رماید: «مؤمن به مانند خوشه گندمی می‌ماند یک بار راست می‌ایستد و یکبار خم می‌شود، و کافر به مانند برنجی ماند تا خمیدگی راست ایستاده است و از خود خبری ندارد .
پیامبر ص می‌فرماید: «ای مردم بسوی خدا بازگردید و توبه و استغفار کنید، من هر روزه یکصد بار توبه و استغفار می‌کنم» . هنگامی که پیامبر ص - در حالی که پروردگار گناهان گذشته و آینده او را بخشيده و عفو کرده است – در روز صد بار استغفار می‌کند، پس ما که در باتلاق گناه غرق شده‌ایم باید چگونه باشیم؟
ملاحظه کن چقدر پروردگار به توبه بنده‌اش – در حالی که نفع و ضرری به او نمی‌رساند – خوشحال است، پیامبر ص می‌فرماید: «خدا از توبه بنده‌اش آنگاه که توبه می‌کند خوشحال‌تر از کسی است اگر در دشت فلاتی سوار بر شتری باشد، و شترش گم شود – در حالی که غذا و آب بر روی شتر باشد – و به دنبال آن بگردد و از آن مأیوس شود، و به کنار درختی می‌رود و در سایه آن دراز کشیده و منتظر مرگ می‌شود، و ناگاه چشم را باز می‌کند شترش را می‌بیند، و افسار آن را می‌گیرد، و در نهایت خوشحالی می‌گوید: «خدایا تو بنده من هستی، و من خدای تو هستم، و از شدت خوشحالی اشتباه می‌کند» .
پس واجب است انسان فوراً توبه نماید، چون تأخیر توبه ذاتاً احتیاج به توبه دارد، ابن قیم : می‌گوید: «به ندرت این، به فکر توبه‌کننده برسد، بلکه می‌پندارد: اگر هر زمانی توبه کند، گناهی بر وی باقی نمی‌ماند، در حالی که توبه‌ى تأخیر از توبه، بر وی باقی می‌ماند .
شيخ الاسلام ابن تيميه :: مى‌گويد: فكرم در خاطره‌اى، يا مسأله‌اى، يا چيزى ديگر و يا مشكلى متوقف مى‌شود و نمى‌توانم آن را بدانم، در اين حال هزار مرتبه و يا بيشتر و يا كمتر استغفار مى‌كنم تا اينكه سينه‌ام به اينها گشاده شود و مشكلم حل گردد، و ممكن است در اين حال در بازار، يا مسجد، يا مدرسه، باشم، و هيچ چيز مانع نمى‌شود كه ذكر و استغفار كنم تا مطلوبم را بيابم) .
و ترسناک‌ترین چیز بر انسان هوای نفس است، چون شخص را بی‌خبر هلاک می‌کند. در حدیث آمده که ابلیس گفته است: بنی‌آدم را با گناه نابود می‌کنم، و آنها مرا به استغفار و «لا إله الا الله» نابود می‌کنند، وقتی که درمانده و شکست خورده شدم هوی و هوس را در بین آنها می‌گسترانم، و چون می‌پندارند کار نیک انجام می‌دهند در نتيجه توبه و استغفار نمی‌کنند. 
و آنچه آنها را از توبه کردن منع کرد، چنانچه یحیی ‌بن معاذ : می‌گوید: (آرزوی طولانی است، و نشانه توبه‌کننده: ریختن اشک، و محبت گوشه‌نشینی، و محاسبه نفس در هر تصمیمی است) .
و اگر این نشانه وجود نداشته باشد استدراج است، عقبه ‌بن نافع رض می‌گوید: پیامبر ص فرمودند: «اگر کسی را دیدید که هر چه دوست داشت خداوند به او عطا می‌كند، و همچنان بر گناه باقی مانده، این نعمت‌ها استدراج است» .
ابوموسی رض می‌گوید پیامبر ص فرمودند: (خداوند به ظالم مهلت می‌دهد تا او را مي‌گيرد و اگر او را گرفت رهایش نمی‌کند، سپس این آیه را خواند: ‏ وَكَذَلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى وَهِيَ ظَالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ ‏ (هود: 102).
«و اينچنين است مجازات پروردگار تو، هنگامى كه شهرها و آباديهاى ظالم را مجازات مى‏كند! (آرى،) مجازات او، دردناك و شديد است» .
پس لازم است توبه نصوح براى تمام اعضا بدن باشد، محاسبی : می‌گوید: 
(توبه چشم: خودداری از نگریستن نامحرم).
(توبه گوش: از شنيدن حرام).
(توبه دست: خودداری از گرفتن حرام).
(توبه پاها: خودداری از رفتن به سوی حرام). 
(توبه شرمگاه: حفظ شرمگاه از زنا).
(و بدین‌سان تمام اعضا حتی عقل نیز توبه دارد، و توبه آن فکر نکردن حرام است، و زبان نیز توبه دارد، و توبه آن فرانخواندن به کردار زشت است) .
گناهان مانع عبادت می‌شوند، چنانچه حسن بصری : می‌گوید: (اگر توانائی شب‌بیداری و روزه‌داری نداشتني بدانید که محروم هستید. حتماً خطا و گناهان تو را بند و زنجیر کرده‌اند) .
عبدالله ‌بن المبارک : می‌گوید: (کسی که در تربیت نیکو سهل‌انگار باشد، به محروم بودن از سنت مجازات می‌شود، و کسی در رعایت سنت سهل‌انگار باشد، به محروم بودن از فرائض مجازات می‌شود، و کسی که به فرائض سهل‌انگار باشد، به محروم بودن از شناخت و معرفت مجازات می‌شود)  .
اگر عبادت انجام داده باشید گناهان تو را از لذتش محروم می‌کند، از وهب ‌بن منبه : پرسیدند: آیا کسی که گناه می‌کند لذت عبادت را احساس می‌کند؟ فرمود: (خیر ، حتی کسی که تصمیم به انجام گناه بگیرد نیز همینطور است). 
امام احمد : انسان را به هنگام گناه به کسی تشبیه می‌کند که در مرداب راه می‌رود، و با ترس قدم برمی‌دارد، ناگاه پایش فرود می‌رود، و غرق می‌شود، و به یارانش فرمود: (انسان همیشه به این صورت از گناه حذر می‌کند تا وقتی که در گناه افتاد، و اگر گرفتار گناه شد غرق می‌شود) .
حذر! حذر! از گناهان صغیره، امام غزالی : می‌گوید: (گناه کبیره‌ای که سپری ‌شدنی باشد و به دنبال آن کبیره‌ای دیگری نیاید امید گذشت و عفو آن بیشتر از گناه صغیره‌ای است که انسان بر آن دوام داشته باشد، چون اگر آب بر سنگی بصورت قطرات همیشگی چکیده شود در آن اثر می‌گذارد، ولی اگر تمام آن قطره بصورت یک بار بر آن سنگ ریخته شود در آن اثری نمی‌گذارد) ، به همین سبب پیامبر ص می‌فرماید: «بهترین اعمال بادوام‌ترین آن است هر چند هم ناچیز باشد» .
ابن قیم : می‌گوید: (اصرار بر گناه کردن، گناه است، و به فکر ترک گناه نباشد، رضایت و تکیه بر گناه و دوام بر آن محسوب می شود، و این نشانه هلاکت اوست) .
و معنای اصرار در اینجا چنانچه محاسبی : می‌گوید این است: (شیرینی گناه در دل باقی بماند) .
ماوردی : می‌گوید: (خندانی که به گناه اعتراف می‌کند بهتر از گریه‌کننده‌ای است که بر پروردگار بی‌پروا است، و گریه‌کنند‌ه‌ای که بر گناه خویش پشیمان است بهتر از خندانی است که اعتراف به لهو می‌کند) .
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:36.txt">پاک‌کننده‌های گناه</a><a class="text" href="w:text:37.txt">چگونه خود را از فکر گناه محافظت می‌کنید؟ </a></body></html>
آگاه باش – خدا به ما و شما و هر مسلمانی رحم کند – برای دور ساختن آثار شوم گناه – چنانچه قبلاً ذکر کردیم – توبه محض کافی نیست، بلکه پاک‌کننده‌های می‌خواهد تا بصورت کامل پاک شود، مانند پاک کردن ظرفی که سگ آن را نجس کرده است!، پیامبر ص می‌فرماید: «اگر سگ زبان خود را در ظرفی فروکرد (لیسید) آن را هفت بار بشوئید و برای بار هشتم آن را خاک‌آلود کنید» .
ابن رجب می‌گوید: (موارد زیر گناه را پاک می‌کند: 
توبه نصوح: قرآن می‌فرماید:‏ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ‏ (الزمر: 53).
«خدا همه گناهان را مى‏آمرزد، زيرا او بسيار آمرزنده و مهربان است».
1-	استغفار: در حدیث آمده: «اگر شما گناه نکنید خداوند شما را از بین می‌برد و کسانی را بجای شما می‌آورد تا گناه انجام دهند، س