرِشُونَ﴾: می‌افراشتند از قبیل باغ‌ها یا کاخ‌های بلند.

‍۱۳۹- ﴿مُتَبَّرٞ﴾: هلاک و نابودند.

۱۴۰- ﴿أَبۡغِيكُمۡ إِلَٰهٗا﴾: برای شما خدایی جستجو کنم.

۱۴۱- ﴿يَسُومُونَكُمۡ﴾: به شما می‌چشانیدند یا شما را به کارهای دشوار می‌گماشتند.

۱۴۱- ﴿يَسۡتَحۡيُونَ نِسَآءَكُمۡ﴾: دختران شما را برای خدمتگاری زنده می‌گذاشتند.

۱۴۱- ﴿بَلَآءٞ﴾: آزمونی بود به آمدن نعمت‌ها و دردها.

۱۴۳- ﴿تَجَلَّىٰ رَبُّهُۥ لِلۡجَبَلِ﴾: اندکی از نور او تعالی بر کوه آشکار شد. ﴿دَكّٗا﴾: ریزه ریزه و با خاک یکسان. ﴿صَعِقٗا﴾: بیهوش. ﴿سُبۡحَٰنَكَ﴾: تو از مشابهت با موجودات منزّهی.

‍۱۴۵- ﴿ٱلۡأَلۡوَاحِ﴾: الواح تورات.

۱۴۶- ﴿سَبِيلَ ٱلرُّشۡدِ﴾: راه راست و درست.

۱۴۶- ﴿سَبِيلَ ٱلۡغَيِّ﴾: راه گمراهی و فساد.

۱۴۷- ﴿حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ﴾: به خدا ایمان نیاوردند اعمالشان باطل شد.

۱۴۸- ﴿عِجۡلٗا جَسَدٗا﴾: پیکر گوساله‌ای از طلای سرخ.

۱۴۸- ﴿لَّهُۥ خُوَارٌ﴾: آوازی مانند آواز گاو داشت.

۱۴۸- ﴿ٱتَّخَذُوهُ﴾: آن گوساله را خدا گرفتند و از گمراهی عبادتش کردند.

‍۱۴۹- ﴿سُقِطَ فِيٓ أَيۡدِيهِمۡ﴾: شدیداً پشیمان شدند.

۱۵۰- ﴿أَسِفٗا﴾: شدیدﴽ خشمگین یا حزین.

۱۵۰- ﴿أَعَجِلۡتُمۡ﴾: آیا به پرستش گوساله شتاب کردید یا ترک نمودید.

۱۵۰- ﴿فَلَا تُشۡمِتۡ﴾: با رفتار ناپسندت با من ‌آنها را شاد نکن.

۱۵۴- ﴿سَكَتَ﴾: خاموش شد.

۱۵۵- ﴿أَخَذَتۡهُمُ ٱلرَّجۡفَةُ﴾: دچار زلزله شدید یا صاعقه شدند.

۱۵۵- ﴿فِتۡنَتُكَ﴾: محنت و ابتلای تو.

‍۱۵۶- ﴿هُدۡنَآ إِلَيۡكَ﴾: توبه کردیم و به سوی تو بازگشتیم.

۱۵۷- ﴿إِصۡرَهُمۡ﴾: بار گران آنها، عهد و پیمان آنها را که در تورات عمل می‌کنند.

۱۵۷- ﴿ٱلۡأَغۡلَٰلَ﴾: تکالیف شاقه‌ای‌که به تورات آمده است.

۱۵۷- ﴿عَزَّرُوهُ﴾: او را محترم و بزرگ شمردند.

۱۵۹- ﴿بِهِۦ يَعۡدِلُونَ﴾: در خصومت‌های بین خود به حق و عدالت قضاوت می‌کنند.

۱۶۰- ﴿قَطَّعۡنَٰهُمُ﴾: آنها را پراکنده کردیم.

۱۶۰- ﴿أَسۡبَاطًا﴾: دسته‌ها، مثل قبایل عرب.

۱۶۰- ﴿فَٱنۢبَجَسَتۡ﴾: پس روان شد.

۱۶۰- ﴿مَّشۡرَبَهُمۡ﴾: چشمه مختص به خود را.

۱۶۰- ﴿ٱلۡغَمَٰم﴾: ابر سفید نازک.

۱۶۰- ﴿ٱلۡمَنَّ﴾: ماده صمغی شیرین مثل عسل.

۱۶۰- ﴿وَٱلسَّلۡوَىٰ﴾: پرنده معروف به سمانی.

‍۱۶۱- ﴿قُولُواْ حِطَّةٞ﴾: بگویید: می‌خواهیم گناهان ما آمرزیده شود.

۱۶۲- ﴿رِجۡزٗا﴾: عذابی، طاعون.

۱۶۳- ﴿حَاضِرَةَ ٱلۡبَحۡرِ﴾: نزدیک بحر.

۱۶۳- ﴿يَعۡدُونَ فِي ٱلسَّبۡتِ﴾: با شکار ماهی‌که در روز شنبه حرام بود، از امر الهی تجاوز می‌کردند.

۱۶۳- ﴿يَوۡمَ سَبۡتِهِم﴾: روز بزرگداشت آنها امور شنبه را.

۱۶۳- ﴿شُرَّعٗا﴾: در روی آب بسیار آشکار می‌شدند.

۱۶۳- ﴿لَا يَسۡبِتُونَ﴾: مراسم شنبه را رعایت نمی‌کردند.

۱۶۳- ﴿نَبۡلُوهُم﴾: آنها را به شدت آزمودیم.

۱۶۴- ﴿مَعۡذِرَةً إِلَىٰ رَبِّكُمۡ﴾: آنها را پند و اندرز می‌کنیم تا به دربار خدا عذری داشته باشیم.

‍۱۶۵- ﴿بِعَذَابِۢ بَ‍ِٔيسِۢ﴾: به عذابی سخت و دردناک.

۱۶۶- ﴿عَتَوۡاْ﴾: نافرمانی کردند.

۱۶۶- ﴿قِرَدَةً خَٰسِ‍ِٔينَ﴾: به شکل میمون‌های رسوا و مطرود.

۱۶۷- ﴿تَأَذَّنَ رَبُّكَ﴾: خدایت اعلام یا عزم کرد.

۱۶۷- ﴿يَسُومُهُم﴾: آنها را به کارهای دشوار می‌گماشت.

۱۶۸- ﴿بَلَوۡنَٰهُم﴾: آنها را آزمودیم.

‍۱۶۹- ﴿خَلۡفٞ﴾: جانشین بد.

۱۶۹- ﴿عَرَضَ هَٰذَا ٱلۡأَدۡنَىٰ﴾: هرچه از مال ناپایدار دنیا به آنها عرضه شود.

۱۶۹- ﴿دَرَسُواْ مَا فِيهِ﴾: آنچه در تورات است خواندند و دانستند.

۱۷۱- ﴿نَتَقۡنَا ٱلۡجَبَلَ﴾: کوه را کندیم و برداشتیم.

۱۷۱- ﴿كَأَنَّهُۥ ظُلَّةٞ﴾: گویی آن کوه ابر یا سقف سایه‌داری بود.

۱۷۵- ﴿فَٱنسَلَخَ مِنۡهَا﴾: پس از آن آیه‌‌ها دور شد وکفر ورزید.

۱۷۵- ﴿فَأَتۡبَعَهُ ٱلشَّيۡطَٰنُ﴾: شیطان به او پیوست و همدم او شد.

۱۷۵- ﴿ٱلۡغَاوِين﴾: گمراهان تباه.

۱۷۶- ﴿أَخۡلَدَ إِلَى ٱلۡأَرۡضِ﴾: به دنیا متمایل شد و آن را برگزید.

۱۷۶- ﴿تَحۡمِلۡ عَلَيۡهِ﴾: بر او هجوم ببری و دورش کنی.

۱۷۶- ﴿يَلۡهَث﴾: زبانش را بیرون می‌آورد و به شدت تنفس می‌کند.

‍۱۷۹- ﴿ذَرَأۡنَا﴾: آفریدیم.

۱۸۰- ﴿يُلۡحِدُونَ﴾: به باطل متمایل می‌شوند.

۱۸۱- ﴿بِهِۦ يَعۡدِلُونَ﴾: در خصومت‌های بین خود به حق و عدالت قضاوت می‌کنند.

۱۸۲- ﴿سَنَسۡتَدۡرِجُهُم﴾: به آنها نعمت و فرصت می‌دهیم و یکباره نابودشان نمی‌کنیم.

‍۱۸۳- ﴿أُمۡلِي لَهُمۡ﴾: در فرستادن عذاب به آنها مهلت می‌دهم.

۱۸۳- ﴿كَيۡدِي مَتِينٌ﴾: مجازات من شدید و قوی است.

۱۸۴- ﴿جِنَّةٍ﴾: دیوانه چنانچه می‌پندارند.

۱۸۵- ﴿مَلَكُوت﴾: سلطنت عظیم.

۱۸۶- ﴿طُغۡيَٰنِهِمۡ﴾: سرکشی و کفرشان.

‍۱۸۷- ﴿أَيَّانَ مُرۡسَىٰهَا﴾: قیامت چه وقت برپا می‌شود؟

۱۸۷- ﴿لَا يُجَلِّيهَا﴾: او را آشکار نمی‌کند.

۱۸۷- ﴿ثَقُلَتۡ﴾: از جهت سختی و صلابت بسی سنگین و عظیم است.

۱۸۷- ﴿حَفِيٌّ عَنۡهَا﴾: پژوهش کننده و عالم به آن.

۱۸۹- ﴿تَغَشَّىٰهَا﴾: با او هم‌بستر شد.

۱۸۹- ﴿فَمَرَّتۡ بِهِ﴾: حوا با آن حمل بدون زحمت رفت و آمد کرد.

۱۸۹- ﴿أَثۡقَلَت﴾: حوا با بزرگ شدن حمل سنگین ‌بار شد.

۱۸۹- ﴿صَٰلِحٗا﴾: نسلی خوش اندام یا فرزند سالم مثل خود ما.

۱۹۰- ﴿جَعَلَا لَهُۥ شُرَكَآءَ﴾: به خدا شریک قرار دادند چون پسر خود را به وسوسه شیطان عبد الحارث نام گذاشتند، مراد شیطان از حارث، خودش بود.

۱۹۰- ﴿عَمَّا يُشۡرِكُونَ﴾: از آنچه مشرکین عرب با پرستش بتها به او شریک قرار می‌دهند.

۱۹۵- ﴿فَلَا تُنظِرُون﴾: مرا یک ساعت مهلت ندهید.

‍۱۹۸- ﴿لَا يُبۡصِرُونَ﴾: نمی‌توانند ببینند که توانش را ندارند.

۱۹۹- ﴿خُذِ ٱلۡعَفۡوَ﴾: از اخلاق مردم آنچه برآنها سهل و آسان است بپذیر.

۱۹۹- ﴿وَأۡمُرۡ بِٱلۡعُرۡفِ﴾: به کاری دستور بده که در شرع پسندیده است.

۲۰۰- ﴿يَنزَغَنَّكَ﴾: به تو رسد.

۲۰۰- ﴿نَزۡغ﴾: وسوسه‌ای.

۲۰۱- ﴿مَسَّهُمۡ طَٰٓئِفٞ﴾: وسوسه‌ای به ایشان رسد.

۲۰۱- ﴿تَذَكَّرُواْ﴾: امر و نهی خدا و دشمنی شیطان را بیاد بیاورند.

‍۲۰۲- ﴿يَمُدُّونَهُمۡ﴾: شیاطین با آنها در گمراهی کمک می‌کنند.

۲۰۳- ﴿لَوۡلَا ٱجۡتَبَيۡتَهَا﴾: چرا آیات را خودت نساختی.

۲۰۳- ﴿هَٰذَا بَصَآئِرُ﴾: قرآن حجت آشکار و برهان درخشان است.

۲۰۵- ﴿تَضَرُّعٗا﴾: به ناله و زاری.

۲۰۵- ﴿خِيفَة﴾: ترسان از عذاب الهی.

۲۰۵- ﴿بِٱلۡغُدُوِّ وَٱلۡأٓصَالِ﴾: اول و آخر روز.

۲۰۶- ﴿لَهُۥ يَسۡجُدُونَۤ۩﴾: تنها او را سجده و عبادت می‌کنند، آیه سجده.

[۱] اگر منظور او از این سخن، تفویض چگونگی استوا (واگذار کردن بیان کیفیت آن به خداوند) باشد، سخنی حق است؛ زیرا چگونگی و کیفیتی که سزاوار الله سبحانه و تعالی باشد را کسی جز خودش نمی‌داند، همانگونه که امام مالک :گفت: «چگونگی آن مجهول است». اما اگر منظور ایشان این بوده که معنی استواء نامعلوم است این سخن فرار از اثبات صفت علو و استوا بر عرش است، زیرا سلف گفته‌اند که معنای استوا یعنی بلندا و ارتفاع و قرار گرفتن. (نگا: صحیح بخاری ۴/۳۸۷ ، برای آگاهی بیشتر مراجعه کنید به کتاب: «اجتماع الجیوش الإسلامیة» و کتاب «العلو»، نوشته‌ای ابن القیم :).

عبارت مؤلف مبهم است و هر دو معنی را شامل می‌شود، ولی سلف معنای استواء را نامعلوم نمی‌دانستند، چنانکه امام مالک :و دیگران گفته‌اند: (الاستواء معلوم) یعنی استواء معلوم است. (این اثر را ابن عبدالبر در التمهید (۷/۱۳۸) از طریق عبدالله بن نافع عن مالک بن أنس الصابونی در عقیدة السلف أصحاب الحدیث (ص۱۷-۱۸)، و أبونعیم در الحلیة (۶/۳۲۵-۳۲۶) همگی از طریق جعفر بن عبدالله از مالک روایت کرده‌اند و صابونی در عقیدة السلف (ص ۱۷) از طریق جعفر بن میمون از مالک و بیهقی در الأسماء والصفات (ص ۴۰۸) از طریق عبدالله بن وهب از مالک روایت کرده‌اند. حافظ ابن حجر در الفتح (۱۰۳/۴۰۶- ۴۰۷) گفته است: سند آن "جید" است، و ذهبی در کتاب العلو ص۱۰۳ آن را صحیح دانسته است).

این مفهوم با الفاظ دیگری نیز وارد شده: (الاستواء غیر مجهول والکیف غیر معقول) یعنی استواء مجهول نیست و چگونگی آن را عقل در نمی‌یابد. (برگرفته از مقاله‌ «التعقیبات المفیدة على کتاب کلمات القرآن تفسیر وبیان للشیخ مخلوف»، نوشته‌ای دکتر محمد بن عبدالرحمن الخمیس).

سورۀ اَنفَال

‍۱- ﴿ٱلۡأَنفَالِ﴾: غنایم بدر.

۱- ﴿لِلَّهِ وَٱلرَّسُولِ﴾: امر غنایم اختصاص به خدا و پیامبر دارد.

۱- ﴿ذَاتَ بَيۡنِكُمۡ﴾: حالت‌‌های بین خود را که سبب وحدت شماست.

۲- ﴿وَجِلَتۡ قُلُوبُهُمۡ﴾: دل‌هاشان از عظمت و هیبت نرم و هراسان شود.

۲- ﴿يَتَوَكَّلُونَ﴾: اعتماد می‌کنند و خود را به خدا می‌سپارند.

۷- ﴿ٱلطَّآئِفَتَيۡنِ﴾: کاروان تجارتی و سپاه قریش.

۷- ﴿ذَاتِ ٱلشَّوۡكَةِ﴾: صاحب نیرو و سلاح، لشکر قریش.

۷- ﴿دَابِرَ ٱلۡكَٰفِرِينَ﴾: آخرین فرد کافران را، همه آنها را.

۹- ﴿مُرۡدِفِينَ﴾: پشت سر هم.

‍۱۱- ﴿يُغَشِّيكُمُ ٱلنُّعَاسَ﴾: خواب سبک را پوششی برای شما قرار داد.

۱۱- ﴿أَمَنَةٗ مِّنۡهُ﴾: برای آرامش و تقویه روحی شما از سوی پروردگار.

۱۱- ﴿رِجۡزَ ٱلشَّيۡطَٰنِ﴾: وسوسه شیطان را که شما را از تشنگی می‌ترسانید.

۱۱- ﴿لِيَرۡبِطَ﴾: تا به یقین و شکیبایی قوی ‌گرداند.

۱۲- ﴿أَنِّي مَعَكُمۡ﴾: بر استوار ساختن مسلمانان من به کمک شما هستم.

۱۲- ﴿ٱلرُّعۡبَ﴾: ترس و پریشانی.

۱۲- ﴿كُلَّ بَنَانٖ﴾: دستها، پاها و سرها یا کل مفاصل.

۱۳- ﴿شَآقُّواْ﴾: مخالفت و سرپیچی کردند.

۱۵- ﴿زَحۡفٗا﴾: سپاهی‌که آرام آرام به جنگ شما می‌آید.

‍۱۶- ﴿مُتَحَرِّفٗا﴾: برای فریب دشمن تظاهر به فرار می‌کند و دو باره یورش می‌آورد.

۱۶- ﴿مُتَحَيِّزًا إِلَىٰ فِئَةٖ﴾: به گروه دیگر پیوندد تا یکجا با آنها به پیکار دشمن بپردازد.

۱۶- ﴿بَآءَ بِغَضَبٖ﴾: باز هم گرفتار غضب خدا گردد که مستحق آن است.

۱۷- ﴿لِيُبۡلِيَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ﴾: تا برای مسلمانان پیروزی و پاداش عطا کند.

۱۸- ﴿مُوهِنُ﴾: ضعیف کننده است.

۱۹- ﴿تَسۡتَفۡتِحُواْ﴾: برای هر کدام از این دو گروه که به راه راست روان است، پیروزی می‌خواستید.

۲۴- ﴿يُحۡيِيكُمۡ﴾: برای شما حیات ابدی و نعمت جاودان می‌آورد.

۲۶- ﴿يَتَخَطَّفَكُمُ ٱلنَّاسُ﴾: مردم شما را به سرعت بربایند و ریشه‌‌کن سازند.

۲۸- ﴿فِتۡنَةٞ﴾: ابتلا و گرفتاری یا سبب دچاری به گناه و عذاب است.

۲۹- ﴿فُرۡقَانٗا﴾: هدایت و نور یا نجات.

‍۳۰- ﴿لِيُثۡبِتُوكَ﴾: تا تو را حبس نمایند و به قید و زنجیرت کشند.

۳۰- ﴿يَمۡكُرُ ٱللَّهُ﴾: خدا مکر آنها را باطل می‌کرد.

۳۱- ﴿أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ﴾: دروغ‌های‌که در کتاب‌هاشان نوشته است.

۳۵- ﴿مُكَآءٗ وَتَصۡدِيَةٗ﴾: کف زدن و سوت کشیدن.

۳۶- ﴿حَسۡرَةٗ﴾: ندامت و تأسف.

۳۷- ﴿فَيَرۡكُمَهُۥ جَمِيعٗا﴾: وکافران را روی یکدیگر جمع کند.

۳۸- ﴿سُنَّتُ ٱلۡأَوَّلِينَ﴾: سنت الهی در مورد آنهای که پیامبران را تکذیب کردند.

۳۹- ﴿فِتۡنَةٞ﴾: شرک، بدبختی و دشواری.

‍۴۱- ﴿لِلَّهِ خُمُسَهُ﴾: پنج یک غنمیت برای خداست و چهار بخش باقی‌مانده سهم سپاهیانی است که غنایم را بدست آورده‌اند.

۴۱- ﴿يَوۡمَ ٱلۡفُرۡقَانِ﴾: روزی‌که حق از باطل جدا شد، روز بدر.

۴۲- ﴿بِٱلۡعُدۡوَةِ ٱلدُّنۡيَا﴾: به کناره وادی نزدیک مدینه.

۴۲- ﴿ٱلرَّكۡبُ﴾: کاروان تجارتی قریش.

۴۳- ﴿لَّفَشِلۡتُمۡ﴾: بزدل می‌شدید و از جنگ می‌ترسیدید.

۴۶- ﴿تَذۡهَبَ رِيحُكُمۡ﴾: قوت یا نعمت شما از هم بپاشد.

۴۷ - ﴿بَطَرٗا﴾: از سرکشی یا فخر و تکبر.

۴۸- ﴿إِنِّي جَارٞ لَّكُمۡ﴾: من پناه دهنده، معین و ناصر شما هستم.

۴۸- ﴿نَكَصَ عَلَىٰ عَقِبَيۡهِ﴾: شیطان به عقب گریخت.

۵۲- ﴿كَدَأۡب...﴾: مانند عادت...

۵۷- ﴿تَثۡقَفَنَّهُمۡ﴾: با آنها روبرو شوی و مغلوب‌شان سازی.

۵۷- ﴿فَشَرِّدۡ بِهِم﴾: آنها را پراکنده بساز و به شدت بترسان.

۵۸- ﴿مِن قَوۡمٍ﴾: از گروهی‌که با تو پیمان بسته‌اند.

۵۸- ﴿فَٱنۢبِذۡ إِلَيۡهِمۡ﴾: عهدشان را به سوی آنها بینداز و با آنها بجنگ.

۵۸- ﴿عَلَىٰ سَوَآءٍ﴾: همه یکسان از الغای پیمان آگاه باشید.

‍۵۹- ﴿سَبَقُوٓاْ﴾: از عذاب الهی رهایی یافتند.

۶۰- ﴿قُوَّةٖ﴾: هر چه سبب نیرومندی و توانایی در جنگ است.

۶۰- ﴿رِّبَاطِ ٱلۡخَيۡلِ﴾: نگهداری اسب بخاطر جهاد در راه خدا.

۶۱- ﴿إِن جَنَحُواْ لِلسَّلۡمِ﴾: اگر به مصالحه و مسالمت متمایل شوند.

۶۲- ﴿حَسۡبَكَ ٱللَّهُ﴾: در دفع فریب آنها خدا تو را کفایت می‌کند.

۶۵- ﴿حَرِّضِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ﴾: به ترغیب مسلمانها بکوش.

۶۷- ﴿يُثۡخِن﴾: به کشتار بکوشد تا کفر ضعیف شود.

۶۷- ﴿عَرَضَ ٱلدُّنۡيَا﴾: مال دنیا را، به سبب گرفتن فدیه.

۷۱- ﴿فَأَمۡكَنَ مِنۡهُمۡ﴾: و تو را روز بدر بر آنها مسلط کرد.

‍۷۵- ﴿وَأُوْلُواْ ٱلۡأَرۡحَامِ﴾: خویشاوندان.

۷۵- ﴿أَوۡلَىٰ﴾: به میراث از بیگانگان سزاوارتر هستند.

سورۀ تَوبَه

۱- ﴿بَرَآءَةٞ مِّنَ ٱللَّهِ...﴾: این آیات [اعلام] دوری و بیزاری است که از جانب پروردگار رسیده...

۱- ﴿عَٰهَدتُّم﴾: با آنها عهد و پیمان بستید و آنها پیمان را زیر پا گذاشتند.

۲- ﴿أَرۡبَعَةَ أَشۡهُرٖ﴾: چهار ماه، از روز دهم ذی الحجه آغاز می‌شود.

۲- ﴿غَيۡرُ مُعۡجِزِي ٱللَّهِ﴾: از عذاب خدا نمی‌توانید فرار کنید.

۳- ﴿أَذَٰنٞ﴾: اعلام است.

۳- ﴿يَوۡمَ ٱلۡحَجِّ ٱلۡأَكۡبَرِ﴾: روز اول عید قربان سال نهم هجرت.

۳- ﴿رَسُولُهُ﴾: رسول خدا نیز از مشرکین بیزار است.

۴- ﴿لَمۡ يَنقُصُوكُمۡ﴾: به عهد و پیمان با شما کوتاهی نکردند بلکه به آن وفا نمودن.

۴- ﴿لَمۡ يُظَٰهِرُواْ﴾: کمک نکردند.

۵- ﴿ٱنسَلَخَ ٱلۡأَشۡهُرُ﴾: پیمان چهار ماهه پایان یابد.

۵- ﴿ٱحۡصُرُوهُمۡ﴾: آنها را حبس نمایید یا در تنگنا قرار دهید و از رفت و آمد و کسب وکار در شهرها ممانعت نمایید.

۵- ﴿كُلَّ مَرۡصَدٖ﴾: تمام راه‌ها و گذرگاه‌ها و دیده بانی‌ها.

۶- ﴿ٱسۡتَجَارَكَ﴾: در پایان مدت پیمان از تو حمایت خواست.

‍۷- ﴿فَمَا ٱسۡتَقَٰمُواْ لَكُمۡ﴾: پس تا وقتی‌که بر پیمان با شما پایدار باشند.

۸- ﴿يَظۡهَرُواْ عَلَيۡكُمۡ﴾: بر شما غالب شوند.

۸- ﴿لَا يَرۡقُبُواْ﴾: مراعات نمی‌کنند.

۸- ﴿إِلّٗا﴾: خویشاوندی و قرابت یا تعهد و پیمان را.

۸- ﴿ذِمَّةٗ﴾: عهد را.

۱۲- ﴿نَّكَثُوٓاْ أَيۡمَٰنَهُم﴾: پیمان‌های مؤکد به سوگند خود را بشکنند.

۱۵- ﴿غَيۡظَ قُلُوبِهِمۡ﴾: خشم و اندوه‌ شدید دل‌های آنها را.

۱۶- ﴿وَلِيجَةٗ﴾: دوست پنهانی، رازدار و رفیق.

۱۷- ﴿حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُمۡ﴾: ثواب اعمال آنها بخاطر کفرشان باطل شده است.

۱۹- ﴿سِقَايَةَ ٱلۡحَآجِّ﴾: آب رساندن به حاجیان را.

۲۳- ﴿ٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡكُفۡرَ﴾: بی‌دینی اختیار کنند و در آن پایدار بمانند.

۲۴- ﴿ٱقۡتَرَفۡتُمُوهَا﴾: آن را بدست آورده‌اید.

۲۴- ﴿كَسَادَهَا﴾: از رواج افتادن آن به گذشت ایام حج.

۲۴- ﴿فَتَرَبَّصُواْ﴾: پس در انتظار باشید.

۲۵- ﴿بِمَا رَحُبَت﴾: با همه فراخی و وسعت آن.

۲۶- ﴿سَكِينَتَهُ﴾: آرامش یا رحمت خود را.

۲۸- ﴿ٱلۡمُشۡرِكُونَ نَجَسٞ﴾: مشرکان بخاطر فساد عقیده خبیث و پلیدند.

۲۸- ﴿خِفۡتُمۡ عَيۡلَةٗ﴾: از فقر و فاقه ترسیدید به سبب قطع تجارت مشرکان از مسجد حرام.

۲۹- ﴿يُعۡطُواْ ٱلۡجِزۡيَةَ﴾: خراجی را که بر آنها معین شده است بدهند.

۲۹- ﴿عَن يَدٖ﴾: از فرمانبرداری یا از قوت و تسلط شما.

۲۹- ﴿هُمۡ صَٰغِرُونَ﴾: آنها فرمانبردار حکم اسلام باشند.

۳۰- ﴿يُضَٰهِ‍ُٔون﴾: خود را در کفر و شناعت مشابه می‌سازند.

۳۰- ﴿أَنَّىٰ يُؤۡفَكُونَ﴾: بعد از درخشش حق چگونه از آن دور می‌شوند؟

۳۱- ﴿أَحۡبَارَهُمۡ﴾: دانشمندان خود را.

۳۱- ﴿رُهۡبَٰنَهُمۡ﴾: پارسایان خود را.

۳۱- ﴿أَرۡبَابٗا﴾: از آنها مانند پروردگار اطاعت کردند.

‍۳۳- ﴿لِيُظۡهِرَهُ﴾: تا او را غالب کند.

۳۶- ﴿أَرۡبَعَةٌ حُرُمٞ﴾: چهار ماه حرام، رجب، ذی القعده، ذی الحجة و محرم.

۳۶- ﴿ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُ﴾: دین مستقیم، دین ابراهیم ÷.

۳۷- ﴿ٱلنَّسِيٓءُ﴾: تأخیر حرمت ماهی به ماه دیگر. ﴿لِّيُوَاطِ‍ُٔواْ ﴾: تا موافق سازند.

۳۸- ﴿ٱنفِرُواْ﴾: به میدان جنگ بروید، غزوۀ تبوک.

۳۸- ﴿ٱثَّاقَلۡتُمۡ﴾: سستی می‌کنید و مایل می‌شوید.

۴۰- ﴿فِي ٱلۡغَارِ﴾: در غار کوه ثور نزدیک مکه.

۴۰- ﴿لِصَٰحِبِهِ﴾: به یار خود، ابوبکر صدیق.

۴۱- ﴿خِفَافٗا وَثِقَالٗا﴾: بر هر حالتی‌که باشید.

۴۲- ﴿عَرَضٗا قَرِيبٗا﴾: غنیمتی‌که به آسانی بدست می‌آمد.

۴۲- ﴿سَفَرٗا قَاصِدٗا﴾: سفر متوسط نه بسیار دور و نه بسیار نزدیک.

۴۲- ﴿ٱلشُّقَّةُ﴾: مسافتی‌که به مشقت و زحمت طی شود.

‍۴۶- ﴿ٱنۢبِعَاثَهُمۡ﴾: حرکت ایشان را با شما.

۴۶- ﴿فَثَبَّطَهُمۡ﴾: پس خدای بزرگ آنها را از رفتن با شما باز داشت.

۴۷- ﴿خَبَالٗا﴾: شر و فساد، یا جبن و ناتوانی.

۴۷- ﴿لَأَوۡضَعُواْ خِلَٰلَكُمۡ﴾: برای نمامی به سرعت بین شما رفت و آمد می‌کردند تا میان شما فساد برپا کنند.

۴۷- ﴿يَبۡغُونَكُمُ ٱلۡفِتۡنَةَ﴾: می‌خواهند شما را در فتنه و آشوب بزرگ اندازند.

۴۸- ﴿قَلَّبُواْ لَكَ ٱلۡأُمُورَ﴾: در برابر تو نیرنگ و فریب بکار بردند.

۴۹- ﴿ٱئۡذَن لِّي﴾: مرا اجازه بده در این غزوه نروم.

۴۹- ﴿َلَا تَفۡتِنِّيٓ﴾: مرا با مخالفت از دستورت گرفتار گناه نگردان.

۵۲- ﴿هَلۡ تَرَبَّصُونَ﴾: آیا دربارۀ ما انتظار دارید.

۵۲- ﴿ٱلۡحُسۡنَيَيۡنِ﴾: نصرت و شهادت را.

۵۵- ﴿تَزۡهَقَ أَنفُسُهُمۡ﴾: جان آنها بیرون آید.

۵۶- ﴿قَوۡمٞ يَفۡرَقُونَ﴾: گروهی‌اند که از ‌ترس و منافقت عقاید خود را پنهان می‌کنند.

۵۷- ﴿مَلۡجَ‍ًٔا﴾: جای محکمی‌‌که در آن پناه ببرند.

۵۷- ﴿مَغَٰرَٰتٍ﴾: مغاره‌های در کوه‌ها که پنهان شوند. ﴿مُدَّخَلٗا﴾: سوراخی در زمین که داخل شوند.

۵۷- ﴿يَجۡمَحُونَ﴾: برای داخل شدن در آن می‌شتابند.

‍۵۸- ﴿يَلۡمِزُكَ﴾: بر تو طعن می‌زنند و عیب می‌گیرند.

۵۹- ﴿حَسۡبُنَا ٱللَّهُ﴾: فضل خدا ما را بس است.

۶۰- ﴿ٱلۡعَٰمِلِينَ عَلَيۡهَا﴾: متصدیان زکات مثل جمع آوری کنندگان و کاتبان و نگهبانان.

۶۰- ﴿فِي ٱلرِّقَابِ﴾: در آزاد کردن بردگان یا اسیران.

۶۰- ﴿ٱلۡغَٰرِمِينَ﴾: وام دارانی‌که توان پرداخت ندارند.

۶۰- ﴿فِي سَبِيلِ ٱللَّه﴾: در راه جهاد یا هر کار نیک.

۶۰- ﴿وَٱبۡنِ ٱلسَّبِيلِ﴾: مسافری‌که از مال خود جداست.

۶۱- ﴿هُوَ أُذُنٞ﴾: او مردی است که هر چه بشنود باور می‌کند.

۶۱- ﴿أُذُنُ خَيۡرٖ لَّكُمۡ﴾: او شنوای خیر است برای شما، سخنان خیر شما را می‌شنود و قبول می‌کند و سخنان بد شما را باور نمی‌کند.

۶۳- ﴿مَن يُحَادِدِ ٱللَّهَ﴾: هر کس با خدا مخالفت و دشمنی ورزد...

۶۵- ﴿نَخُوضُ وَنَلۡعَبُ﴾: خود را به سخن سرگرم می‌کردیم تا راه کوتاه شود.

۶۷- ﴿يَقۡبِضُونَ أَيۡدِيَهُمۡ﴾: دستهای خود را از بخل، به خیر و طاعت دراز نمی‌کنند.

۶۷- ﴿فَنَسِيَهُمۡ﴾: پس خدا هم آنها را از توفیق و هدایت خود دور کرد.

۶۸- ﴿هِيَ حَسۡبُهُمۡ﴾: جهنم برای تعذیب کافران کافی است.

‍۶۹- ﴿فَٱسۡتَمۡتَعُواْ بِخَلَٰقِهِمۡ﴾: از لذ‌ت‌های دنیا به سهم خود بهره‌مند شدند.

۶۹- ﴿خُضۡتُمۡ﴾: در باطل داخل شدید.

۶۹- ﴿حَبِطَتۡ أَعۡمَٰلُهُم﴾: ثواب اعمال آنها بخاطر کفرشان باطل شد.

۷۰- ﴿ٱلۡمُؤۡتَفِكَٰت﴾: شهر‌های ویران شدۀ قوم لوط.

۷۳- ﴿وَٱغۡلُظۡ عَلَيۡهِمۡ﴾: بر آنها سخت بگیر و نرمی نکن.

۷۴- ﴿مَا نَقَمُوٓاْ﴾: هیچ چیز را زشت و ناپسند نشمردند.

۷۸- ﴿يَعۡلَمُ سِرَّهُمۡ﴾: خدا آنچه را از منافقت نهان داشته‌اند، می‌داند.

۷۸- ﴿نَجۡوَىٰهُمۡ﴾: سخنان طعنه آمیزی را که با هم در مورد دین می‌گویند.

۷۹- ﴿ٱلَّذِينَ يَلۡمِزُونَ﴾: منافقان عیب می‌گیرند.

۷۹- ﴿جُهۡدَهُمۡ﴾: توان خویش، فقرا.

۷۹- ﴿سَخِرَ ٱللَّهُ مِنۡهُمۡ﴾: خدا خوار و ذلیلشان ساخت، با دادن جزای مناسب.

۸۱- ﴿خِلَٰفَ رَسُولِ ٱللَّهِ﴾: بعد از رفتن رسول‌ خدا، یا از جهت مخالفت با او.

۸۱- ﴿لَا تَنفِرُواْ﴾: برای جهاد به سمت تبوک حرکت نکنید.

۸۳- ﴿ٱلۡخَٰلِفِينَ﴾: بازماندگان از جهاد مانند زنان.

۸۵- ﴿تَزۡهَقَ أَنفُسُهُمۡ﴾: جانشان برآید.

۸۶- ﴿أُوْلُواْ ٱلطَّوۡلِ مِنۡهُمۡ﴾: منافقان ثروتمند و توانگر.

۸۷- ﴿ٱلۡخَوَالِفِ﴾: زنانی‌که به خانه می‌نشینند و به جهاد نمی‌روند.

۸۷- ﴿طُبِعَ﴾: مهر نهاده شده است.

۹۰- ﴿ٱلۡمُعَذِّرُون﴾: بهانه تراشان به عذرهای دروغین.

۹۱- ﴿حَرَجٌ﴾: جرم و گناهی در اثر بازماندن از سفر جهاد.

۹۲- ﴿تَفِيضُ مِنَ ٱلدَّمۡعِ﴾: اشک می‌ریختند.

۹۵- ﴿إِنَّهُمۡ رِجۡسٞ﴾: ظاهر و باطن آنها پلید است.

۹۷- ﴿أَجۡدَرُ﴾: سزاوارتر و شایسته‌ترند.

۹۸- ﴿مَغۡرَمٗا﴾: تاوان و زیان.

۹۸- ﴿يَتَرَبَّصُ بِكُمُ ٱلدَّوَآئِرَ﴾: انتظار می‌کشد تا سختی‌های روزگار دامن گیرتان شود.

۹۸- ﴿عَلَيۡهِمۡ دَآئِرَةُ ٱلسَّوۡءِ﴾: بد و زیان بر خود آنها باد، دعاست.

۹۹- ﴿صَلَوَٰتِ ٱلرَّسُولِ﴾: دعا و استغفار پیامبر، برای انفاق کنندگان.

۱۰۱- ﴿مَرَدُواْ عَلَى ٱلنِّفَاقِ﴾: به نفاق خو گرفته و به آن ماهر شده‌اند.

۱۰۳- ﴿تُزَكِّيهِم بِهَا﴾: تا به سبب این صدقه، حسنات و اموال ایشان را برکت دهی.

۱۰۳- ﴿صَلِّ عَلَيۡهِمۡ﴾: به آنها دعا و استعفار کن.

۱۰۳- ﴿سَكَنٞ لَّهُمۡ﴾: آرامش یا رحمت است برای ایشان.

۱۰۴- ﴿يَأۡخُذُ ٱلصَّدَقَٰتِ﴾: صدقات را می‌پذیرد و پاداش می‌دهد.

۱۰۶- ﴿مُرۡجَوۡنَ﴾: کارشان به تأخیر افتاده است، پذیرش توبه آنها قطعی نشده بود.

۱۰۷- ﴿مَسۡجِدٗا ضِرَارٗا﴾: مسجد زیان آور برای اهالی مسجد قباء.

۱۰۷- ﴿إِرۡصَادٗا﴾: انتظار کشیدن یا آماده ساختن.

۱۰۸- ﴿لَّمَسۡجِدٌ﴾: بدون شک مسجدی‌که، مسجد قباء یا مسجد نبوی.

۱۰۹- ﴿عَلَىٰ شَفَا جُرُفٍ﴾: بر کنار چاهی‌که سنگ‌کاری نشده باشد.

۱۰۹- ﴿هَارٖ﴾: شکسته یا در حال ویرانی.

۱۰۹- ﴿فَٱنۡهَارَ بِه﴾: پس ساختمان بر صاحب خود سقوط کرد.

۱۱۰- ﴿رِيبَةٗ فِي قُلُوبِهِمۡ﴾: شک و نفاق در دلهای‌شان موج می‌زند.

۱۱۰- ﴿تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمۡ﴾: دلهای آنها بر اثر مرگ پاره پاره شود.

۱۱۲- ﴿ٱلسَّٰٓئِحُونَ﴾: مجاهدان غازی، یا روزه داران.

۱۱۲- ﴿لِحُدُودِ ٱللَّهِ﴾: برای اوامر و نواهی خدا.

۱۱۴- ﴿لَأَوَّٰهٌ﴾: بسیار با درد و آه، از خشم خدا ترسان و مرد دلسوز و مهربان بود.

۱۱۷- ﴿سَاعَةِ ٱلۡعُسۡرَةِ﴾: وقت سختی و تنگدستی در غزوۀ تبوک.

۱۱۷- ﴿يَزِيغُ﴾: به تخلف از جهاد میل کند.

۱۱۸- ﴿بِمَا رَحُبَتۡ﴾: با همه فراخی و وسعت آن.

۱۱۸- ﴿لِيَتُوبُوٓاْ﴾: تا در آینده به توبه ادامه دهند.

۱۲۰- ﴿لَا يَرۡغَبُواْ بِأَنفُسِهِمۡ﴾: جان خود را عزیزتر ندانند.

۱۲۰- ﴿نَصَب﴾: رنجی.

۱۲۰- ﴿مَخۡمَصَةٞ﴾: گرسنگی.

۱۲۰- ﴿يَغِيظُ ٱلۡكُفَّارَ﴾: آنها را به خشم ‌آورد و اندوهگین ‌کند.

۱۲۰- ﴿نَّيۡلًا﴾: چیزی از قبیل کشتن، اسارت و غنیمت.

۱۲۲- ﴿لِيَنفِرُواْ كَآفَّةٗ﴾: که همگی به‌سوی میدان جهاد حرکت کنند.

۱۲۳- ﴿غِلۡظَةٗ﴾: شجاعت، ننگ و شکیبایی.

۱۲۵- ﴿رِجۡسًا﴾: کفر و نفاق.

۱۲۶- ﴿يُفۡتَنُونَ﴾: در بلاها و سختی‌ها مورد آزمایش قرار می‌گیرند.

۱۲۸- ﴿عَزِيزٌ عَلَيۡهِ﴾: بر او سخت و دشوار است.

۱۲۸- ﴿مَا عَنِتُّمۡ﴾: رنج و مشقت شما.

۱۲۹- ﴿حَسۡبِيَ ٱللَّهُ﴾: یاری و کمک خدا مرا بس است.

سورۀ يونس

۲- ﴿قَدَمَ صِدۡقٍ﴾: سابقه فضیلت و برتری و مقام عالی.

۳- ﴿ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ﴾: استوایی‌که لایق ذات او تعالی است.

۴- ﴿بِٱلۡقِسۡط﴾: به عدالت.

۴- ﴿حَمِيمٖ﴾: آب جوشان.

۵ _﴿قَدَّرَهُۥ مَنَازِلَ﴾: برای ماه منزلها قرار داد که در آنها سیر می‌کند.

۷- ﴿لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا﴾: چون از رستاخیز منکرند امید دیدار ما را ندارند.

۱۰- ﴿دَعۡوَىٰهُمۡ﴾: دعای آنها.

۱۱- ﴿لَقُضِيَ إِلَيۡهِمۡ أَجَلُهُمۡ﴾: تباه و نابود می‌شدند.

۱۱- ﴿فِي طُغۡيَٰنِهِمۡ﴾: در سرکشی و کفر ایشان.

۱۱- ﴿يَعۡمَهُون﴾: متحیر و سرگردان باشند.

۱۲- ﴿ٱلضُّرُّ﴾: بلا، رنج و سختی.

۱۲- ﴿دَعَانَا لِجَنۢبِه﴾: بخاطر دور شدن بلا در حالی‌که بر پهلو خوابیده از ما فریادرسی می‌کند.

۱۲- ﴿مَرَّ﴾: پند نگیرد و به کفر خویش ادامه ‌دهد.

۱۳- ﴿ٱلۡقُرُون﴾: ملتها را مثل قوم نوح ÷، عاد و ثمود.

۱۳- ﴿ظَلَمُواْ﴾: ستم کردند با تکذیب پیامبران.

۱۴- ﴿جَعَلۡنَٰكُمۡ خَلَٰٓئِفَ﴾: پس از نابودی آنها شما را جانشین‌شان کردیم.

۱۶- ﴿لَآ أَدۡرَىٰكُم بِهِ﴾: خدا شما را به واسطه من از آن آگاه نمی‌کرد.

۱۷- ﴿لَا يُفۡلِحُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ﴾: گناه‌کاران به مطلوبی دست نمی‌یابند.

۱۸- ﴿سُبۡحَٰنَه﴾: او تعالی پاک و منزه است.

۲۱- ﴿ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُمۡ﴾: به آنها سختی‌ رسیده بود، گرسنگی و قحطی.

۲۱- ﴿لَهُم مَّكۡرٞ﴾: آنان مخالفت و استهزاء می‌کنند.

۲۱- ﴿ٱللَّهُ أَسۡرَعُ مَكۡرًا﴾: جزاء و عقوبت خدا سریعتر است [۲].

۲۲- ﴿رِيحٌ عَاصِفٞ﴾: باد تند.

۲۲- ﴿أُحِيطَ بِهِمۡ﴾: مرگ و نابودی بر آنها حلقه‌زده است.

۲۳- ﴿يَبۡغُون﴾: فساد می‌کنند.

۲۴- ﴿مَثَلُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا﴾: مَثَل زندگانی دنیا در سرعت نابودی و زوال آن.

۲۴- ﴿زُخۡرُفَهَا﴾: شادابی و زیبای آن با انواع گل و گیاه.

۲۴- ﴿أَمۡرُنَا﴾: آفت‌های بنیان برنداز ما.

۲۴- ﴿حَصِيدٗا﴾: مانند گیاه درو شده.

۲۴- ﴿لَّمۡ تَغۡنَ﴾: اصلاً نبوده.

۲۶- ﴿ٱلۡحُسۡنَىٰ﴾: مقام نیکو، جنت.

۲۶- ﴿زِيَادَةٞ﴾: علاوه براین، دیدار خدا هم در آنجا میسر است.

۲۶- ﴿لَا يَرۡهَقُ وُجُوهَهُمۡ﴾: روی آنها را نمی‌پوشاند.

۲۶- ﴿قَتَرٞ﴾: غبار سیاهی.

۲۶- ﴿ذِلَّةٌ﴾: اثر خواری.

۲۷- ﴿عَاصِمٖ﴾: مانعی‌که قهر و عذاب خدا را دور کند.

۲۷- ﴿أُغۡشِيَتۡ وُجُوهُهُمۡ﴾: روی‌ آنها پوشانده شده است.

۲۸- ﴿مَكَانَكُمۡ﴾: دور نروید و در جای خود باشید.